كوپ ايتىلىپ جۇرگەن مىنا ءبىر ماسەلە تۋرالى از-كەم ءسوز قوزعاسام دەيمىن. ول – حالىقتىڭ ساۋاتتىلىعى جايىنداعى اڭگىمە. ءبىزدىڭ كاسىپوداقتاردىڭ دەنى نەگىزىنەن جۇرتتان اقشا جيناۋمەن ءىسى بىتەتىن سياقتى بولىپ كورىنەدى. ولاردىڭ جەتەكشىلەرى, ماسەلەن, ەشۋاقىتتا كاسىپورىن, مەكەمە باسشىسىنا قارسى شىقپايتىنى تاعى ايان. باسشىعا باعىنىشتى ادام قالاي باتىل سويلەيدى, كىمنىڭ مۇددەسىن قورعايدى دەيسىڭ. بۇل ارادا مەن كاسىپوداق جەتەكشىلەرىنىڭ ىسىنە جاڭاشىل رۋح كەرەك ەكەنىن باسا ايتا وتىرىپ, جالپى وسىدان تۋىندايتىن ەڭبەك داۋلارىنا قاتىستى اڭگىمەنى قوزعاۋعا ءماجبۇرمىن.
مىسالى, قازىر مۇنداي جايسىز فاكتىلەردى ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرىنەن بولسىن كەزدەستىرەرىڭىز حاق. كىسى جۇمىسقا الىنۋىن الىنادى-اۋ, بىراق سوڭىنان سول تاعدىرلاردىڭ ءوز جۇمىستارىنا لايىقتى قارجىعا قول جەتكىزە الماي زار ەڭىرەپ, ءار ەسىكتى ءبىر سىعالاپ جۇرگەنىن كورەمىز. مۇنداي سوراقىلىق, اسىرەسە, جاستاردىڭ ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسىن السىرەتەدى, كەي جاعدايدا جۇمىستان بوساپ قالىپ جاتادى. سولاردىڭ ىشىنەن ديپلوممەن جۇمىسسىز جۇرگەن مامانداردى دا ءجيى كەزدەستىرەسىز. قوعامداعى مۇنداي قىرسىزدىق بەلەڭ الماس ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا نە ىستەۋ كەرەك دەگەن سۇراق تۋادى. كاسىپورىن-كومپانيالار, مەكەمەلەر مەن ۇيىمدار بوس ورىندار تۋرالى قۇزىرلى ورىندارعا اقپارات بەرمەيدى, ال مۇنىڭ سوڭى قولدان جاسالعان سەندەلىسكە ۇلاسا ما دەپ تۇجىراسىڭ. ايتا بەرسەڭ, وڭىردەن بۇل ءماسەلەگە وراي نەبىر ويلار تۋىنداي بەرەدى.
ەلباسىنىڭ قوعامدى ەڭبەكپەن قامتۋ باعىتىنداعى جيىرما ناقتى تاپسىرماسى سول جاعدايلاردى كوپتىڭ تالقىسىنا سالا وتىرىپ, ورتاق شەشىم قابىلداۋعا يتەرمەلەيدى. جۇمىستىڭ ۇلكەن-كىشىسى بولمايتىنى سياقتى ايماقتاعى قاي نارسەنىڭ دە وزەگى ەڭبەكپەن كوركەيەرى ءسوزسىز. سونىڭ اراسىنان ازدى-كوپتى ءبىز جاستاردى ەڭبەكپەن قامتۋ, ولاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىنا قاتىستى بىرەر ويدى ورتاعا سالىپ كوردىك. ءوزىنىڭ ادال ەڭبەگىنە ناپاقاسىن وزگە ءبىر پىسىقايلار جولدان جىمقىرىپ كەتپەۋ ءۇشىن قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق قاي جاستاعىلارعا دا قاجەت دەپ ەسەپتەيمىز. كورشىلەس قىتايدا بالالارعا 1-سىنىپتان باستاپ «ساياسات», «قۇقىقتانۋ» ساباقتارى وتەتىنىن ەستىگەندە, تاڭ-تاماشا قالدىم. تيتىمدەي سابيگە ول نەگە كەرەك دەپ ويلاۋىڭىز مۇمكىن عوي. بىراق ونىڭ ار جاعىندا كەلەشەكتىڭ قامى جاتقانىن, ءوزىڭدى ءوزىڭ قورعاي ءبىلۋ سياقتى ماسەلە تۇرعانىن ءبىرىمىز بىلسەك, بىرىمىزگە ءالى قىزىق.
ەكىنشى ءبىر جاعىنان پرەزيدەنتتىڭ ەڭبەك تۋرالى پايىمدارى ۇلكەن-كىشىنىڭ ءبارىنىڭ دىتتەگەن ويىنان شىققان ماسەلە. «مەن نە ءبىتىردىم, نە ىستەدىم؟» دەپ كادىمگىدەي الاڭداعان ەگدە كىسىلەردىڭ دەگبىرسىزدەنگەن كۇيىن كورگەندە, ەرەكشە تولقىپ كەتەدى ەكەنسىڭ. ولار قيىندىقتى دا, جوقشىلىق پەن جالقاۋلىقتى دا ءبار-ءبارىن تەك ەڭبەك مايدانى جەڭەرىن تىلگە تيەك ەتكەندە, اتا-بابالارىمىزدىڭ كەيىنگى وسيەت ەتىپ قالدىرعان ادال تىرلىك حاقىنداعى اسىل مۇرالارى سانانى تاعى دا وتتى ساۋلەمەن تولتىرادى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى دارەجەلى «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ يەگەرى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى جۇما قۇسايىنوۆتىڭ ءباسپاسوز بەتىندەگى: «نارىن توپىراعىندا تۋىپ-وستىك, عۇمىرىمىزدىڭ سانالى بولشەگى دە وسىندا ءوتىپ كەلەدى. كەزىندە «زابۋرىن» كەڭشارىنىڭ №1 فەرماسىندا اعا شوپان بولىپ ەڭبەك ەتتىم. «مال وسىرسەڭ قوي ءوسىر, تابىسى ونىڭ كول-كوسىر» دەمەكشى, ونداعان جىلدار بويىنا قوي شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانىپ, قيىندىقتاردى جەڭىپ, ءبىراز جەتىستىكتەرگە دە قول جەتكىزدىم, ەڭبەگىمنىڭ جەمىسىن كوردىم. تۇتاستاي العانداعى شارۋاشىلىقتىڭ, قالا بەردى اۋداننىڭ تابىسىنا وزىندىك ۇلەسىمدى قوستىم», دەپ باستالاتىن اقساقالدىق تەبىرەنىسىن وقىعاندا, مۇنىڭ وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن تاۋسىلماس عيبرات ەكەنىنە كوزىم جەتتى.
بىرەۋدىڭ الا ءجىبىن اتتاپ كورمەگەن, ەشقاشان جەڭىل پايدا تابۋدى ىزدەمەگەن, ءومىر بويى قاراپايىم ەڭبەك ەتىپ, باقىتىن قاراپايىم ەڭبەكتەن تاپقان وسىنداي جانداردى بۇگىنگى كۇننىڭ باستى قاھارمانى تۇتۋ يدەياسىن مۇنان كەيىن دە جالعاستىرا بەرگەن ءجون. ەلباسى ەڭ وزەكتى ماسەلە, تۇپكى ماقسات – قوعامىمىزدىڭ ەرتەڭى بولار بۇگىنگى ۇرپاقتى وسى ساتتەن باستاپ ەڭبەك ەتۋگە جۇمىلدىرۋ, ونىڭ الەۋمەتتىك تە ساياسي ءمانىنىڭ زور ەكەندىگىن ۇعىندىرۋ بولىپ تابىلاتىنىنا توقتالعان بولاتىن. وعان قوسا, مەملەكەت باسشىسى تۇتاستاي قوعام بولىپ وركەنيەت كوشىنە ىلەسۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن بويكۇيەزدىكتەن, باسقا دا جات قىلىقتاردان, ماسىلدىقتان قۇتىلۋىمىز باستى شارت ەكەنىن قاداپ تۇرىپ جەتكىزدى. سونداي-اق, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستاندا الەۋمەتتىك زاڭنامالاردىڭ اۋقىمدى ارقاۋى قۇرىلدى دەسەك, مۇنداي ماڭىزدى سالالار قاتارىنا ەلباسى سپورتتى قوسقان بولاتىن.
اتىراۋ وبلىسى تۋريزم, دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋعا بارىنشا مويىن بۇرىپ, بۇل ماقساتتا كوپتەگەن يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ ءجۇر. حالىقتىڭ بارلىق توپتارىن سپورتقا تارتۋعا قول جەتكىزۋ – ءومىر تالابىنا اينالىپ وتىرعان باسىم باعىتتىڭ ءبىرى. سوڭعى ءبىر-ەكى جىل بەدەرىندە اتىراۋدا ەسكەك ەسۋ بازاسى, بالىقشى, گەولوگ ەلدى مەكەندەرىندە سپورتتىق كەشەندەر جانە يساتاي اۋدانىنىڭ اققىستاۋ اۋىلىندا, سونداي-اق, قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ ميالى, ساعىز ەلدى مەكەندەرىندە سپورتتىق كەشەندەر, اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە سپورتزال پايدالانۋعا بەرىلگەن. حالىقارالىق تالاپقا ساي ورتالىقتا ءجۇزۋ باسسەينىنىڭ ىسكە قوسىلۋى – بارشا قالالىقتاردىڭ ماقتانىش سەزىمىن تۋعىزار وقيعا. مۇندا وقۋشىلاردىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق جاعدايلار جاسالعان.
قۇرمانعازى جانە يندەر اۋداندارىنىڭ ورتالىقتارىنداعى, اتىراۋ قالاسىنىڭ «نۇرسايا» شاعىن اۋدانىنداعى سپورتتىق كەشەندەر دە حالىقتىڭ يگىلىگىنە جۇمىس ىستەيتىن ماتەريالدىق قۇندىلىقتار بولىپ تابىلادى. وبلىستىق دەڭگەيدەگى 10 بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبى تەگىن قىزمەت كورسەتسە, كەشكىلىك جاستاردىڭ سپورتپەن تەگىن شۇعىلدانۋى دا نازاردان تىس قالماعان. ۇزدىكتەرگە كورسەتىلەتىن دەمەۋشىلىكتىڭ جىلدان-جىلعا ارتا ءتۇسۋى كوڭىل مارقايتادى. جوعارى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ وشاقتارىندا ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردى سپورتقا تارتۋ ماقساتىندا وتەتىن ءتۇرلى سپورتتىق شارالاردىڭ ماڭىزى جوعارى. «دەنى ساۋدىڭ – جانى ساۋ» دەمەكشى, دەنساۋلىعى مىقتى ۇرپاق تاربيەلەۋ ءۇشىن وڭىردە مۇنان دا باسقا قىرۋار جۇمىستار اتقارىلۋدا. سوڭعى ۇلگىدەگى سپورت كەشەندەرىنىڭ بوي كوتەرۋى ىنتا-جىگەرى بار ادامعا تىرشىلىك ايناسىن جايىپ سالىپ تۇرعانداي اسەر قالدىرادى.
... قاي قالاعا بارساڭ دا قۇرىلىستا, باسقا دا اۋىر سالالاردا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىن – وزبەكتەردى, قىرعىزداردى, ت.ب. كورەسىڭ. كورەسىڭ دە, ىشتەي تاۋبە دەيسىڭ. قازاقتىڭ وسىلاي بوتەن ەلدە ءبىر ءۇزىم نان ءۇشىن سەندەلگەنىن كورگەن جوقپىز. دەمەك, وزگەلەر قازاقستانعا قۇمارتقانعا قاراعاندا, مۇنداعى تىرشىلىك ولار ءۇشىن جۇماققا بارا-بار بولعاندىقتان-اۋ دەپ ويلايسىڭ. الگى جۇمىس ىزدەپ كەلگەندەردىڭ اراسىندا جاسى دا, جاسامىسى دا جۇرەدى. قارتى بوسقان جۇرتقا قاراپ, كەڭ-بايتاق قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى مارقايعان كەلبەتىنە, حالقىن تىعىرىقتان الىپ شىققان ەلباسى بارلىعىنا مىڭ مارتە شۇكىرشىلىك ەتەسىڭ. «ەڭبەك دەگەن بايلىق بار, ەرىنبەگەن جەتەتىن. جالقاۋلىق دەگەن جەبىردى, جەرمەن جەكسەن ەتەتىن», دەپ اقىن جىرلاعانداي, توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنىن جاساساق, ءار قازاقتىڭ تورىندە ەڭبەك ءانى شىرقالۋىن تىلەۋ بارىمىزگە ورتاق مۇرات. تىرشىلىك بەسىگى ەڭبەكپەن تەربەلگەن قوعامنىڭ ەرتەڭىنەن بۇگىنگى قول جەتكەن مەجەدەن دە اساتىن بيىكتىكتى كورگىڭ كەلەدى.
اسحات بەكەنوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى.