پرەزيدەنت «قازاقستان-2050» ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامانىڭ تامىرلاس بۋىنى رەتىندە جاڭا جولداۋىن جاريالادى. قازاقستاننىڭ ازاماتى رەتىندە مەنىڭ كوڭىلىمنەن شىعاتىنى ن.نازارباەۆتىڭ ەل تۇرعىندارىمەن اشىق, جاريالى تۇردە اڭگىمەلەسۋى. وسىندايدا مەن قازاقتىڭ «كەڭەسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەن دانا ناقىلىن العا تارتقىم كەلەدى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەلى جيىرما ەكى جىل بولسا, تاريحي ولشەممەن العاندا وسى از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە قازاقستان قىرۋار ىستەردى تىندىرعانى ايان. شەتەل ساراپشىلارى قارىشتاپ العا قادام باسۋىمىزدى بايقاپ وتىر. ولاردىڭ ءبارىن بىردەي ءبىزدىڭ تىلەۋلەسىمىز دەۋدىڭ ءجونى جوق. الايدا, سولاردىڭ ءوزى پرەزيدەنتىمىزدىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىنىڭ ەلدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسىلىققا قاراي ەلەۋلى تۇردە وزگەرتكەنىن مويىنداۋدا. بۇل ساياساتكەرلەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنىڭ, كەمەڭگەرلىگىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بەت-بەينەسى مۇلدە وزگەرىپ, ەلىمىزدىڭ قاي باعىتتا بولسىن نىعايعانىن, العا قويىپ وتىرعان ماقسات-مۇددەلەرىنىڭ نەگىزدىلىگىن اتاپ كورسەتۋدە.
ەگەر ەلباسى العاشقى جولداۋىن 1997 جىلى ارناعانىن ەسكە الساق, بيىلعى جىلدىڭ باستى قۇجاتى ون سەگىزىنشى ستراتەگيالىق باعدارلامامىز ەكەن. وسى جىلداردا ولار ءون بويىندا قامتىلعان تەزيستەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكامىزدىڭ وركەندەۋىنە ناقتى ىرگەتاس بولىپ قالاندى. كەڭەس وداعى تۇسىندا پارتيا سەزدەرىندە قابىلداناتىن اۋەلگى جەتىجىلدىق جانە كەيىنگى بەسجىلدىق جوسپارلار وزدەرىنىڭ تياناقسىزدىعىنان اقساپ, دىتتەگەن ماقساتتارىن اقتاماي, بىرىنەن بىرىنە اۋىسىپ جاتاتىن جالپىلاما باعىتتاردىڭ بەرەكەسىزدىگىن ەلباسىمىز جاقسى بىلگەندىكتەن, جىل سايىنعى جولداۋلاردى ەلىمىزدى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنان اداستىرمايتىن شامشىراققا بالادى. مۇنداي باعىت ءوزىنىڭ دۇرىس تاڭدالعانىن جىل سايىن دالەلدەۋدە. ويتكەنى, ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان باعدارلاما ءار جىل سايىن تارازىعا تارتىلىپ, سالماقتانىپ, ماقساتتار قولجەتىمدى بولىپ, ناقتى ورىندالۋدا. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كۇن سايىنعى, اي سايىنعى تىندىرىلعان جۇمىستارىمىز كوز الدىمىزدا كورىنىس بەرەدى.
بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق, ەتنوستاردىڭ جانە جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ رۋحاني كەلىسىمى دامۋدىڭ ەڭ سەنىمدى جولى. بۇلارعا سەلكەۋ كىرىپ, قوعامنىڭ تۇتاستىعىنا سىزات تۇسسە, ەڭ مىقتى دەگەن مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ ىرگەسى بوسايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل ورايدا ەگيپەت, سيريا جانە باسقا مەملەكەتتەردەگى, ازياداعى تايلاند, سونىمەن بىرگە وزگە دە بىرقاتار كولەمى جاعىنان شاعىن بولعانىمەن, ەكونوميكاسى مىعىم ەلدەردەگى تەكەتىرەستەر, بەرەكەسىزدىكتەر, ەرەۋىلدەر, دۇمپۋلەر, وپپوزيتسيالاردىڭ بوپسالاۋى مەن بيلىككە تالاسۋى تيتىقتاتىپ جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. تەكەتىرەس باسىلعان كۇننىڭ وزىندە ەكونوميكانى قايتا ساۋىقتىرۋعا قىرۋار ماتەريالدىق كۇش-قۋات قاجەت ەتىلەتىنى انىق. سالدارىنىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنان ەلدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك وڭالۋى وڭايعا سوقپايدى. ادامداردىڭ تۇرمىس ءۇشىن ەڭ قاجەتتى كۇنكورىس كوزدەرى بىتەلەدى. ازىق-ت ۇلىك باعاسى شارىقتاپ, حالىقتىڭ باسىنا قيىندىق بۇلتىن ۇيىرەدى. بىراق وپپوزيتسياداعىلار قاۋىمنىڭ ءسوزىن سويلەگەن بولىپ, وزدەرىنىڭ جەكە باسىنىڭ قامىن, اتاپ ايتقاندا, بيلىككە قول جەتكىزۋدى كوزدەيتىنى بەلگىلى. الەمدىك وركەنيەت وپپوزيتسيانى تۇنشىقتىرۋدى قالامايدى. الايدا, وپپوزيتسيا قوعامدى ارانداتۋدى ەلدىڭ العا باسۋىنان جوعارى قوياتىن بولسا, ونىڭ مەملەكەت ءۇشىن زيانىنان باسقا, پايداسى بولمايتىنى انىق. بۇل ورايدا, ءوز باسىم ەشبىر وپپوزيتسيانىڭ وسىنداي اعاتتىعىن مويىنداعانىن ەستىپ-بىلگەن ەمەسپىن.
ال جولداۋدا ايقىن اڭعارىلاتىنى جانە ەڭ باستىسى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ايرىقشا ماقتان تۇتاتىنى – مەملەكەتىمىزدىڭ تۇتاستىعى, ەتنوستاردىڭ ىرگە بولىسپەي, ىنتىماقپەن ۇيىپ, ەلباسى نۇسقاعان ماقساتتارعا ءبىر كىسىدەي جۇمىلۋى. قازاقستان حالقى وزگەلەردىڭ وسىنداي قاتەلىكتەرىنەن ساباق الىپ وتىر دەسەك, اعات ايتقانىمىز ەمەس. تىنىشتىق پەن ءوزارا سىيلاستىقتى, رۋحاني كەلىسىمدى داۋىلدارعا توتەپ بەرەتىن الىپ بايتەرەك دەسەك, وسى بايتەرەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كوكتەپ, تامىرىن تەرەڭگە جايىپ وتىرعانى ايرىقشا قۋانتادى. ارينە, وسىنداي تىرشىلىك تەزىنە ۇشىراماۋىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياساتكەرلىگىنىڭ, كەمەڭگەرلىگىنىڭ جەمىسى. «ءوزارا الاۋىزدىق پەن جان-جاققا تارتقان بەرەكەسىزدىك تالاي ەلدىڭ تاعدىرىن قۇردىمعا جىبەرگەن» دەگەنى وسى ويلاردى ناقتى تۇيىندەيدى. ءبىزدىڭ ستراتەگيامىز بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى, رۋحاني كەلىسىمدى دامۋدىڭ باستى قاينارى دەپ وتە ورىندى باعدارلايدى. بۇل رەتتە دانا حالقىمىزدىڭ «ۇرىس كىرگەن ۇيدەن ىرىس كەتەدى» دەگەن ناقىلىن العا تارتساق جەتكىلىكتى.
الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ تۇجىرىمداماسىندا پرەزيدەنتىمىز الداعى جۇمىستىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتارىن ايقىنداپ بەردى. بۇلار ەلىمىز ءۇشىن بۇگىنگى تاڭداعى جانە بولاشاقتاعى ەڭ وزەكتى دەگەن جەتى باسىم باعىتتى قامتيدى. مىسالى, يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋدى الايىق. ساراپشىلار ن.نازارباەۆتىڭ سەكسەننەن استام يننوۆاتسيالىق يدەيالار ايتقانىنا كوڭىل اۋداردى. انىعىندا دا, يندۋستريالاندىرۋدىڭ ءار سالاسى بويىنشا ءاربىر جاۋاپتى كاسىپورىندار, ۇيىمدار وزدەرىنىڭ الدىندا تۇرعان ايقىن مىندەتتەردى كورىپ, العا باساتىن قادامدارىن انىق پايىمداپ وتىر دەسەك, ورىندى. وسىلاردى تۇيىندەي كەلە, ن.نازارباەۆ «تاياۋداعى 10-15 جىلدا عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكالىق بازيس جاساۋ كەرەك, ونسىز ءبىز الەمنىڭ دامىعان ەلدەرى قاتارىنا قوسىلا المايمىز. مۇنى دامىعان عىلىم ارقىلى شەشۋگە بولادى», دەپ يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالىق دامۋىمىزداعى عىلىمنىڭ ماڭىزدىلىعىن ۇقتىردى. دەمەك, «عىلىم – وندىرىسكە!» دەگەن قالىپتاسقان قاعيدانىڭ وزەكتىلىگىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
جولداۋدا ساراپشىلار ەلىمىزدى دامىتۋدىڭ ەڭ شەشۋشى وتىز بەس تەزيسى العا تارتىلعانىن ناقتى كورسەتتى. بۇل تەزيستەر جۇپتاسقان, ءبىر ماقساتقا جۇمىلعان جەتى اعايىن سىندى جەتى باعىتتىڭ ساباقتاستىعىنا نەگىزدەلەدى. جىل ىشىندە وسى باعىتتار ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلۋى ءۇشىن ۇكىمەت قوسىمشا جوسپارلار جاسايتىنى تۇسىنىكتى. سالالىق مينيسترلىكتەر تياناقتى جۇمىس اتقارۋ ءۇشىن ءوڭىرلەرمەن اراداعى ورتاق ماقساتقا باعىتتالعان جوسپارلاردى تياناقتى جۇزەگە اسىرۋمەن اينالىساتىنى انىق. ەلدىڭ تۇتاستاي دامۋى وڭىرلەردىڭ وركەندەۋىنە بايلانىستى. سوندىقتان, جولداۋ جاريالانىسىمەن-اق بىزدە وبلىس اكتيۆىنىڭ جينالىسى ءوتىپ, جىلدىڭ باستى قۇجاتى تالقىلانىپ, اتقارىلۋعا ءتيىستى مىندەتتەر سارالاندى. اكتيۆ جينالىسىندا سويلەگەن ءوڭىر باسشىسى سامات ەسكەندىروۆ جولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا كەلىپ, اتالعان جەتى باعىت بويىنشا الدا تۇرعان مىندەتتەردى سارالاپ بەردى. مىسالى, يندۋستريالاندىرۋ شەڭبەرىندە وڭىرىمىزدە جالپى سوماسى 41,5 ميلليارد تەڭگە 30 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى, مۇنىڭ ءوزى وسى نىسانداردا 2 مىڭعا جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا قول جەتكىزەتىنى ايتىلدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى يننوۆاتسيالىق باعىتقا كوشۋدىڭ ناتيجەسىندەگى جەتىستىكتەرىمىز العا تارتىلدى. ن.نازارباەۆ وسى ورايدا وبلىسىمىزدى «ەلىمىزدىڭ تىرەك ءوڭىرى» دەگەن جىلى لەبىزىن ارناعانىن ەستەن شىعارمايمىز. «قازاقستان ەت, ءسۇت جانە ەگىنشىلىكتىڭ وزگە دە ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن وڭىرلىك ءىرى ەلگە اينالۋى ءتيىس», دەپ اتاپ كورسەتكەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنىڭ ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدىڭ دامۋىنا تىكەلەي قاتىسى بار. ەل اۋماعىنىڭ نەبارى 4 پايىزىن عانا الىپ جاتقان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جىل سايىن رەسپۋبليكادا وسىرىلەتىن جوعارى ساپالى استىقتىڭ ۇشتەن ءبىرىن وندىرەتىنى ءبىزدىڭ اگرارلىق ءوڭىرىمىزدىڭ بۇل سالاداعى زور مۇمكىندىكتەرىن كورسەتەدى. ءوڭىر باسشىسى اتالعان جەتى باسىم باعىت بويىنشا تىندىرىلعان جۇمىستارمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, الداعى ۋاقىتتا شەشىمىن تابۋعا ءتيىستى مىندەتتەردى ايقىن اتاپ كورسەتتى. جالپى العاندا, 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ ەڭ ىرگەلى دە ماڭىزدى جەتى باعىتى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلعان جانە الدا تىندىرىلۋعا ءتيىستى جۇمىستاردى وبلىس اكتيۆىنە قاتىسۋشىلار ايقىن انىقتادى دەۋگە بولادى.
جولداۋدىڭ تەمىرقازىقتاي ايقىن يدەياسى قازاقستاندى قۋاتتى ەلگە اينالدىرۋ ەكەنى بارشامىزدىڭ سانامىزعا جەتتى دەي الامىز. بۇل ماقساتقا تاڭداعان جولىمىزدان جاڭىلماي, شامشىراققا كوز سالا وتىرىپ, بولاشاققا بەت تۇزەگەندە جەتەتىنىمىزگە سەنىمدى بولايىق.
زەينوللا اكىمجانوۆ,
اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.