«جاسىل» ەكونوميكا جولىندا

سوڭعى جەتى جىل كولە­مىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ باستاماسىمەن استانا قالاسىندا الەمدىك ەكو­نو­ميكالىق فورۋم وتكىزۋ داستۇرگە اينالدى. وسى قالىپ­تاسقان ءداستۇر بويىنشا, بيىلعى مامىر ايىنىڭ 21-ءى مەن 23-ءى ارالىعىندا ەلوردادا VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى جانە وسى جاھاندىق جيىن اياسىندا ءىى داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى. VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا ەلباسى ۇسىنعان «جاسىل كوپىر» جوباسى كەڭىنەن تالقىلانباق. «جاسىل كوپىر» جوباسى اۋقىمىنداعى شارا بارىسىندا «ەكسپو-2017 – تۇراقتى دامۋ قۋاتى» اتتى كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلماق. وسىناۋ جيىن ۇيىمداس­تىرۋ­شىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابى­لاتىن «جاسىل» ەكونوميكا ءۇشىن جانە G-Global-دى دامىتۋ كواليتسياسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى (زتب) باسقارما ءتورايىمى سالتانات راقىمبەكوۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – سالتانات تەمىرقۇلقىزى, VII استا­نا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا قارا­پايىم شارالاردى سارالاپ بەرسەڭىز... – بيىلعى جىلدىڭ 21-23 مامىرى ارا­لى­عىندا قالامىزدا VII استانا ەكونوميكالىق فورۋ­مى جانە II داعدارىسقا قارسى دۇنيە­جۇزىلىك كونفەرەنتسيا وتكىزىلەتىنى بەلگىلى. الەم­دىك پىكىرسايىس الاڭىنا اينالعان فورۋم توڭىرەگىندە داۆوس ەكونوميكالىق فورۋ­مى­نىڭ كوشپەلى سەسسياسى, برەتتون-ۆۋدس كە­لى­سىمىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى جانە يۋنكتاد-تىڭ 50 جىلدىق مەرەيتويى شارا­لارى وتەتىن بولادى. جىل سايىن استانا ەكونوميكالىق فورۋمى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇك­پى­رىنەن شاقىرىلاتىن ەڭ بەدەلدى مەملەكەت باس­شىلارىنىڭ, ساياسي جانە قوعام قايرات­كەرلەرىنىڭ, نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتتارىنىڭ, تانىمال ەكونوميستەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىم­دار باسقارۋشىلارىنىڭ جانە باسقا الەمدىك ساراپشىلاردىڭ باسىن قوسادى. وزىڭىزگە بەلگىلى, الەمدە ساناۋلى حالىق­ارالىق ەكونوميكالىق الاڭدار بار, سولاردىڭ قاتا­رىندا داۆوس فورۋمىن, سانكت-پەتەر­بۋرگ جانە بواو ازيالىق ەكونوميكالىق فورۋمدارىن اتاپ وتۋگە بولادى. الەمنىڭ تانى­مال عالىمدارى مەن ساياسي تۇل­عا­لارىنىڭ مويىنداۋىمەن حا­لىق­ارالىق دەڭگەيدە اتالمىش الاڭدارمەن دارەجەسى تەڭەسىپ ۇلگەرگەن, ەلوردامىز استانادا سوڭعى كەزدە ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ كەلە جاتقان ەكونوميكالىق فورۋمدى ماقتانىش تۇتۋعا ابدەن بولادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن استانا ەكونو­ميكالىق فورۋمى قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق ەكونوميكالىق دەڭگەيدە شىن مانىندە ماڭىزدى ورىن الا باستادى. استانا ەكونوميكالىق فورۋمى ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن تاپتىرماس ورتا, سونىمەن بىرگە, تۋريزم مەن كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا زور ىقپالىن تيگىزەدى. – «جاسىل» ەكونوميكا تۇ­جىرىمداماسى ۇلتتىق ەكو­نو­مي­كانىڭ بارلىق سالالارىنا تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىم­دى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىن «جاسىل» پرينتسيپتەردى كى­رىك­تىرۋدى كوزدەيدى. وسى تۇر­عىدا ءبۇ­گىنگى كۇنگە دەيىن نە اتقا­رىلدى؟ – نەگىزىنەن, «جاسىل» ەكونوميكا ءۇشىن جانە G-Global-دى دامىتۋ كواليتسياسى» زتب «جاسىل» ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك يننوۆاتسيالار بويىنشا كەلىسىلگەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇلتتىق قوعامدىق ۇيىم بولىپ تابىلادى. ەرەكشە اتاپ وتەرلىك ماسەلە, بۇل الەمدەگى «جاسىل» ەكونوميكا بويىنشا ءوزىن-ءوزى قارجىلاندىراتىن جالعىز قوعامدىق بىرلەستىك. كواليتسيانىڭ باستى مىندەتى «جاسىل» ءوسىم قاعيدالارىن ەنگىزۋگە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن, ەكوجۇيەلىك ءتاسىل نەگىزىندە وڭىرلەردىڭ كەشەندى دامۋى مەن «جاسىل» يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىم ءۇشىن, «جاسىل» ەكونوميكاعا ءوتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىز قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, بيزنەس, عىلىم مەن بيلىك ورگاندارىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ ۇيىم بو­لاشاق قوعامىن جوبا­لاۋ­عا باعىتتالعان, «حالىقتىق قۇرى­لىس» رەتىندە ەكسپو-2017 حا­لىق­ارالىق كورمەسىن وتكىزۋدى, «جاسىل كوپىر» سەرىكتەستىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى, G-Global اق­پا­رات­­تىق-كوممۋنيكاتيۆتى الاڭ­ىن, قا­­زاق­ستاننىڭ «جاسىل» ەكونو­ميكاعا ءوتۋ تۇجى­رىمداماسىن ءجا­نە پرەزيدەنتتىڭ باسقا دا باستا­ما­لارىن جان-جاقتى قولداۋ ماق­سا­تىندا ءتۇرلى ۇسىنىستار ءازىر­لەۋدە. – VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا وتەتىن «ەكسپو-2017 – تۇراقتى دامۋ قۋاتى» اتتى كونفەرەنتسياسىنا داي­ىندىق قاي دەڭگەيدە؟ – «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىم­داستىعىمەن كەلىسىمگە سايكەس, كواليتسيا «استانا ەكسپو-2017 ۇك» اق-پەن بىرلەسە وتىرىپ, بيىل­عى VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا «ەكسپو-2017 – تۇراقتى دامۋ قۋاتى» اتتى كونفەرەنتسيا وتكىزۋ ماقساتىنداعى دايىندىقتى باستادى. ونىڭ مىندەتى – جۇرتشىلىقپەن ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ مازمۇنى مەن ارتىقشىلىقتارى, سونىمەن قاتار ينستيتۋتتىق ءرولى جايلى تالقىلاۋ. كورمەنىڭ تاقىرىبى العاش رەت وتە وزەكتى, قولجەتىمدى جانە تازا ەنەرگيا سالاسىنىڭ دامۋ ماسەلەلەرى مەن كەلەشەگىنە ارنالدى. سونىمەن قاتار, كونفەرەنتسيا «جاسىل» ەكونوميكا مەن «جاسىل» تەحنولوگيالاردىڭ قاعيدالارىن قالىڭ قاۋىمعا جەتكىزۋدى كوزدەيدى. كونفەرەنتسيا اياسىندا ەكسپو-2017 كورمەسىندە ەكسپوزيتسيالاناتىن «جاسىل» يننوۆاتسيالاردىڭ ۇلتتىق جانە حالىقارالىق بايقاۋى جاريالاناتىن بولادى. ناۋرىز ايىنان باستاپ, كواليتسيا G-Global الاڭىندا كونفەرەنتسياعا دايىن­دىق رەتىندە, ۆيرتۋالدى فورۋم مەن بەينەكونفەرەنتسيالار وتكىزە باستادى. جاسىل ەكونوميكا – بۇل ەكونوميكالىق قاتىناستار مەن تەحنولوگيالىق قۇرىلىستىڭ جاڭا پاراديگماسى. ول, نەگىزىنەن, ەكى بولىكتەن تۇرادى: جاڭا ەكو­نو­ميكالىق قارىم-قاتىناستار جانە جاڭا «جاسىل» تەحنولوگيالار. ناقتىراق ايتساق, لاس تەحنولوگيالار سۋبسيديالارىن «جاسىل» سۋبسيديالارعا, ەكو­جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋدى قار­جىلاندىرۋ بويىنشا كەلىسىم­دەرگە, كونتسەسسيالارعا الماستىرۋ, پايداعا سالىناتىن سالىقتى قور­شاعان ورتاعا سالىناتىن سا­لىققا وزگەرتۋ, مەملەكەتتىك جانە ۇكىمەتارالىق ۇيىمداردى «جاسىل» ەكونوميكا سالاسىنداعى ساتىپ الۋلارعا الماستىرۋ, جەر­گىلىكتى ەكولوگيالىق اقشا سانالاتىن «جاسىل» بانكينگتى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. – داعدارىسقا قارسى دۇنيە­جۇزىلىك جوسپار جوباسى تۋرالى پىكىرىڭىز... – داعدارىسقا قارسى دۇنيە­جۇزىلىك جوسپار – بۇل تاۋەلسىز ساراپ­شىلاردىڭ ادامزاتتىڭ جۇيەلىك, ءبىرىنشى كەزەكتە, قار­جىلىق, ەكولوگيالىق, كليماتتىق, ازىق-ت ۇلىك جانە ەنەرگەتيكالىق داعدارىستان شىعۋ جولىنداعى شۇعىل شارالاردى جاساپ شىعا­رۋعا دەگەن ارەكەتتەرى. وسىعان ۇقساس جالعىز قۇجات – XXI عاسىر كۇن ءتارتىبى. الايدا, ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ قارجىلىق مەحانيزم­دەرى بولعان جوق. جەكە كاپيتال الە­مىندە مەملەكەتتىك قارجى قور­لارى, سونىڭ ىشىندە, ەركىن تۇردەگى قور­لار بارشىلىق. سوندىقتان دا, داع­دارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك جوس­­پار ولاردى مەملەكەت جەكە­مەن­­­شىك سەرىكتەستىگىنىڭ جاڭا فور­ما­­لا­رى ەسەبىنەن جۇمىلدىرا الادى. قورىتا كەلە, اتالمىش كون­فە­رەنتسيا, قوعامدىق جانە حالىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ قاتىسۋى­مەن وتەتىن, ەكسپو-2017 كورمە­سى­نىڭ عىلىم, ءبىلىم, «جاسىل» تەحنو­لو­گيا­لاردىڭ ترانسفەرتى, حالىق­ارا­لىق عىلىمي-تەحنيكالىق ىن­تى­ماقتاستىقتى دامىتۋداعى تاقى­رىپتىق قۇرامى مەن ينستيتۋتتىق ءرولى جايلى پىكىر الماساتىن ال­عاش­قى قوعامدىق ءىس-شارا بولاتىنىن ايتا كەتكىم كەلەدى. وسى ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا الدىمىزعا قويعان مىندەتتەردىڭ تولىققاندى ورىندالاتىنىنا كامىل سەنەمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».