الماتى قالاسىنان دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىق قۇرىلادى. بۇل جايلى سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا رەسەي جانە قىرعىزستانمەن توتەنشە جاعدايلارعا قاتىستى قارىم-قاتىناستاردى رەتتەيتىن زاڭ جوبالارىن قاراعان وتىرىس بارىسىندا ايتىلدى.
الدىمەن دەپۋتاتتار «1994 جىلعى 28 ناۋرىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكiمەتi مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكiمەتi اراسىنداعى ونەركاسىپتىك اۆاريالاردىڭ, اپاتتاردىڭ, دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ زارداپتارىن جويۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ مەملەكەتتىك شەكارانى كەسىپ ءوتۋىنىڭ وڭايلاتىلعان ءتارتىبى تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قاراپ, قابىلدادى.
حاتتامانىڭ ماقساتى – توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءجانە ولاردى جويۋ ماقساتىندا اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ مەملەكەتتىك شەكارانى كەسىپ ءوتۋىنىڭ وڭايلاتىلعان ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋگە قۇقىقتىق نەگىز قالاۋ. سونداي-اق, زاڭ جوباسىمەن مەملەكەتتىك شەكارانى ءوتكىزۋ پۋنكتتەرى ارقىلى جانە قولدانىستاعى ءوتكىزۋ پۋنكتتەرىنەن تىس جەردە كەسىپ ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان قۇزىرەتتى ورگانداردى ايقىندايتىن نورمالار كوزدەلىپ وتىر. بۇدان باسقا, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە سالدارىمەن كۇرەسۋگە ارنالعان قازاقستاندىق-رەسەيلىك عارىشتىق مونيتورينگ جاساۋ جۇيەسىنىڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتقانى ءمالىم بولدى.
سونىمەن قاتار, جالپى وتىرىس بارىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى توتەنشە جاعدايلار جانە دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىقتى قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قولداۋ تاپتى. توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترىنىڭ ءمىندەتىن اتقارۋشى ۆلاديمير بوجكو مۇنداي باستاما بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى تاراپىنان, بۇۇ گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ءۇيلەستىرۋ جانە حالىقارالىق ستراتەگيا باسقارماسى, دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاتەرىن تومەندەتۋ ءجونىندەگى ازيا ورتالىعى تاراپىنان قولداۋ تاپقاندىعىن اتاپ كورسەتتى.
الماتى قالاسىندا قۇرىلاتىن بۇل ورتالىققا بۇۇ ايماقتىق قۇرىلىمدارى, گەرمانيانىڭ, جاپونيانىڭ جانە باسقا دا ەلدەردىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اگەنتتىكتەرى قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. كوپتەگەن ۇيىمدار اتالعان ورتالىقتى توتەنشە جاعدايلار سالاسىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىن الاڭ رەتىندە قاراستىراتىنى دا ايتىلماي قالمادى. نەگىزىنەن, ورتالىق پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ الماتى قالاسىندا كوپجاقتى ديپلوماتيالىق حاب قۇرۋ تۋرالى جۇكتەگەن تاپسىرمالارىن دا ءجۇزەگە اسىرۋمەن بايلانىستى.
ورتالىقتىڭ جۇمىسى اياسىندا بۇۇ-نىڭ ەلىمىزدەگى گۋمانيتارلىق قويمالارىن قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلادى دەپ كۇتىلۋدە. مۇنداي قويمالار ايماق ەلدەرىنە گۋمانيتارلىق كومەكتەر كورسەتۋگە باعىتتالادى جانە ولاردى ماتەريالدىق قورمەن قامتاماسىز ەتۋ قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە جۇكتەلۋى ءمۇمكىندىگى العا تارتىلدى. اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنان الماتىدا قۇرىلاتىن ورتالىققا قوسىلۋعا نيەتتى ەكەندىكتەرىن بىلدىرگەن نوتا كەلىپ ءتۇسكەندىگى بەلگىلى بولدى. جانە دە ءتاجىكستان, ازەربايجان مەن پاكىستان قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا ەكەن.
سونىمەن بىرگە, پالاتا «2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى تاريفتىك كۆوتالاردى قولدانۋدىڭ شارتتارى مەن تەتىگى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قاراپ, قابىلدادى. بۇل جەردە حاتتاما 2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى تاريفتىك كۆوتالاردى قولدانۋدىڭ شارتتارى مەن تەتىگى تۋرالى كەلىسىمنىڭ نورمالارىن 2011 جىلعى 18 قاراشاداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا تۋرالى شارتتىڭ نورمالارىنا سايكەس كەلتىرۋدى كوزدەيدى. بۇدان وزگە, زاڭدىق قۇجات كەدەن وداعىنا مۇشە ەلدەر اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ جەكەلەگەن ءتۇرلەرىنە تاريفتىك كۆوتالاردىڭ كولەمىن بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
دەپۋتاتتار كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان «1928 جىلعى 22 قاراشاداعى حالىقارالىق كورمەلەر تۋرالى كونۆەنتسيانى, وعان 1948 جىلعى 10 مامىرداعى, 1966 جىلعى 16 قاراشاداعى, 1972 جىلعى 30 قاراشاداعى حاتتامالاردى, سونداي-اق, 1982 جىلعى 24 ماۋسىمداعى جانە 1988 جىلعى 31 مامىرداعى تۇزەتۋلەردى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قابىلداعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا كومەكتەسەدى. اتاپ ايتقاندا, كورمەنى ۇيىمداستىرۋشىنى ايقىنداۋ ءتارتىبى, تىركەلگەن كورمەلەر ۇيىمداستىرۋشىلارىنىڭ جانە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ مىندەتتەمەلەرى بەلگىلەنەدى. بۇل جەردە كورسەتىلگەن قاعيدالار ەكسپو كورمەلەرىندە كورسەتۋگە نەمەسە پايدالانۋعا ارنالعان تاۋارلاردى اكەلۋدىڭ جەڭىلدىكتى رەجىمىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».