ساپالى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى

ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل شارالار­دىڭ بار­لى­عى, سايىپ كەلگەندە جوعا­رى وقۋ ورىن­­دارى اراسىنداعى ءادىل باسە­كە­لەس­تىكتى قامت­اماسىز ەتۋى ءتيىس جانە ولار ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارت­تىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسا­دى. ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگى مەن بارلىق دەڭ­گەي­دەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارى ماماندار دايىنداۋ ساپاسىن جوعارى دەڭگەيلى حالىقارالىق ستان­دارتتار تا­لاپ­تارىنا سايكەس بولۋى باعى­ت­ىندا ءتيىمدى جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى.

بۇل رەتتە, ساپالى ءبىلىم بەرۋ دەڭ­گەيىنە قول جەتكىزۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەي­تينگ­تەرىن اتاۋعا بولادى. زاماناۋي الەم­دە مۇنداي رەيتينگتەر بىرنەشە ماڭىزدى فۋنكتسيانى اتقارادى. بۇل, ەڭ الدىمەن, وقۋعا ءتۇسۋدى كوزدەپ جۇرگەن تا­لاپ­­كەر­لەر مەن ولاردىڭ اتا-انا­لا­رى ءۇشىن باعدار, ەكىنشىدەن – مەم­­­لەكەت­تەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسى سا­پا­­سى­نىڭ ماڭىزدى ينديكاتورى, ۇشىن­شى­د­ەن – جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن ساپا­لى مامانداردى جۇمىسقا تارتۋ باعى­تىن­داعى باعدار, تورتىنشىدەن – عى­لى­­مي-يننوۆاتسيالىق تۇرعىداعى دامۋ­­دىڭ نەگىزگى كوزدەرىنىڭ ينديكاتورى.

الەمدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ونىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ QS World University Rranking, Times Higher Education World University Rranking, Academic Ranking of World Universities جانە تاعى سول سياق­تى تانىلعان رەيتينگ­تەرى اكادە­ميا­لىق قوعامداستىق پەن جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىندا وتە تانىمال ەكەندىگى داۋسىز.

وسى قاتاردا جىل سايىن وتان­دىق جو­عارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىن زەرت­تەۋ­دە «اتامەكەن» قازاق­ستان رەس­پۋب­­لي­كاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپ­كەر­لىك پالاتاسى تاراپى­نان جۇرگىزى­لەتىن رەيتينگ ەرەكشە ماڭىزعا يە. وندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءارتۇرلى سالاسىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ساراپشىلاردىڭ جۇرگىزگەن باعالاۋى ناتيجەلەرى بويىنشا اعىمداعى ناقتى جاعدايدى, ياعني ەڭبەك نارىعىندا قانداي مامان­دىق­تار سۇرانىسقا يە جانە قاي ۋني­ۆەرسيتەتتەر ولاردى ساپالى جانە جاقسى دايىندايتىنى انىق­تالا­دى. جاقىندا شىققان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ 2021 جىلدىڭ قورتىندىسى بويىنشا باسقا دا جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىن­دارىمەن قاتار, م.اۋەزوۆ اتىن­­داعى وڭتۇستىك قازاق­ستان ۋني­ۆەر­­س­يتەتىنىڭ بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ باع­­دار­­لاماسى دا بەلسەندى تۇردە قا­تى­سىپ, جاقسى ناتيجەلەردى كورسەتە الدى.

جالپى, ۋنيۆەرسيتەتىمىز 2021 جىلعى «اتامەكەن» رەيتينگى ناتي­جەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋب­ليك­اسى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا «توپ-5» توبىنا كىرگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.

رەيتينگكە قاتىسقان 48 ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لاماسىنىڭ ۇشەۋىنىڭ – «بەيور­گاني­كالىق زاتتاردىڭ حيميا­لىق تەحنولوگياسى», «حورە­گرافيا», «جەڭىل ونەر­كاسىپ بۇيىم­دارىنىڭ تەحنولوگيا­سى جانە كونس­ترۋكتسيالانۋى» ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىندا ءبىرىنشى ورىندى, ال «بيوتەحنولوگيا», «ەكو­لوگيا», «ماتەماتيكالىق جانە كومپيۋ­تەرلىك مودەلدەۋ», ء«سۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ تەحنولوگياسى», «مۇناي-گاز ءىسى», «توپىراقتانۋ جانە اگروحيميا» ءبىلىم بەرۋ باعدار­لا­مالارىنىڭ ءۇشىنشى ورىن­دى يەلەن­گەنىن, 11 ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لاما­سى­نىڭ ەلىمىز بويىنشا العاش­قى بەس­تىككە, ال 15 ءبىلىم بەرۋ باعدار­لا­ما­­سىنىڭ العاشقى وندىققا ەنگە­نىن ماق­تانىشپەن اتاپ وتۋگە بولادى. جال­پى, وقۋ ورنىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدار­لاما­لارىنىڭ جار­تى­سىنان استامى رەيتينگتىڭ ال­دىڭ­عى قا­تارىنا ەنگەنىن دە ەرەكشە اتاپ وت­كەن ورىندى دەپ ويلايمىن. بۇل نا­تي­جەلەردىڭ بارلىعى ما­مان­دار دا­يىن­داۋدىڭ جوعارعى ساپا­سىن, پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرا­مى­نىڭ جوعارعى الەۋەتىن, ەڭ باس­تىسى, ءبىز­دىڭ دايىنداعان مامان­دار­دىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىندا جاقسى سۇ­رانىسقا يە ەكەنىن ايقىن كورسەتەدى.

پرەزيدەنتتىڭ پارلامەنت ءماجى­لى­­سىنىڭ وتىرىسىنداعى سويلە­گەن سوزىندە جۋىقتا قازاقستاندا جە­تەك­شى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ باس­تا­­لاتىندىعى جانە رەسەيدىڭ ۇزدىك تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ فيليال­دارىن اشۋ جوس­پارلانىپ وتىر­عان­دىعى تۋرالى جانە ءبىلىم بەرۋگە دەگەن جالپى كوزقاراستى وزگەرتۋ ماسەلە­لەرى­نە دە ايرىقشا كوڭىل اۋداردى. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, تەحنيكالىق باعىت­تاعى ماماندىقتارعا باسىمدىقتار بەرۋ, جاڭا تۇرپاتتاعى ينجەنەرلەر مەن ونەر­كاسىپ ماماندارىن دا­يىن­داۋ جونىندەگى ۇسىنىستارى كەڭىنەن قولداۋ تابادى دەپ ويلايمىن. اتالعان ماسەلەنىڭ, نە­گىزى قازاق حيميا-تەحنولوگيا ينستيتۋتى بولىپ قالانعان, قازاقستانداعى ال­عاشقى تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە ەكەندىگىن ايتقىمىز كەلەدى.

سەكسەن جىلعا جۋىق تاريحى, قالىپ­تاس­قان ءداستۇرى بار, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلى­مي-زەرتتەۋ ينفرا­قۇ­رى­لىمى دامىعان, عىلىمي مەكتەبى قالىپتاسقان, جوعارى تەحنو­لوگيالار سالاسىندا كۇردەلى ماسە­لە­لەردى شەشۋگە قابىلەتتى كادرلىق الەۋە­ت­كە يە كوپسالالى ءىرى ۋنيۆەرسيتەت بولىپ سانالاتىن م.اۋەزوۆ اتىن­داعى وڭتۇس­تىك قازاقستان ۋني­ۆەر­­سيتەتى ۇجىمى دا پرەزيدەنت بايان­دا­ماسىندا بەلگىلەن­گەن مىندەت­تەردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا بىرقاتار ءىس-شارالاردى جوسپارلاپ وتىر.

م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقۋ ما­مان­­داردى دايىنداۋدىڭ ءۇش دەڭ­­گەي­لىك جۇيەسى نەگىزىندە باك­الاۆريات­تىڭ, ماگيسترا­تۋرا­نىڭ جانە PhD دوكتورانتۋرانىڭ 300-دەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بو­يىنشا جوعارى ساپالى, ەڭبەك نارى­عىندا سۇرانىسقا يە مامان­دار دايىنداۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى قارىش­تاپ دامۋى الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەر­سيتەت­تەرىنىڭ اسا بەدەلدى حالىقارالىق رەيتين­گىندە (QS World University Rankings) العا جىل­جۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ, ۋني­ۆەر­سيتەت ۇجىمى 2021 جىلى الەم­­نىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرى ارا­­سىندا قۇرمەتتى 482-ورىنعا يە بول­دى. QS رەيتينگىنە ەنگەن 14 قازاق­ستان­دىق جوو اراسىندا وقۋ – 3-ورىندا.

دامۋشى ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى بويىنشا QS EECA Emerging Europe&Central Asia رەيتينگىندە ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا الەمنىڭ 451 جوو اراسىندا 96-ورىندى يەلەنگەن. ال اتالعان رەيتينگكە قاتىسۋشى قازاقستاندىق 38 جوو اراسىندا ۋنيۆەرسيتەت 6-ورىندا تۇر.

جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ حالىقارا­لىق ARES Academic Ranking European Standard رەيتين­گىنە 2014 جىلدان باستاپ قاتىسساق, سودان بەرى اتالعان رەيتينگتىڭ ا سانا­تىنان تومەن تۇسپەگەن, ال 2020 جى­لى وسى رەيتينگكە قاتىسۋشى الەم­نىڭ 533 جوو اراسىندا ءبىزدىڭ وقۋ ور­نىمىز ا+ جوعارعى ساناتىنا ەندى.

قازاقستاننىڭ ءبىلىم ساپاسىن قامتا­ما­سىزداندىرۋ بو­يىن­شا تاۋەلسىز اگەنت­تى­گىنىڭ ۇزدىك كوپ­سالالى جوعارى وقۋ ورىن­دارى­نىڭ باس رەيتينگىندە م.اۋەزوۆ اتىن­داعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋني­ۆەر­­سي­تەتى مەملەكەتتىڭ ۇزدىك ۋنيۆەر­سيتەت­­تەرىنىڭ ۇشتىگىنە كىرەدى.

سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت 2020 جىلدان باستاپ ۋنيۆەر­سيتەتتەردىڭ UI Green Metric World University Rankings رەيتينگىنە قاتىسۋدى باستاپ, بىردەن الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ توپ-500 توبىنا كىرىپ, 458-ورىندى يەلەنس­ە, 2021 جىلى 125 ساتىعا جوعارى­لاپ, 333-ورىنعا يە بولدى. ال اتال­عان رەيتينگكە قاتىسقان 13 قازاق­ستان­دىق جوو اراسىندا 3-ورىنعا يە.

جاقىندا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى تاعى ءبىر قۋانىشتى حاباردىڭ كۋاسى بولدى: Greenmetric الەمدىك رەيتينگىنىڭ Ranking by Campus Setting – in City Center 2021 سانا­تىن­دا م.اۋەزوۆ اتىن­داعى وڭ­تۇس­تىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى الەم­نىڭ 170 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ىشى­نەن 34-ءشى, ال قازاقستاننىڭ 7 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ىشىنەن 1-ءشى ورىندى يەلەندى.

World wide Professional University Rankings اگەنتتىگىنىڭ «حيميا عىلىم­دارى» بويىنشا RankPro-2021 پاندىك رەيتينگىندە م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقۋ الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ توپ-401-500 توبىنا كىرىپ, اتالعان رەيتينگتەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جالعىز وكىلى بولىپ تابىلادى.

بۇگىنگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باستى ۇستانىمى – ءبىلىم بەرۋدىڭ حا­لىق­ارالىق تالاپتارعا ساي دەڭگەيى مەن يننوۆاتسيالىق عىلىم. ۋنيۆەر­سيتەت ءوزىنىڭ بولاشاعىن, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم ءوزارا تىعىز باي­لانىس­قان زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالۋمەن تىكەلەي بايلانىستىرادى. قازىرگى تاڭدا ۋني­ۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرگە تەك قانا زاماناۋي دارەجەدەگى ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ولارعا سول ءبىلىمدى وزدەرى ىز­دەنىپ الۋعا, جاڭا يدەيا­لاردى وي­لاس­تىرۋعا جانە ەڭ باستىسى, سول يدەيا­­­لاردى ناقتى بيزنەس-جوبالار ار­­قىلى ىسكە اسىرا الۋعا ۇيرەتۋگە ۇمتىلۋدا.

ۋنيۆەرسيتەتتە دۋالدىق ءبىلىم بەرۋ, ءۇش تىلدە وقىتۋ, اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم بەرۋ سياقتى الدىڭعى قاتارلى وقىتۋ تۇر­لەرى كەڭىنەن قول­دانىلىپ كەلەدى. سونى­مەن قاتار ستۋدەنتتىك ستارتاپتاردى ەن­گىزۋ بويىنشا دا بىرقاتار تاجىريبە جي­ناق­تالعان. الەمدىك ءبىلىم بەرۋ ترەندى بو­لىپ تابىلاتىن جانە عىلىم, تەحنولوگيالار, ينجەنەريا مەن ماتەماتيكانىڭ ينتەگراتسياسىنا نەگىزدەلگەن STEM-وقىتۋ تاجىريبەسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى.

ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ماماندىقتاردىڭ جوعارى ساپاسى گەرمانيانىڭ ينجەنەريا, جاراتىلىستانۋ عىلىم­دارى, ماتەماتيكا مەن ينفورماتيكا سالالارىنداعى ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىن اككرەديتتەۋ بو­يىن­شا ASIIN اككرەديتتەۋ اگەنتتىگىندە حا­لىقارالىق اككرەديتتەۋدەن ءوتۋى ارقى­لى دالەلدەنگەن.

ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت كورسەتىلەتىن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ ساپاسىن دالەل­دەۋ بويىنشا بەلسەندى ۇستا­نىم­­عا يە: قازىرگى ۋاقىتتا جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ساپانى قام­ت­اماسىز ەتۋ بويىنشا ەۋروپالىق قاۋىم­داس­تىقتىڭ (ENQA) تولىققاندى مۇشە­سى بولىپ تابىلاتىن جانە اگەنت­تىك­تەردىڭ ەۋروپالىق رەەسترىنە (EQAR) كىرەتىن IQAA جانە ASIIN اگەنتتىك­تەرى­­نىڭ ينستيتۋتسيونالدىق اككرە­ديتتەۋ سەر­تيفيكاتى جانە باكا­لاۆ­ريات, ما­گيس­تراتۋرا مەن دوك­تورانتۋرا بويىنشا 153 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ مامان­دان­دىرىلعان اككرەديتتەۋ بويىنشا سەرتيفيكاتتارى بار. مۇنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ۇسىنىپ وتىرعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىمىزدىڭ ساپانى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ESG ەۋروپالىق ستاندارتتارى تالاپتارىنا سايكەستىگىن ايقىندايدى.

قازىرگى كەزدە جوعارى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن قولجەتىمدى, ءارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ تۇرعىسىنان الەمدىك بەتالىستار نەمەسە ۇردىستەر اياسىندا جاڭعىرتۋ مىندەتى نەگىزگى ستراتەگيالىق قۇجات – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنا», سونىمەن قاتار جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ ەۋروپالىق كەڭىستىگىنىڭ بىرقاتار وزەكتى قۇجاتتارىنا بەيىم­دەلۋدى قاراستىرادى.

ءبىزدىڭ باستى باعىتىمىز – ۋني­ۆەر­­­سيتەت­تى زەرتتەۋ جانە كاسىپ­كەر­­لىك ۋني­ۆەر­­سي­تەتىنە اينالدىرۋ ماق­ساتىمەن تى­كە­­لەي باي­لانىستى, ال ول ماقسات ءوز كە­زەگىن­­دە ەل ەكونوميكاسىنا قاجەتتى ما­مان­­­داردى دايىنداۋ مەن جاس قازاق­ستان­­­دىقتاردىڭ جاڭا ۇرپاعىن تاربيەلەۋ جولىن­دا جوعارى كورسەتكىشتەرگە جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىن.

م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى – بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنىڭ ۇزدىكتەر قاتا­رىنداعى, عىلى­مي جانە ماتە­ريالدىق اۋەلەتى جوعا­رى دەڭگەيدەگى, ۇزاق جىلدار بويعى تاريحى بارىسىندا قالىپتاسقان سالتتارى مەن داستۇرلەرى بار, ەڭ باستى بايلىعى – باسەكەگە قابىلەتتى جوعارى وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى.

ءبىلىمدى ۇرپاق – ەلىمىزدىڭ بولاشا­عى, ەرتەڭى. تاۋەلسىز ەلىمىز قانا­تىن كەرە جايىپ, ەل مادەنيەتى وركەن­دەگەن قازىرگى زاماندا تەك ءبىلىم­دى جاس­تار عانا ۇلتى­مىزدى اسقاق­تاتادى, ەلىمىزدى كوككە كوتەرە­دى. قوعامنىڭ نەگىزگى وزەگى – جاس­تار. قازاقستاننىڭ بولاشاعى جاس­تار ەنشى­سىندە ەكەنىن ەسكەرسەك, سول جاس­تار­دىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, تار­بيەلى, پارا­ساتتى ازامات بولىپ قا­لىپتاسۋىنا قوعام­نىڭ دا ىقپالى زور ەكەنى انىق. سانالى قوعامدا ءبىلىمدى ازاماتتارمەن بىر­لەسە ءومىر سۇرگەن جاستار ءوز بويىندا بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىق پەن ىزگى سەزىمدەردى قالىپتاستىراتىنى ءسوز­سىز. سون­دىقتان قازاقستاننىڭ جار­قىن بولاشاعى تەك ءبىلىمدى جاستارمەن عانا قالىپتاسپاق.

داريا قوجامجاروۆا,

م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى