يۋنكتاد-تىڭ ينۆەستيتسيالار جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك بايانداماسى: قازاقستان وتپەلى ەكونوميكاسى بار ەلدەر اراسىندا تازا تشي ءوسۋ قارقىنى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا, دەپ جازادى Egemen.kz.
«COVID-19 پاندەمياسىنىڭ الەم ەكونوميكاسىنا تەرىس اسەرىنە قاراماستان, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان وتپەلى ەكونوميكاسى بار 17 ەلدىڭ جانە تەڭىزگە شىعا المايتىن 34 ەلدىڭ ىشىندە تازا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار (تشي) كولەمىنىڭ ەڭ جوعارعى ءوسىمىن كورسەتتى», دەپ جازادى قر سىرتقى سىتەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
بۇكىل الەمدە ولاردىڭ جالپى كولەمىنىڭ 2005 جىلدان بەرى ەڭ تومەنگى كورسەتكىشكە دەيىن ۇشتەن بىرگە قىسقارۋى اياسىندا قازاقستاندا وتكەن جىلعا قاراعاندا تازا تشي 34,9%-عا كوپ تارتىلدى. مۇنداي دەرەكتەر بۇۇ ساۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسىنىڭ (يۋنكتاد) «ينۆەستيتسيالار جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك بايانداماسىندا» كورسەتىلگەن.
پاندەميادان تۋىنداعان ەكونوميكالىق داعدارىس الەمدەگى حالىقارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ قۇرىلىمىنا ايتارلىقتاي وزگەرىس ەنگىزدى. بۇل تشي اعىمىندا دا كورىنىس تاپتى.
بايانداماعا سايكەس, وتكەن جىلى جاھاندىق ەكونوميكاداعى تازا تشي كولەمى 35%-عا قىسقارىپ, جالپى العاندا 1 ترلن اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل سوڭعى 16 جىلداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش.
كوروناۆيرۋس داعدارىسى بۇل تۇرعىدا وتپەلى ەكونوميكاسى بار ەلدەرگە قاتتى تەرىس اسەرىن تيگىزدى. يۋنكتاد ساراپشىلارىنىڭ بولجامى بويىنشا, اتالعان ەلدەر توبىنداعى تشي اعىنىن قالپىنا كەلتىرۋ تەك 2022 جىلى مۇمكىن بولادى.
يۋنكتاد دەرەكتەرى بويىنشا, قر ۇكىمەتىنىڭ قۇرىلىمدىق رەفورما جۇرگىزۋىنىڭ جانە ينۆەستيتسيالار تارتۋ سالاسىندا ىسكە اسىرىپ جاتقان ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندا وتپەلى ەكونوميكاسى بار ەلدەر مەن تەڭىزگە شىعا المايتىن ەلدەر اراسىندا تازا تشي اعىنىنىڭ ەداۋىر وسكەنى اتاپ ءوتىلدى. اتالعان ءوسىم وڭدەۋ ونەركاسىبى, كولىك, تەلەكوممۋنيكاتسيا, قارجى قىزمەتى, ەنەرگەتيكا, تاۋ-كەن ءوندىرۋ كەشەنى جانە ت.ب. سالالارداعى ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
وتپەلى ەكونوميكاسى بار ەلدەرگە تازا تشي اعىنىنىڭ جالپى كولەمى وتكەن جىلى 24 ملرد اقش دوللارى, قازاقستاندا 3,9 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل كورسەتكىش تەك رەسەي فەدەراتسياسىندا عانا جوعارى.
وسىنداي رەيتينگ تەڭىزگە شىعا المايتىن ەلدەر اراسىندا دا جاسالدى, ولاردىڭ اراسىندا تىكەلەي ينۆەستيتسيالاردىڭ تازا اعىنى 15,4 ملرد اقش دوللاردى قۇرادى. اتالعان ەلدەر توبىندا تازا تشي كولەمى بويىنشا قازاقستان 1-ورىنعا يە بولدى.
«يۋنكتاد بايانداماسىنىڭ دەرەكتەرى پاندەميانىڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا تەرىس اسەرى اياسىندا قازاقستاندا شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى جاعداي ساقتالىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. ەلدىڭ حالىقارالىق رەيتينگتەردەگى تۇراقتى جوعارى پوزيتسياسى, سونداي-اق تشي تارتۋ ستاتيستيكاسى قازاقستاننىڭ جوعارى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن, ينۆەستورلاردىڭ ءتىپتى داعدارىس كەزەڭىندە دە جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى باستاۋعا جانە جالعاستىرۋعا دەگەن ىنتاسىن راستايدى», دەپ جازىلعان حابارلامادا.
يۋنكتاد ساراپشىلارىنىڭ بولجامى بويىنشا 2021 جىلى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار اعىنىنىڭ ءوسۋى الەم بويىنشا ورتا ەسەپپەن 10-15%-دى جانە دامۋشى ەلدەردە 5-20%-دى قۇرايدى.