جاسىراتىنى جوق, ەل تۇرعىندارىنىڭ تۇتىنۋشىلىق قۇقىعى كۇن سايىن بۇزىلادى. وكىنىشتىسى, مۇنداي جاعداي بارلىق جەردە قايتالانادى. سونىڭ سالدارىنان تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىزدىعىنا بايلانىستى تۇسكەن شاعىمدار سانى دا ارتىپ كەلەدى.
ماسەلەن, بۇگىندە ەل ازاماتتارى وزدەرىنىڭ تۇتىنۋشى رەتىندە قورعالۋ دەڭگەيىنە 67 پايىزعا عانا قاناعاتتانادى ەكەن. وسىدان-اق كوڭىلگە كىربىڭ تۇسىرەر جايتتاردىڭ كوپ ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى.
تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى تاراتقان رەسمي مالىمەتكە سۇيەنسەك, 2020 جىلى ۆەدومستۆوعا 21 مىڭعا جۋىق تۇتىنۋشى جۇگىنگەن. بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,5 ەسە كوپ. ال باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارعا 49 مىڭعا جۋىق ادام جۇگىنىپ, ادىلدىك سۇراعان. وسى ورايدا 2019 جىلعى كورسەتكىش 30 مىڭ ادامدى قۇراعان ەكەن.
2021 جىلدىڭ بەس بەس ايىنداعى كورسەتكىشتەر دە ءماز ەمەس. قاڭتار-مامىر ارالىعىندا 6 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. ستاتيستيكا تۇتىنۋشىلار قۇقىعىنىڭ بۇزىلۋ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. بۇل تۋرالى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اسقار تىنىسبەكوۆ مالىمدەدى.
ا.تىنىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىقتاردى جىل سايىن نەسيە ۇيىمدارىنىڭ, لومباردتاردىڭ, ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنىڭ تەرىس ءىس-ارەكتتەرىنە بايلانىستى ماسەلەلەر مازالايدى. ياعني كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ 68 پايىزى قارجى قىزمەتتەرىنە قاتىستى بولىپ وتىر.
بۇدان كەيىن وتىنىشتەردىڭ كوپ بولىگى كولىك قىزمەتتەرى سالاسىنا باعىتتالعان, ياعني 12 پايىز. تۇتىنۋشىلار پايدالانىلماعان قىزمەتتەر ءۇشىن اقشالاي قاراجاتتى قايتارۋدان باس تارتۋ, قوعامدىق كولىكپەن تاسىمالداۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋ سەكىلدى ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلگەن.
مەديتسينالىق قىزمەتتەر سالاسىنداعى شاعىمدار سانى دا ەكى ەسە ارتقان. وتىنىشتەردىڭ 3 پايىزى وسى سالاعا تيەسىلى. ازاماتتار ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن سەزىنۋدە. سونداي-اق مەديتسينالىق مەكەمەلەردە كەزەك ماسەلەسى وتكىر تۇر. بۇدان بولەك كارانتيندىك شارالار ساقتالمايدى. وكىنىشتىسى, شاعىمدار ءتىزىمى مۇنىمەن اياقتالمايدى.
بايلانىس قىزمەتتەرىنە شاعىم ايتۋشىلار دا بار ەكەن. كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ 3,2 پايىزى ابونەنتتىك تولەمدى زاڭسىز الۋ, ينتەرنەت قىزمەتتەرىن ساپاسىز ۇسىنۋ, تاريفتىك جوسپار قۇنىنىڭ ءوسۋى سەكىلدى ماسەلەلەرگە بايلانىستى كەلىپ تۇسكەن.
– 2021 جىلى ساتۋشى مەن ساتىپ الۋشى اراسىنداعى داۋلاردى ءتيىمدى شەشۋ ءۇشىن «ە-tutynushy» اقپاراتتىق جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. جۇيە شاعىمداردى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قابىلدايدى. «ە-tutynushy» تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ شارالارىن ءبىر جەردە شوعىرلاندىرۋعا, شاعىمداردى دايىنداۋ جانە ولاردى قۇزىرەتتى ورگاندارعا جىبەرۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋگە جانە ارزانداتۋعا باعىتتالعان, – دەيدى اسقار تىنىسبەكوۆ.
«ە-tutynushy» بارلىق ءوتىنىشى جانە ولاردى قاراۋ ناتيجەلەرىن تسيفرلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق جۇيە كاسىپكەرلەردىڭ تۇتىنۋشىلارمەن تۋىنداعان داۋلاردى ءوز بەتىنشە, ونىڭ ىشىندە سوتقا دەيىنگى تارتىپپەن شەشۋگە ارنالعان.
ەسكە سالا كەتەيىك, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جۇيەسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا تۇتىنۋ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جوسپارى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل ءىس-قيمىل ستراتەگياسى تۇتىنۋ نارىعىنىڭ قۇقىقتىق ورتاسىن ەداۋىر جاقسارتادى دەگەن سەنىم بار.