دارىگەرگە «قۇرىلىسشى» كيىمى ساتىپ الىنعانى راس پا؟

بۇل داۋ قالاي باستالدى؟ بيۋد­جەتتىڭ باقانداي 90 ملن تەڭگەسى كوزدى جۇمىپ ءوتىپ كەتەتىن قاراجات ەمەس. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت جانىنداعى ارنايى مونيتورينگتىك توپ الماتىنىڭ مەملەكەتتىك باس سانيتار دارىگەرى جانداربەك بەكشيننىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قويمادا ءبىر جىلعا جۋىق ساقتالعان جەكە قورعانىس قۇرالدارىنىڭ جاعدايىن قاراپ, وسىنداي سوراقى وقيعانىڭ كۋاسى بولعان كورىنەدى.

قويمادا تۇسىرىلگەن جازبانى الەۋمەتتىك جەلىدە سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت جانىنداعى ارنايى موني­تو­رينگ­تىك توپ توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى رافاەل گاسانوۆ جاريا­لاعاننان كەيىن, الماتى قالا­سى اكىمدىگىنىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى كۇرەس جونىندەگى ارناۋلى چاتىندا باق وكىلدەرى وسى ماسە­لەگە قاتىستى تۇسىنىكتەمە سۇراۋ­مەن بولدى. ر.گاسانوۆ قويماداعى ساپارىنان الەۋ­مەتتىك جەلى ارقىلى تىكەلەي ەفير جۇرگىزگەن ەدى.

الدىمەن ايتىلعان مالىمەت­تە­رگە سۇيەنسەك, قويماداعى تاۋار­لار 2020 جىلدىڭ ماۋسىم ايىن­دا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قار­جى­سىنا ساتىپ الىنعان. قۇنى 90 ملن تەڭگەگە 12 مىڭعا جۋىق كوستيۋم اكەلىن­گەن. ءبىر جيىنتىقتىڭ با­عا­سى 7500 تەڭگە تۇرادى. قازىر قوي­مادا 7 028 دانا قالدى. تاۋار­دى قازىرگى الماتى قالاسى تاۋار­لار مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپ­سىزدىگىن باقىلاۋ دەپار­تا­مەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسەل قالىقوۆا قابىلداپ العان. ءوز كە­زەگىندە الماتىنىڭ باس ساني­تارى ج.بەكشين كوستيۋمدەردى تەك­سە­­رىپ, ونىڭ تالاپقا ساي كەلمەي­تى­نىن ەش­قانداي ساراپتاماسىز كو­رۋ­گە بو­لاتىنىن دالەلدەمەك بول­­دى. قور­عانىس كيىمدەرى دەپ الىن­عان قۇرال­دار (سيز) وڭاي سۋ وتكىزەدى.

باستاپقى دەرەكتەرگە سايكەس قوي­مادا مەديتسينالىق ەمەس, قۇ­رى­لىسشىلارعا ارنالعان جەكە قور­عانىس كيىمدەرى ساقتالعان. ولار شاڭ مەن بوياۋدان قورعايدى, الايدا سۋ وتكىزەدى, سوندىقتان ەپي­دەميولوگتەردىڭ قولدانۋىنا جارامسىز. «مۇنى قاراپايىم تۇردە ەشقانداي زەرتحاناسىز تەكسەرۋگە بولادى. ەگەر سۋ وتسە, وندا ۆيرۋس تا وتەدى. مۇنداي كيىم­دەر­مەن ەپيدەميولوگتەرىمدى ىندەت وشاعىنا جىبەرە المايمىن. قۇ­جاتتارعا قارا­ساڭىز دا سايكەس كەلمەيدى», دەگەن بولاتىن ج.بەكشين. سون­داي-اق قويمادا دەنساۋلىق ساق­تاۋ مينيسترلىگىنىڭ تالاپتارىنا ساي­كەس كەلمەيتىن كوزىل­دىرىكتەر, ماس­كالار دا بار ەكەنىن دە مالىمدەگەن بو­لاتىن. ج.بەكشين بۇل ءىستى سوتقا دا بەر­گە­نىن, ءبىر ينستانتسيا وت­كەنىن, سوت­تار تەز قاراپ, نەگىز­سىز قابىل­دا­ماي جات­­قانىن العا تارت­قان ەدى. ونىڭ اي­تۋىن­شا, بۇل قالادا جەكە قور­عا­نىس قۇرال­دارى جەتىس­پەي­تى­نىن بىل­دىرەدى. قوي­ماداعى قور ەكى ايعا دا جەت­پەي­دى. قازىر جەكە قور­عانىس قۇرال­­دارى­نىڭ بولىكتەرىن باسقا اي­ماق­تاردان ساتىپ الۋعا تۋرا كەلەدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى قىزمەت جانىنداعى ارنايى مو­ني­تورينگتىك توپ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ر.گاسانوۆ وسى جاعداي­عا قاتىستى: «اسەل قالىقوۆا (سانيتار دارىگەردىڭ ورىنباسارى) بۇل جەكە قورعانىس قۇرالدارى ەپيدەميولوگتەر ءۇشىن جارامدى دەپ سانايدى. ال باسقا سانيتار­لىق دارىگەرلەر بۇلاي ەمەس دەيدى. تۇسى­نىكسىز. ءبىز ونى انىقتاپ «ال كوميتەتتى شاقىرايىق» دەدىك. ساراپتاما ەشقانداي سەرتيفيكات جوق ەكەنىن كورسەتتى. كوزىلدىرىككە, كوستيۋمگە جانە باسقا ماسكالارعا ارنالعان جەكە سەرتيفيكاتتار بولۋى كەرەك. مۇنىڭ ءبارى جوق. سوندىقتان سۇراقتار تۋىندايدى», دەگەن بولاتىن.

ارينە, بۇل سۇراقتاردىڭ وسى ماسەلەدە اتى اتالعان الماتى قالاسى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءا.قالىقوۆاعا جولدانعانى بەلگىلى. ءوز كەزەگىندە ءا.قالىقوۆا الماتىنىڭ مەملەكەتتىك باس سانيتار دارىگەرى ج.بەكشيننىڭ مالىمدەمەسى مەن پايىمى ەش نەگىزسىز, جالاڭ ايىپتاۋعا قۇرىل­عان دەپ ەسەپتەيدى. مۇنى بىرنەشە سەبەپكە جىكتەي وتىرىپ, ءوز جاۋابىن العا تارتتى.

«بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىندا جاريالانعان «ساپاسىز» جەكە قورعانىس قۇرالدارى تۋرالى ماتەريال جونىندە سىزدەرگە شا­عىن تۇسىندىرمە بەرە كەتۋدى ءجون كور­دىم. ج.بەكشين ايتىپ وتكەن بول­جام-پىكىرلەر نەگىزسىز, قۇرعاق ءسوز دەپ ايتقىم كەلەدى. ونىڭ ايعاعى رەتىندە تومەندەگىدەي سەبەپتەردى اتاپ وتپەكپىن. بىرىنشىدەن, بىر­نەشە جىلدان بەرى قازاقستاندا مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋ ەلەكتروندى پور­تال ارقىلى جۇرگىزىلىپ كەل­ەدى. سوندىقتان دا ادام قولى قويىل­عان, ءمور باسىلعان قانداي دا ءبىر قۇ­ج­اتتاردىڭ بولۋى شىندىققا جاناسپايدى. ەكىنشىدەن, جەكە  قورعانىس قۇرالدارى بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى ايا­سىندا جۇرگىزىلىپ كەلگەن. سونى­مەن قاتار ءونىم بەرۋشىلەر جەت­كىزگەن تاۋاردى قابىلداۋ بارىسىندا مەن قاتىسقان ەمەسپىن. بۇل بويىنشا اتالعان مىندەتتەر فۋنكتسيونالدىق مىندەتتەرىنە كىرەتىن بەلگىلەنگەن لاۋازىمدى تۇلعالار بار. سونداي-اق تاۋاردى جەتكىزۋ كەزىندە ءونىم بەرۋشىلەر وسى سالادا مونوپوليست بولىپ تابىلاتىن «مەديتسينالىق ارنالىمداعى دارىلىك زاتتار مەن بۇيىمداردى ساراپتامادان وتكىزۋ جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىق» شجق رمك بەرگەن ساپاسىنىڭ سايكەستىگى تۋرالى قۇجات جانە تىركەۋ كۋالىكتەرى ۇسىنعان. ياعني «كازەكسپواۋديت» جشس نەمەسە باسقا دا زەرتحانا مەديتسينا­لىق ارنالىمداعى بۇيىمدار­عا قاتى­سى بار جەكە قورعانىس قۇرالدارى­نا ساراپتاما جۇرگىزۋ­گە قۇقى جوق ەكەندىگىن بىلدىرە­دى. سونىمەن قاتار ماماننىڭ قورىتىندىسى­نا قاتىستى مىنا بىرنەشە ماسەلە­گە اسا نازار اۋدارۋدى سۇرايمىن, دالىرەك ايتقاندا: بىرىنشىدەن, ج.بەكشين بۇل قۇجاتتى قالاي العانى جانە قايدان العانى بەلگىسىز. دەپارتامەنتكە بۇل قۇجات رەسمي تۇردە تۇسپەگەن. ەكىنشىدەن, ج.بەكشين اتالعان قۇجات بويىنشا تەكسەرۋ جۇرگىزدى مە؟ وسىناۋ قۇجاتتارعا سىلتەمە جاساماس بۇرىن «كازەكسپواۋديت» جشس-نىڭ تەكسەرۋ ماتەريال­دارىن زەرتتەدى مە؟ سەبەبى سانيتاريا­لىق-ەپيدەميولوگيالىق باقى­لاۋ دەپارتامەنتىنە جەتكىزىلگەن جانە «كازەكسپواۋديت» جشس-عا تاۋاردى يدەنتيفيكاتسيالاۋ (انىقتاۋ) مۇمكىن ەمەس پە؟ ۇشىن­شىدەن, ج.بەكشين بۇل ءدال سول تاۋار ەكەنىن قالاي انىقتاعانى بەلگىسىز, مۇنى قۇرعاق ءسوز دەمەگەندە قالاي اتايمىز؟ تورتىنشىدەن, مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ ناۋ­قاسقا شال­دىعۋىنا ساني­تا­ريالىق-ەپي­دەميو­لوگيالىق با­قى­لاۋ دەپار­تامەنتى ساتىپ العان «جەكە  قورعانىس قۇرال­دارىنىڭ» مۇلدەم قاتىسى جوق ەكەندىگىنە نازار اۋدارۋدى سۇراي­مىن. سەبەبى سانيتاريا­لىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى مەديتسينالىق پەر­سونالعا ارناپ ەشقانداي «جەكە قورعانىس قۇرالدارىن» ساتىپ العان ەمەس. وسىلايشا, قۇجات­تامالىق جانە زاڭنامالىق تۇرعىدا راستامالارى بار, كورسەتىلگەن بارلىق پىكىرلەر ج.بەكشيننىڭ سوزدەرىنىڭ نەگىزسىز, قۇرعاق سوزدەر ەكەنىن دالەلدەي تۇسەدى», دەپ جاۋاپ بەردى ءا.قالىقوۆا.

بىراق ج.بەكشين تىكەلەي ەفيردە: «بۇل جەكە قورعانىس كيىمدەرى بوياۋ, شاڭ, باتپاقتان قورعايتىن – قۇرىلىسشىلاردىكى. بۇلار ءبارىن وتكىزەدى. كورىپ تۇرسىزدار ما, بۇل قورعانىس كيىمدەرىنىڭ ساڭى­لاۋ, تەسىكتەرى بار. ۇرلەپ, سۋ قۇيىپ كورسەڭىز بىلەسىز. مۇنداي كيىم­دەر ۆيرۋس وتكىزبەۋى ءتيىس. قۇرى­لىس­شىلارعا ارنالعان قورعانىس كيىم­دەرىن قولدانۋ قاۋىپتى. مەن بار­لىق ماتەريالداردى سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى قىزمەت جونىندەگى دەپارتامەنتكە بەردىم. ەكسپەرتيزا جۇرگىزىلدى», دەگەن بولاتىن.

سوندىقتان بۇل «شايقاسقا» نۇكتە قويىلدى دەپ ايتۋعا بولمايدى.