«قىزىل قاعاز» الماعان فۋتبولشىلار

بۇل وقيعادان كەيىن جان­كۇيەر­­لەردە فۋتبول الەمىندە ەڭ سالماقتى سپورتشى دەگەن مەس­سيدىڭ ءوزى «قىزىل كارتىش­كەمەن» جازا­لانعان سوڭ, ءتارتىپتى فۋتبولشىلار قالماعان شىعار دەگەن وي قىلاڭ بەرگەنى راس. ويتكەنى ارگەنتينالىق ساڭلاقتى ايت­پاعاننىڭ وزىندە, جۋىردا عانا ومىردەن وتكەن اي­گىلى اياقدوپ شەبەرى مارادونا, ءمادريدتىڭ «رەال» كلۋبىندا جاسىنداي جارقىلداعان زيدان, 1998-2015 جىلدار ارالىعىندا «ليۆەرپۋل» كومانداسىنىڭ «مو­تورى» بول­عان, جاسىل الاڭدا ءوزىن وتە سال­قىن­­قاندى ۇستايتىن ستيۆەن دجەر­رارد, ءوز زامانىندا «ۋەلس سي­قىرشىسى» دەگەن مارتەبەلى اتاققا يە بول­عان رايان گيگگز, پورتۋگاليا فۋت­بولىنىڭ جانە الەمنىڭ قازىر­گى شوقجۇلدىزى رونالدۋ, برا­زيليالىق اياقدوپ شەبەرى نەيمار جانە تاعى باسقا اتاقتى فۋتبولشىلار كەمىندە ءبىر مارتە بولسىن «قىزىل كارتىشكە» العان. ايتكەنمەن, جوعارىداعى فۋتبولشىلار سياقتى جۇلدىز دەڭگەيىنە جەتسە دە, مۇلدە «قىزىل كارتىشكە» الماي, بۋتساسىن شەگەگە ىلگەن دە, ءالى كۇنگە دەيىن ستاتيس­تيكاسىن بۇزباي دوپ تەۋىپ جۇرگەن دە ويىنشىلار بار ەكەن.

ماسەلەن, ءتارتىپتى فۋتبول­شى­لاردىڭ كوشىن فرانتسيا فۋتبولى تاريحىنداعى ەڭ ۇزدىك شابۋىلشى جانە الەمنىڭ ءتىرى اڭىزىنا اينالعان ميشەل پلاتيني باس­تاپ تۇر. ءۇش مارتە «التىن دوپ» سىيلىعىن يەلەنگەن ول «نانت», «سەنت-ەتەن» جانە «يۋۆەنتۋس» كلۋبتارىنىڭ ارداگەرى سانالادى. پلاتيني 17 جىلعا جۋىق جاسىل الاڭدا ونەر كورسەتسە دە, تورەشىلەر تارا­پى­نان بىردە-ءبىر مارتە «قىزىل كارتىشكەگە» لايىق دەپ تانىل­ماعان ەكەن.

ءمادريدتىڭ «رەال» كلۋبىنىڭ اڭىز فۋتبولشىسىنا اينالعان راۋل گونسالەس تە الاڭداعى ءتار­تىپتى ويىنىنىڭ ارقاسىندا ءتاپ-ءتاۋىر جەتىستىككە جەتكەن. يسپانيا قۇراماسىنىڭ ەكس-شابۋىلشىسى ۋەفا چەمپيوندار ليگاسىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى (1998, 2000, 2002), وسى ءتۋرنيردىڭ ەكى فينالىندا گول سوققان العاشقى فۋتبولشى جانە يسپانيانىڭ التى دۇركىن چەمپيونى اتانعان. «رەال», «شالكە-04», ء«ال-سادد»­ جانە «نيۋ-يورك كوسموس» كو­مان­دالارىندا 932 ماتچ وت­كىزىپ, 388 گول سوققان. سونىمەن قاتار يسپانيا قۇراماسىندا 44 مارتە مەرگەندىگىمەن كوزگە تۇس­كەن. ءسويتىپ 17 جىلدىق مانسا­بىندا بىردە-ءبىر رەت الاڭنان قۋىل­ماعان.

يرلانديا فۋتبولىنىڭ ەڭ جارقىن جۇلدىزى بولعان دامەن دافف 19 جىل كاسىبي فۋتبولمەن شۇ­عىلدانعان. «چەلسي» جانە باسقا دا كلۋبتاردا دوپ تەپكەن دافف كارەراسىن Aۋستراليانىڭ «مەلبۋرن» كومانداسىندا اياق­تادى. جارتىلاي قورعاۋشى تەك كلۋب­تىق دەڭگەيدە عانا ەمەس, ۇلتتىق قۇراماداعى ويىنداردا دا ەشقاشان الاڭنان قۋىلماعان. كلۋبتىق دەڭگەيدەگى ويىندارىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, ول ءبىر عانا ۇلت­تىق قۇرامادا 100-دەن اسا ماتچ وتكىزگەن. قازىرگى تاڭدا دافف ير­لانديا ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ كومەكشى جاتتىقتىرۋشى قىز­مەتىن اتقارادى.

ادەتتە ەڭ كوپ «قىزىل كار­تىشكەنى» قورعاۋشىلار الاتىنى بەلگىلى عوي. بىراق تاسقامال قور­عاۋشىلاردىڭ اراسىندا دا «قىزىل كارتىشكەمەن» جازا­لان­باعان فۋتبولشىلار بار ەكەن. سونىڭ ءبىرى جانە بىرەگەيى – گەر­مانيالىق فيليپپ لام. بۋندەسليگا ويىندارى وتە تارتىستى وتەتىنىن ەسكەرسەك, «قىزىل كارتىشكە» الماۋ قورعاۋشى ءۇشىن وڭاي شارۋا ەمەس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. گەرمانيالىق كلۋبتاردا جالپى سانى 765 ويىن وتكىزگەن لام 22 مارتە ءارتۇرلى دارەجەدەگى كۋبوكتاردى باسىنان اسىرا كوتەرگەن. ونىڭ ىشىندە الەم چەم­پيو­ناتىنىڭ كۋبوگى بار ەكەنى دە كىسى قۋانتادى.

جاسىل الاڭدا ناتيجەلى ويىن­ كور­سەتىپ قانا قويماي, وسى كۇن­گە دەيىن بىردە-ءبىر رەت «قىزىل كار­تىشكە» الماعان كا­ريم بەن­زەما بيىل ءوزىنىڭ كا­سىپ­قوي فۋت­بولداعى 17-ماۋ­سى­مىن, ال «رەال­داعى» 12-ماۋسىمىن وتكىزىپ جا­تىر. كەيدە دىز ەتە قا­لاتىن فران­تسيا­لىق فۋتبولشى ءۇشىن 16 جىل بويى «قىزىل كارتىشكە» الماۋ – شىن ما­نىندە عاجاپ ناتيجە. بۇگىنگە دەيىن ونىڭ ەنشىسىندە 700-دەن اسا ويىن, ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى 28 جۇل­­دە بار. بەنزەما مەن «رەال» ارا­­سىنداعى كەلىسىمشارت كەلەسى جىل­دىڭ جازىندا اياقتالادى. شابۋىلشىنىڭ ءوزى مانسابىن وزىنە جاقسى تانىس «ليون» كومان­داسىندا اياقتاعىسى كەلەتىنى ءجيى ايتىلادى.

World Soccer باسىلىمىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا XX عاسىردىڭ تاڭداۋلى فۋتبولشىلارىنىڭ قاتارىنا ەنگەن اعىلشىن فۋت­بولى­نىڭ جۇلدىزى گاري لينەكەر دە ءتارتىپتى فۋتبولشىلاردىڭ قاتارىندا. ءوز داۋىرىندە «لەس­تەر», «ەۆەرتون», «بارسەلونا», «توتتەنحەم», «ناگويا گرامپۋس» كلۋبتارىندا جانە بىرنەشە جىل انگليا قۇراماسىندا ونەر كور­سەتكەن لينەكەر بارلىعى 567 ماتچ وتكىزىپ, قار­سى­لاس قاقپاسىن 281 مارتە ءدال كوز­دەگەن. سونداي-اق الەم چەم­پيو­ناتتارىنداعى گول سانى بو­يىن­شا (10 گول) انگليا قۇرا­ما­سىنىڭ رەكوردشىسى سانالادى.

تالاي جىل «بارسەلونا» كلۋبى مەن يسپانيا قۇراماسىن ورگە سۇيرەگەن جاسىل الاڭنىڭ تاعى ءبىر سيقىرشىسى اندرەاس ينەستا بۇگىنگە دەيىن 750 ماتچ وتكىزسە دە, ەشقاشان الاڭنان قۋىلماعان. ۇندەمەي ءجۇرىپ كوپ ءىس تىندىراتىن ول بۇكىل الەمگە ەرەكشە تالان­تىمەن عانا ەمەس, تارتىبىمەن دە تانىمال. ەسىم-سويىنا Maestro اتاعىن ىلەستىرىپ العان ول يسپانيا قۇراماسىمەن بىرگە ءبىر مارتە الەم چەمپيوناتىندا, ەكى رەت ەۋروپا چەمپيوناتىندا توپ جاردى. ينەستانىڭ وار-دا وتكەن جاھاندىق بىرىنشىلىكتىڭ فينالىندا سوققان گولى يسپانياعا 40 جىلدان كەيىن الەم چەمپيونى اتاعىن سىيلاعانىن بىلمەيتىن فۋت­بول جانكۇيەرى كەمدە-كەم شىعار.

كەلەسى كەيىپكەرىمىز – جاسىل الاڭ­داعى جانە ودان تىس جەرلەر­دەگى ادالدىعى مەن قاراپايىم­دىلىعى ارقاسىندا 1982 جىلى يتاليا قۇراماسىمەن بىرگە الەم چەمپيونى اتانعان «سكۋادرا ادزۋررا» وكىلى – گاەتانو شيرەا. سول ۋاقىتتان بەرى ول يتاليا فۋتبولىنىڭ دجەنتلمەنى اتانىپ كەتكەن. شيرەا 16 جىلدىق كاسىبي مانسابىنىڭ 14 جىلىن «يۋۆەنتۋس» كلۋبىندا وتكىزىپ, ۋەفا-نىڭ بارلىق ءۇش باستى كلۋبتىق تۋرنيرىندە جەڭىسكە جەتكەن العاشقى ويىنشى سانالادى. مانسابىن اياقتاعاننان كەيىن ول «يۋۆەنتۋس» كلۋبىندا سكاۋت­ قىزمەتىن اتقاردى. وكىنىشكە قا­راي, داڭقتى فۋتبولشى 1987 جىلى پولشادا ءجۇرىپ جول اپاتى­نان قازا تاپتى.

دانيالىق فۋتبولشى ميكاەل لاۋدروپ ءار جىلدارى يسپانيا, دانيا, جاپونيا, يتاليا جانە نيدەرلاند چەمپيوناتتارىندا دوپ تەپكەن. سونىمەن قاتار 16 جاسىنان باستاپ دانيا ۇلتتىق قۇرا­ماسىنا شاقىرتۋ العان. ەۋروپا چەمپيونى اتانعان مي­كاەل دانيا قۇراماسىنىڭ جەي­دەسىن كيىپ, 104 مارتە جاسىل الاڭعا شىققان. كەيىننەن جات­تىقتىرۋشى قىزمەتىن اتقارعان ول فۋتبولشى كەزىندە 656 ويىنعا قاتىسىپ, بىردە-ءبىر رەت تورەشىنى «قىزىل كارتىشكە» كورسەتۋگە ماجبۇرلەمەپتى.