«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ تىلشىلەر قوسىنىنا الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدانىنداعى كەپەبۇلاق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى حابارلاسىپ, قاشىقتان وقۋعا قاتىستى ماسەلەنى باياندادى. اۋىلداعى اعايىن ەلدى مەكەندە ينتەرنەت جەلىسىن بىلاي قويعاندا, ۇيالى تەلەفون بايلانىسىنىڭ جوقتىعىنا ناليدى. ال مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر ونلاين ساباققا قاتىسۋ ءۇشىن جول جاعالاپ, تەلەفون بايلانىسى بار جەر ىزدەۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىر.
اۋىل جاستارى وركەنيەت نىشانى جەتپەگەن ءوڭىردىڭ ماسەلەسىن ايتىپ, وبلىستىڭ اتقارۋشى بيلىگىنىڭ نازارىن اۋدارۋ ءۇشىن ارنايى بەينەجازبا دا جاريالاعان بولاتىن. تۇرعىنداردىڭ بۇل شاعىمى Nur Otan پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باۋىرجان بايبەكتىڭ جەكە بلوگىنا جىبەرىلىپتى. الايدا ءدال قازىرگى ساتتە كەپەبۇلاق اۋىلىنا تەلەفون جەلىسىن تارتىپ, ينتەرنەت بايلانىسىن قوسۋعا مۇمكىندىك جوق ەكەن.
– بەينەجازبامىز ء«بىز ەندى ءۇنسىز قالمايمىز» حەشتەگىمەن الەۋمەتتىك جەلىدە جاريا بولعان سوڭ, اۋداننان ادامدار كەلدى. بىراق, ءبىزدىڭ اشىنعان ۇنىمىزدەن ەش ناتيجە شىقپاي تۇر. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى اۋىلدا كەزدەسۋ وتكىزىپ, تۇرعىن سانىنىڭ از بولۋىنا بايلانىستى كەپەبۇلاققا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت تارتۋعا مۇمكىندىك جوق ەكەنىن ايتتى. ءتىپتى, ۇيالى بايلانىستى جاقسارتۋعا دا جاعداي جوق ەكەن. ال وسىنداعى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ ءبىر توبى كورشى اۋىلداعى تۋىسقاندارىنىڭ ءۇيىن جاعالاپ, ءبىر توبى تەلەفون ۇستايتىن تراسسا بويىنا بارىپ وقىپ ءجۇر. ءبىزدى اتا-انامىز ساباقتان قول ۇزبەسىن دەپ, كولىكپەن كورشى اۋىلعا تاسيدى. ساباقتى سولاي وقىپ قايتامىز. كولىگى جوقتار جاياۋلاپ, جالپىلاپ توبە باسىنا, جول بويىنا كەتەدى. قازىر كۇن سۋىتتى, دالادا ءجۇرۋ قيىنداپ بارادى. ارى قاراي قايتەتىنىمىزدى بىلمەيمىز, – دەيدى ستۋدەنت ايەركە سايران.
جالپى, كەپەبۇلاقتان باسقا اۋىلداردا ۇيالى بايلانىس تا, ينتەرنەت جەلىسى دە بار ەكەن. ماسەلەن, ىرگەدەگى كىشى ديحان اۋىلىندا Beeline كومپانياسىنىڭ بايلانىسى ۇستايدى. ال كەتپەن اۋىلىندا «Altel», «Tele2» جەلىسى ىستەپ تۇر. بۇل ماڭدا ءموبيلدى ينتەرنەتكە قوسىلۋعا مۇمكىندىك بار. كەپەبۇلاقتىقتار قۇرىعاندا وسىنداي بايلانىسقا قول جەتكىزسەك دەگەندى ايتادى.
ارينە, اۋىل مۇلدەم بايلانىسسىز ەمەس. ۇيعىر اۋدانىنىڭ ورتالىعى شونجى اۋىلىنان 100 شاقىرىمدا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەگى 511 ءۇيدىڭ 67-ءسى سىمسىز تەلەفون اپپاراتىنا جالعانعان ەكەن. بىراق, بۇل جەلىگە ينتەرنەت قوسىلمايتىن كورىنەدى. ال كابەلدى ينتەرنەت تەك ن.يساحمەتوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە عانا بار. وكىنىشتىسى, عالامتور جىلدامدىعى ءالسىز بولىپ تۇر. بار جىلدامدىعى 512 kb/c بولاتىن بايلانىستىڭ كۇشى ونلاين وقۋدى بىلاي قويىپ, ەلەكتروندى پوشتامەن قۇجات جونەلتۋگە دە جەتپەيدى-مىس. سوعان قاراماستان مەكتەپتەگى ۇلكەن سىنىپتار ءۇشىن ساباق قاشىقتان ءوتىپ جاتىر. ياعني ورتا ءبىلىم الاتىن 79 وقۋشى مەن جوعارى وقۋ ورىنىندا وقيتىن 14 ستۋدەنتتىڭ جول جاعالاپ, تۋىس ساعالاپ كەتكەنى اتا-انالاردى الاڭداتىپ وتىرعانىن تۇسىنۋگە بولادى.
– ەكى ستۋدەنت بالام بار. اۋىلدا بايلانىس تا, ينتەرنەت تە جوق بولعاندىقتان, بالالارىم شونجى اۋىلىنداعى تانىس ادامنىڭ ۇيىندە جاتىپ وقيدى. ونلاين وقۋ ءۇشىن بىزگە بايلانىس, انتەننا كەرەك. ۇيالى بايلانىس تەك وسى جەردە تارتاتىندىقتان, جول بويىنا كەلىپ حابار الماسىپ جۇرەمىز. بارىنەن بۇرىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا قيىن بولدى. كوپ اتا-انا ىندەتتىڭ تارالۋىنان قورقىپ, قاشىقتان وقۋعا كەلىسىم بەرگەن. قازىر باستاۋىش سىنىپتار عانا مەكتەپكە بارادى, ال جوعارعى سىنىپ وقۋشىلارى ينتەرنەت تارتاتىن تراسساعا بارىپ ءجۇر. كۇن سۋىتتى ءارى بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭ بولىپ وتىرمىز, – دەيدى اۋىلداعى احۋالدى ايتقان اتا-انا اسەل تولقىنباەۆا.
ايتپاقشى, ءبىز جاقىندا ءبىلىم باسقارماسىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنە وتىرىپ, جىل سوڭىنا دەيىن وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ 84 پايىزى سىمسىز ينتەرنەتكە قول جەتكىزەتىنىن جازعان ەدىك.
– بۇل ماقساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 156 مەكتەپكە 454 ملن تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە جىل سوڭىنا دەيىن 639 مەكتەپ Wi-Fi تەحنولوگياسى نەگىزىندە عالامتورمەن قامتىلاتىن بولادى. جالپى, بۇگىندە وبلىستاعى 760 مەكتەپتىڭ بارلىعى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتالىپ, 100 پايىز عالامتورعا قوسىلعان. ونىڭ 527 مەكتەبى نەمەسە 69,3 پايىزى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە تالشىقتى-وپتيكالىق كابەل ارقىلى جالعانسا, 233 مەكتەپ ياعني, 30,6 پايىزى سپۋتنيكتىك بايلانىس ارقىلى عالامتور تۇتىنىپ وتىر. ال Wi-Fi تەحنولوگياسى نەگىزىندە سىمسىز ينتەرنەتكە قوسىلعان مەكتەپ سانى 483 شاماسىندا, – دەگەن بولاتىن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مايگۇل وماروۆا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا وراي بەرگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا.
وكىنىشكە قاراي, وبلىستىڭ شالعاي اۋىلدارىنداعى جاعدايدىڭ ناقتى كورىنىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ دا, وبلىس اكىمدىگىنىڭ دە نازارىنا ىلىكپەگەنگە ۇقسايدى. ويتكەنى, ءدال وسىنداي ماسەلە بىرقاتار اۋداندا بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. جاقىندا كەربۇلاق اۋدانىنىڭ بەرىكتاس اۋىلىنىڭ ءبىر توپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنت جاستارى دا ەلدى مەكەندە ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ بولماۋىنان 7 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى توبە باسىنا كەلىپ, وقىپ جاتقاندارىن ايتىپ بەينەجازبا جاريالاعان بولاتىن. قاشىقتان وقيتىن بالالار ينتەرنەت تارتاتىن جەرگە كەلىپ, وزەن جاعاسىندا تۇسكى اس ازىرلەپ ىشەتىندىكتەرىن كورسەتكەن ەدى. ال بەرىكتاس اۋىلىنا ءموبيلدى ينتەرنەت جەلىسىن تاراتاتىن مۇنارا بيىلعى ءساۋىر ايىندا قويىلۋى ءتيىس-ءتىن. تۇرعىندار بۇل ىستە ءبىر شيكىلىك بارىنان كۇدىكتەنىپ, جاۋاپتى مەكەمە عالامتوردى قاعاز جۇزىندە عانا تارتىپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن ويدا قالىپ وتىر...
جالپى, ءبىز الماتى وبلىسى بويىنشا ەلدى مەكەندەردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتۋدىڭ سىن كوتەرمەيتىنىن بۇعان دەيىن دە بىرنەشە رەت جازعانبىز. ماسەلەن, الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى قويانقۇس اۋىلىنداعى جاعداي ءالى وڭالماي وتىر ەكەن.
– ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ ناشارلىعىنان وتكەن كوكتەمدە دە وقۋشىلار قيىندىق كوردى. جاز بويى ىلە اۋدانى اكىمدىگىنە, «قازاقتەلەكومعا» 100 رەت بارعان شىعارمىز. ءبىزدى قۇرعاق ۋادەمەن شىعارىپ سالادى. ەش وزگەرىس جوق. قازىر اۋىلداعى 135 وقۋشى جىلدامدىعى تومەن ينتەرنەتپەن يتشىلەپ, ونلاين وقىپ وتىر, – دەيدى «قويانقۇس» باۋ-باقشا سەرىكتەستىگىنىڭ ءتورايىمى كۇلجيان نۇرعاليەۆا.
الماتى وبلىسى