• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 09 ماۋسىم, 2020

"قۇدالىق" - راحىمجان وتارباەۆتىڭ سوڭعى اڭگىمەسى

2740 رەت
كورسەتىلدى

جايىقتى جايلاعان جۇرت جازۋشىنىڭ مەرەيتويىندا كوڭىلىنە ءبىر كولدى بايلاپ بەرىپ, جاعرافيالىق كارتاعا بەدەرلەپ "راحىمجان كولى" دەسكەن. "از ءىسىمدى كوپ قىلدى" دەپ ماسايراعانى دا سول تۇس. ومىردە از قۋانىپ, كوپ قام قىلعان قالامگەردىڭ شىعارماشىلىعى دا سول كولدەي, تەبىرەنىپ, تولقىپ جاتاتىن كىسىلىك دالاسىنداعى كوركەمدىك كولى. سۋساعان تابار, اڭقاسى كەپكەن باس قويار.

راحىمجان وتارباەۆتىڭ كەيىنگى جازعان كوپ اڭگىمەسى باسپا بەتىن كوردى, باعاسىن دا الدى. سونىڭ ىشىندە كوزدەن تاسا قالعانى وسى "قۇدالىق" ەكەن. بۇل ءسىرا, قالامگەردىڭ سوڭعى شىعارمالارىنىڭ ءبىرى بولسا كەرەك. جازۋشىمەن جيىرما جىل شىعارماشىلىق بايلانىستا بولعان اعا-دوسى, جازۋشى نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنا اڭگىمەنى "Egemen Qazaqstan"-عا ۇسىنعانى ءۇشىن العىس ايتامىز.

 

ءبىزدىڭ اۋىلعا توي حابارى جەتسە... ءتۇتىنى تارالىپ ۇشىپ, ايەلدەرى اۋىزدىق بەرمەي كەتەتىن ادەتى. الماتىدان وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن ساعىن شەشەسىنە وسى ءبىر جاقسىلىقتىڭ ۇشىعىن شىعارۋى مۇڭ ەدى... اۋىل-ايماق تەگىس قۇلاقتانىپ ۇلگەردى.

– ساپۋرا بايعۇس بايدان جاستاي قالعان.

– قۇداي قاراسايىن دەگەن دە.

– جالعىز ۇلىن اياقتاندىرسا, ەرتەڭ-اق ەل قاتارىنا قوسىلىپ كەتەر.

– ءاي, ءوزى دە ءور مىنەز, ولەرمەن. شوپ­شىلەرگە اسپاز بولىپ ءجۇرىپ-اق بار شارۋاسىن تىندىرىپ وتىر, – دەسكەن وڭشەڭ اقجاۋلىقتى ءبىر كەشتە ساۋ ەتىپ كەلە قالعان.

ساپۋرانىڭ كەلىستى ءجۇزى, قىر مۇرى­نى, تولقىندى قارا شاشى بۇگىن ءتىپتى كوز تارتارلىقتاي. اكەسىنەن اۋماي قالعان سۇيكىمدى سارى بالاسىنا شاي قۇيىپ وتىر ەكەن. بۇلاردىڭ ءۇيىلىپ-توگىلىپ كەتكەنى قۋانىشىن ءتىپتى ەسەلەپ تولتىرىپ جىبەرگەندەي بولدى. قايتا دەمدەلگەن شاي تاڭدايعا باسار ءتاتتى اڭگىمە شوعىن ودان ارمەن ۇرلەپ جاتتى.

– قۇتتى بولسىن, ءبىزدىڭ ساعىنجان وڭاي جەرگە قارماق سالماس.

– ارقاسۇيەر قۇداڭ, سىرلاسار قۇداعيىڭ بولعانعا نە جەتسىن.

– ەرتەڭ-اق نەمەرەڭنىڭ ءبىرىن ارقالاپ, قالعانىن جەتەلەپ جۇرەرسىڭ.

– قازىرگى كەلىندەر «ويباي, بەلىم» دەپ كەلەدى. ءۇش ايدان اسىرمايدى.

– قاعىندى تيگىر, سەن دە ايتاسىڭ-اۋ.

– ال كەلىن قاي جەردىڭ بالاسى؟

– وسكەمەننەن, ينستيتۋتتا بىرگە وقى­عان­بىز, – دەپ ساعىن جۇمساق جىميىپ قويدى.

– ە, جارادى. ءتىپتى سول كەلىننىڭ الىس­تان بولعانى جاقسى. "توركىنى جاقىن قىزدىڭ توسەگى جيىلماس" دەگەن. كورىپ ءجۇرمىز...

– الگى ءجۇسىپتىڭ كەلىنى شىبىق تيمەس شىڭق ەتپە ەكەن. تاك دەسە ءبىتتى, بالاسىن كوتەرىپ, كورشى اۋىلعا قايقايىپ تارتىپ وتىرادى دەيدى.

– مىنا جانبيكەنىڭ كەلىنى دە بەتپاق بولىپ شىقتى. وتكەندە ۇيىنە بارسام تەرىس قاراپ الىپ: "كىش-كىش", دەپ قويمايدى. قاشانعى تۇرايىن.  «كەلىن شىراعىم, بالانى توسىپ وتىرسىڭ با, الدە ءوزىڭدى مە؟» دەدىم. ءول دە بار عوي. بۇلك ەتسە ەكەن-اۋ. بەدى­رەيىپ ءبىر قارادى دا, وتىرا بەردى. ءبىزدىڭ زامانىمىزدا...

– ايتارى بار ما.

– قۇراقتاي مايىسىپ تۇراتىن ەك.

وزگە كەلىندەردىڭ وعاش قىلىعى قاپەلىمدە ويعا ورالا قويماعان سوڭ ءسال-ءپال كىدىرىپ بارىپ, اڭگىمە ءوز ارناسىنا قايتا تۇسكەن.

– ايتپاقشى, قۇدا-قۇداعي بار ما؟ كاسىبى نە؟

– امان كورىنەدى. قاراۋىندا وتىز-قىرىق ومارتا بار, – دەپ ساعىن تاعى دا ساپۋرانىڭ الدىن وراپ كەتتى.

– ە, بارەكەلدى. سونشاما شارۋاشى­لىقتى باسقارىپ تۇرسا, ءبىزدىڭ كەڭشار ديرەكتورىنان دا ءداۋ بولدى عوي.

– ءاي, قاتىن, شايىڭدى شىعارىپ قۇي. قىزىلى سۇيىلىپ بارادى.

– مىنا قۋانىشتىڭ ۇستىندە وسى ۇي­دەن ەت جەمەي شىقپاسپىز, – دەپ وڭ­شەڭ قۇربى كوتەرىلىپ-باسىلىپ جاتتى...

ساپۋرا وڭاشا قالعان سوڭ ۇلىنان سىر تارتقان.

– وسى قۇدامىز باسقاراتىن ومارتا دەگەن قانداي نارسە؟ – دەيدى عوي.

– بال اراسىنىڭ ۇياسى.

– ۇيا؟

– ءيا, سونى ومارتا دەپ اتايدى.

– ويباي-اۋ, سوندا الگى قۇدامىز شىبىن باعا ما؟

– شىبىن ەمەس, اپا. بال اراسى.

– ايىرماسى جوق. ءبارى ءبىر.

– بال – دەنساۋلىققا پايدالى. ءتۇرلى اۋرۋعا ەم.

– قۇم جالاپ وتىرعان ءبىزدىڭ اۋىل ادامدارى قىرىلىپ جاتىر ما؟

– ءتۇھ, اپا.

– اپا دەمەي كەت. الگىلەرگە ەندى نە بەتىمدى ايتامىن؟ قۇداڭ اسپانعا تىرەۋ سالىپ تۇر ەكەن دەپ... ەندى كەلىپ شىبىن باعادى دەسەم...

– كورشى-كولەمنىڭ شارۋاسى نە؟ اراسىن ەمەس, قىزىن الايىن دەپ وتىرعان جوقپىن با؟

– ودان دا شوشقا باققاندارى جاقسى ەدى.

– قاتىنقاراعايدا بۇعى مەن ايۋ كوپ دەسەدى.

– ءبىلىپ ەم. سول قاباعىم قويماي تارتاتىن. وسىعان كورىنگەن ەكەن.

– ءوزىڭىز ءبىلىڭىز, قۇدا تۇسپەيتىن بول­ساق, باسىم اۋعان جاققا قاڭعىپ كەتەمىن...

اكەسى دە ءناتى جۋاس بولعانمەن, وسىن­­داي ءبىرمويىن قيسىق ەدى. ايتىپ وتىر­عانىن كوردىڭ بە؟

قاشانعى تۋلاسىن, ەرتەڭىنە الا تاڭ­مەن كەڭشار ديرەكتورىنا جەتكەن. قار­نىن قۇشاقتاپ قالعىپ-مۇلگىپ وتىر ەكەن.

– جۇرتتىڭ كۇيەگى كۇزدە تۇسەتىن ەدى. قازىر ءشوپ شابۋ ناۋقانى. رايكوم قىسىپ بارادى. مالدىڭ قىسقى ازىعىن كىم دايىندايدى؟ ءشوپ سۇراعان قوي مەن سيىرعا قۇدالىقتا جۇردىك دەيمىز بە؟ – دەپ زار قۇسسىن.

– ەل ەمەسپىز بە؟

– قۇدا قايدان؟

– شىعىستان دەيدى. قاتىنقاراعاي دەگەن جەر.

قۇشاقتاپ وتىرعان قارنىن بوساتىپ, قابىرعادا ءىلۋلى تۇرعان قازاقستان كارتاسىنىڭ جانىنا كەلگەن. سۇق ساۋساعىن شىعىسقا قاراي جۇگىرتىپ-جۇگىرتىپ باردى دا ىسقىرىپ جىبەردى.

– كوردىڭ بە, قانىشكەن مەن قاتىنقا­راعاي­دىڭ اراسى ءبىر قۇلاش جەر. قۇرى­عان­دا بەس مىڭ شاقىرىم. كەلىن قازاق پا ءوزى؟

– قازاق تا.

– رۋى كىم, رۋى؟

– الگى بالا قاراتاي دەگەن سىندى.

– قوي, قازاقتا ونداي رۋ جوق. قىتاي شىعار.

– مەيلى, كىم بولسا دا, شايىمدى قايناتىپ بەرەر.

– اتى كىم ەكەن؟

– ءسۇيىن-بيكە سياقتى.

– كوتەك, نە دەيد؟ كەلىن بىرەۋ مە, جوق الدە؟...

– ءاي, نە تانتىپ تۇرسىڭ؟ – دەگەن ساپۋرا دا شىدامىن سارقىپ. – جەتى مۇشەسىنە جەتى قاتىن السا دا قوي دەمەس­پىن. اۋزىمدى كوپ قىزدىرما. مەن سەنەن ءشوپ شاۋىپ جاتقان بۇكىل بريگادا­نى سۇراپ تۇرعان جوقپىن. قۇدا ءتۇسىپ قايت­سىن, ءامىر قاينىمدى جۇمىستان بوسات.

– ونىڭ تراكتورىن كىم ايدايدى؟

– كوپ ەمەس پە؟

– كىم كوپ؟ تراكتوريست پە؟ جالعىز وزات سول. جىبەرە المايمىن. وزگە اعايىن­دارىڭا رۇقسات. بارسىن, قۇدا بولىپ شالقىپ قايتسىن, پاجالىستا.

اعايىن از ەمەس-اۋ. بىراق ىسكە تاتىر­لىعى جوق. ءشارىپتى جۇمسار ەدى, شايانداي شاقپا ءتىلى بار. ءوزى اقساق. قاتارعا جۇر­مەيدى. قازىق اياعىن اتتاتىپ باسىپ بولسا شە. يت ولگەن جەرگە ونداي مەشەلدى قالاي جىبەرەرسىڭ؟

ساتتار بولسا ادامدى ۇندەمەي ولتى­رەتىن نەمە. شەشەسى تولعاعاندا ساقاۋ قاتىن­نىڭ سارقىتىن ىشكەن دە. باياعىدا ونى قايىن جۇرتى قۇدا تۇسۋگە جۇمساپ, تاياق جەپ قايتقان. بولاشاق قۇدانىڭ شايىن ءىشىپ, اسىن جەپ قىزمەت سۇراسا, اياق كيىمىن كيىپ جاتىپ ء«سىزدىڭ قىز ءبىزدىڭ بالاعا كەرەك بولىپ تۇر», دەيتىن كورىنەدى. ال كەرەك بولسا! تاياق جەمەي كور!

قادىر شە؟ ونىڭ دا وڭىپ تۇرعانى از. تەگىن اراق كورسە قولىندا ولەدى. انا جىلى اۋىلداستارى قۇدا شاقىرىسقا ەرتىپ بارىپ, قاقاعان قىس, كۇرتىك قاردا ماشينا جوق, سەرەيتىپ شاناعا ساپ سۇيرەپ قايتقان. ونداي ادامعا ءتۇۋ-ۋ قاتىنقاراعايعا قايتىپ بار دەرسىڭ. سۇيرەپ جەتكىزىپ كور!

– وندا ءوزىم كەتەمىن. مايلىق-سۋ­لىق­قا بىرەۋ تابىلار. ەلىمدە ەركەك جوق دەپ بارام. وڭشەڭ قاتىن!

– اپىر-اي, ەندى بۇ قازاق ءسويتىپ قينايدى. وزىڭە رۇقسات. ورنىڭا اسپاز الارمىز, – دەپ كەڭشار ديرەكتورى قارنىن قۇشاقتاپ قالا بەرگەن.

ساپۋرا بۋىنىپ-ءتۇيىنىپ جولعا جي­نال­­عان. باقسا, وسى عۇمىرىندا گۋرەۆ­­­تەن اسىپ ساپارلاپ كورمەپتى. وندا دا كورشىنىڭ قىزى بايعا قاشىپ, توي-تومالاعىنا بارىپ قايتقان. اۋىل­داس ايەلدەر ءتىپتى مەككەگە اتتانعان­نان كەم كورگەن جوق. كوزدەرىنە الما-كەزەك جاس الا ما-اۋ, قايتا-قايتا قول قى­سى­سىپ, باۋىرلارىنا باسا ما-اۋ... سو­دان ساعىن ەكەۋى قورجىن ارقا­لاپ قانىش­كەننەن پويىزعا وتىر­سىن. اپىنىپ-كۇپىنىپ وبلىس ورتا­لى­عىنا جەتسىن. سول كۇنگى پويىز ءشۇۋ قارا­­قۇي­رىق جونەپ كەتىپتى. قونا-جاتار جاع­داي جوق. كەلەسى كۇنگى تەپەڭ قاققىر پويىزعا ورىن جوق. كاسسير كەلىنشەككە بارىپ جاعداي ايتقان, مۇرنىنان اق قۇرت ىرشىدى. سول ماڭداعى ىلدىم-جىلدىمى كوپ ءبىر جىگىتپەن سىبىرلاسقان, اسپانعا شاپشىدى. اقىرى ۇشىنىپ تۇرعان باعاعا بيلەت تە كەستىردى-اۋ. ساۋ بولعىر, بيلەتتى كاسسانىڭ جال­ماۋىزدىڭ جالعىز كوزىندەي تەرەزەدەن ەمەس, تۋرا قالتاسىنان كەستى. وعان دا شۇكىر. سودان, باعانا ساناپ, بەكەت تۇگەندەپ الماتىعا جەتكەنشە... ءبىر اپتا وتە شىعىپتى. سول اياڭمەن جاننان بەزىپ جارما جاعالادى. وسكەمەن ورلەدى. بۇلار كەشتەتىپ ەنتىك باسقاندا بۇقتىرما تەڭىزى اق كوبىگىن اسپانعا اتىپ تۋلاپ جاتىپتى. ارعى بەتكە وتكى­زەتىن پاروم ۋاقىتى وزىپ كەتىپتى.

– قىزىلىڭىردە نە ىزدەپ جۇرسىڭدەر؟ – دەيدى كۇزەتشى كەرجاق شال ءتىلىن شايناپ.

ءمان-جايعا قانىققان سوڭ كوكشۋلان ساقالىن تىر-تىر قاسىدى. باس شايقادى. ءبىر تاناۋمەن وسقىرىندى.

– ماحاببات دەگەن نە ول؟ – دەپ ساعىنعا ءبىراز ەجىرەيدى. – مىنا بۇقتىرمانىڭ جەلى سياقتى. بىردە وڭنان, بىردە سولدان سوعادى. كەيدە ءتىپتى سوقپاي قويادى. ال نە ىستەيسىڭ, جەلدى ۇستاپ كور؟ سەزىم دە سول سياقتى. سوعان بولا...

جاعاعا ەمىنىپ تۇرعان كۇزەتشىنىڭ كۇركەسىنە قونىپ شىققان. اس-سۋسىز دىردەكتەپ توڭىپ وتىرىپ سوندا ۇلىنا نازىرقانىپ ءبىر قاراعان. ءتىل قاتپادى...

 ەرتەڭىنە كوز بايلانا بۇزاۋتۇمسىق اۆتوبۋسپەن اۋدان ورتالىعىنا تۇياق ىلىكتىرگەن. قۇدا-قۇداعيىڭ قيانداعى كەڭ­شاردا دەستى. كەڭشار پەرمى ورتالىعىنا سىلتەدى. پەرمىسى تۇسكىر:

– ولار گۇل قۋالاپ, ارا جايىپ كەتكەن. كوشىپ-قونىپ جۇرەدى, – دەپ الاقان جايادى.

– الماتىنىڭ ءورىپ جۇرگەن قىزىنان ىزدەپ تاپقانىن كورمەيسىڭ بە؟ وسى سەن الىسقا ءسىڭىر سوزدىرىپ باراتىن اپام جال­عىزىلىكتى عوي دەپ ويلادىڭ با, جوق پا؟ تىرەپ تۇرعان اعايىنىڭ بولسا ءبىر ءسارى. مىنا اينالانى الباستى­داي با­سىپ تۇرعان تاۋ ىشىنەن ال ءجون تاپ؟! موي­­نىمىز ىرعايداي, ءبيتىمىز تورعاي­داي بولىپ بىتتىك, – دەپ ساعىنعا دۇرسە قويا بەرگەن. ونىڭ دا شاراسى تاۋسىلعان, تۇقشيىپ كوزىمەن تاس تۇگەندەپ كەتتى.

سول پەرمىدەن اتاربالى بىرەۋدى ازەر دەپ جالداعان. كەپكىسى قوس قۇلاعىنا ءىلىنىپ تۇر. بەت-اۋزىن كورىپ جارىمادى. ارباسىن شوقالاق سوقتىرىپ الا جونەلگەن. كوڭىلگە ءبىر دەمەۋى:

– ايت, ءشۇۋ, تابامىز, – دەپ قويادى. – قۇداعي ەكەنسىز قورجىن باسى توق پا؟ ءبىزدىڭ قىزدارعا ءبارى قۇمار. سۋ تەگىنگە كەتىپ جاتىر. وڭتۇستىك بولسا كورەر ەم. ءسۇت اقىسى دەپ شىتىرلاتىپ ساناپ الادى. قالتاڭدى قازىپ بىتەسىڭ. ايت, ءشۇۋ, تابامىز!

وي ءمۇجىپ وتىرىپ قولىنا بوتانىڭ كوزىندەي اينانى العان. جۇزىنە جۇگىر­تىپ قارادى دا سەلك ەتە ءتۇستى. تۇندە بۇقتىر­مانىڭ اششى سۋىنا جۋىپ ەدى, شاشى كيىزدەي ۇيىسىپ قالىپتى. جاعى سۋالىپ, كوزىنەن نۇر تايعان. ەكى ءاجىم ماڭدايعا تەرەڭدەپ ءسىڭىپتى. كوك كويلەكتىڭ جاعاسى كىردەن كۇرەڭ تارتقان. ءسۇيىرباس ءتوپليدىڭ تۇمسىعى اقجەمدەلىپ قالىپتى.

مىنا تۇرلەرىمەن جەتىپ بارسا, الىس­تان ارقالانىپ قۇداعيىمىز كەلدى دەمەس. قايىرشى قاتىن قايدان ءجۇر دەر. ادىرە قالعىر, اربا دا سەلكىل قاعىپ, اسقازانىن ساپىرىپ ءبىتتى.

ءتۇس اۋا اتاربا يەسىنىڭ دە ءلامى وزگە­رە باستاعان. كەپكىسى قوس قۇلاعىنا ءىلىنىپ تۇرىپ: – ولاردىڭ قايدا قاڭعىپ جۇر­گە­نىن كىم ءبىلسىن, – دەپ مىڭگىر ەتەدى. – ۇستاتا ما بۇلار.

– سوندا الگى شىبىندى جايا ما؟

– ءيا, شىرىن سورعىزادى.

– كاسىپ بولعانىڭا!

– نەسى بار؟ جالپى اراعا ساقتىقپەن بارماسا قاۋىپتى. تالاپ تاستايدى.

– شاعا ما؟

– ءولىمشى قىلادى.

اۋزى نەتكەن جامان ەدى. ايتىپ وتىر­عانىن قاراشى.

– تاۋدان ەتەككە ايۋ ءتۇسىپتى. كورشىنىڭ باس­پا­عىن جارىپ كەتىپتى. ەرتەڭىنە تەرىسى مەن سۇ­يەك-ساياعىن تاپتى. ءتىپتى كىسىگە دە شابادى.

– ونىسى نەسى؟

– اش تا. جەپ قويادى. ونى ايتاسىڭ, باياعىدا اۋىلدىڭ ءبىر ايەلىن كوتەرىپ الىپ كەتىپ, كۇيەۋىنە بەرمەي قويعان...

بۇل جانىندا وتىرعان ۇلىنا تاعى دا وقتى كوزىن قاداعان. اجالى ارا مەن ايۋدان بولماسا نەتتى. وسى ەكى جايدان امان قۇتىلعانمەن يەن تاۋ ىشى­نەن قۇدا-قۇ­داعيىن تابا الماي قايت­سا شە؟ ەل-جۇرتقا تاپ-تازا ماسقارا ەمەس پە؟ تاپپاي قايت­تى دەمەس, كەراۋىز تۋعان-تۋىس جەتىم بالا, جەسىر قاتىن­دى مەن­سىنبەي قۋىپ جى­بە­رىپتى دەر. قايسى­سى­نا قاقپاق بولار­سىڭ؟..

– قۇداعي, ءسىز رەنجىمەڭىز, قۇداڭىز­دىڭ قاي ورماننىڭ قۋىسىندا, قاي تاۋدىڭ ۋىسىندا جاتقانىن قايدان بىلەيىن. اسىعىسپىن, شارۋام بار. تاۋ­دان قاراعاي قيعانمىن. سونى ءتۇسىرۋىم كەرەك. ءبىزدىڭ جاقتا كۇز ەرتە تۇسەدى. سىزدەردى وسى جەردە قالدىرايىن. ءساتىن سالسا, جاياۋلاپ ءجۇرىپ تابارسىزدار, – دەپ اتاربا يەسى دەلبەسىن تارتادى.

– قۇدەكە, ءوزىڭ قاراتاي ەكەنسىڭ. بالام ەكەۋمىزدى اش ايۋ جەپ كەتسىن دەپ تۇرسىڭ با, ويباي؟!

– وي, قاراتاي دەگەن ەتەك-جەڭى جايىلعان كوپ اتا. قالماق كەمپىردەن تاراعانبىز. ەسەبىنە جەتپەسسىڭ.

– سوندا ءبىزدى كوزىڭ قيىپ... قوي, اينالايىن, ءما, اقىڭدى ارتىعىمەن تولەيىن. ءوزىڭ ءبىر ءيمانجۇزدى ازامات ەكەنسىڭ, – دەپ ساپۋرا كۇماجەگىنەن تاعى دا قىزىل وندىق سۋىرعان.

– بۇ قازاق مىنگەن جەرىنەن وڭاي­لىقپەن تۇسە قويا ما, – دەپ كەرگىگەنى­مەن ەپتەپ جۇمساردى. – جارايدى ەندى, كەشكە دەيىن ءىز كەسىپ كورەيىك.

– ءسويتشى, اناۋ كەپكىڭدى كوتەرىپ قويشى. بەت-اۋزىڭدى كورىپ وتىرايىق.

تىرق-تىرق جوتەلە مە, كۇلە مە ارباسىن سالدىرلاتىپ الا جونەلگەن.

– اۋىلدان شىققاندارىڭا قانشا كۇن بولدى؟ – دەيدى اقشاسى تۇسكىر اۋزىنا ءسوز سالىپ.

– بۇگىن ون ءۇشىنشى تاۋلىك.

– جارتى اي دەسەڭىزشى. قۇداعي, جارايسىز!

قوشەمەتى مە, كەكەتكەنى مە بەلگىسىز. تىرق-تىرق جوتەلە مە, كۇلە مە؟

– ايت, ءشۇۋ, تابامىز!

الدان تاۋدىڭ كەشكى سالقىن سامالى ەستى. كۇن دە ەڭكەيىپ, ىسىنە باستاپتى. اقار-شاقار تاۋلاردىڭ باسىن بۇلت شالعان. كوپ ءجۇرىپ جارىمادى. ىرگەلەس تۇرعان شوق توعايدىڭ ەتەگىنە ىلىنە بەرگەندە... ەلىكتىڭ لاعىنداي ويناقتاي باسىپ... توبەسىندەگى قىزىل ورامالى ورتتەي بولىپ... ءسۇيىن-بيكەنىڭ شىعا كەلگەنى!

– مىنە, كەلىنىڭىز وسى! – دەپ ساعىن اي­قايلاپ جىبەرگەن. كەشەدەن بەرى ءتىل قات­قانى وسى. وقىس داۋىستان ات قۇلاعىن قاي­شىلاپ, پىسقىرىپ سالدى. – ءبىز كەشىككەن سوڭ شىداي الماي جول توسىپ جۇرگەن دە...

اربادان تۇسە جۇگىرگىسى كەلىپ قوم­پىل­­داعان. ساپۋرا ەتەگىنەن تارس قىلىپ ۇستاپ الىپ جىبەرمەدى.

– تىرپ ەتپە! – دەگەن ءتۇس سالىپ. – وتىر. ايتپەسە ءومىر بويى جۇگىرۋمەن وتەسىڭ. و, نەسى-اي!

جاقىنداپ كەلگەندە بايقادى, بولا­شاق كەلىنى اق شاعالاداي ادەمى ەكەن. قوس بەتىنىڭ ۇشى جاڭا ۇزىلگەن الماداي قىپ-قىزىل. سۇق ساۋساق باتىپ كەتەردەي ءسۇت شۇڭقىرى ويىلىپ جىميادى كەپ. كوڭىلى تولىپ, كوز توقتاتىپ ساپۋرا دا ايالاي قاراعان. سوندا دا بولسا ءور مىنەز ءوز دەگەنىن ىستەمەي قويا ما؟

– قاراعىم, تاپ وسىنداي ءبىر سىبولىش ءوز اۋىلىڭنان تاپتىرمادى ما ساعان؟ – دەپ سالدى.

كورگەن ازاپ پەن توزاق وسى ءبىر اۋىز سوزگە سىيىپ جۇرە بەرگەن...

كوپ كەشىكپەي ءجون-جورالعىسى جاسالىپ, قانىشكەندە توي وتكەن. قىزدى الىپ سو-نوۋ قاتىنقاراعايدان جەزدەسى باس قۇدا بولىپ كەلدى. ەسىمى – الىبەك. بويى باكەنە بولعانمەن, بيگە جورعا ەكەن. بۇلكىلگە باسىپ اۋىلدىڭ وسى قالاي دەگەن قىز-كەلىنشەگىن تاباننان توزدىرعان. ءتىلىنىڭ مايدالىعى...

بال جالاپ وسكەن ادامنىڭ ءتىلى نە عىپ ءتاتتى بولماسىن؟!

 

راحىمجان وتارباەۆ

 

سوڭعى جاڭالىقتار