كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان كراسنىي يار اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى «كوكشەتاۋ سۋ ارناسى» كاسىپورنى ەكولوگياعا وراسان زور زيانىن تيگىزۋدە دەپ دابىل قاعۋدا.
اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, شاعالالى وزەنىنە سۋ تازارتۋ ستانتسياسىنىڭ سۇزگى الاڭىنداعى سۋ اعىزىلعان. الايدا, كاسىپورىن ماماندارى بۇل جايدى تەرىسكە شىعارىپ وتىر.
كراسنوە اۋىلىنىڭ جانىنداعى بۇل كولشىك – كوكشەتاۋدىڭ كارىز جۇيەسىنەن اققان سۋلاردى تازارتۋ ناتيجەسىندە پايدا بولعان ارنايى سۇزگى الاڭى. سۋ تازارتۋ ستانتسياسىنىڭ اۋماعىندا ونداي 16 سۇزگى الاڭى بار. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, كوكتەمگى تاسقىننىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كوكشەتاۋ سۋ ارناسىنىڭ ماماندارى قۇبىر ارقىلى ونى دالاعا اعىزىپ جىبەرەدى. اعىن سۋدىڭ اسەرىنەن جىلعا دا پايدا بولعان. جىلعامەن اققان سۋ شاعالالى وزەنىنە قۇيادى مىس.
–كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە ولار سيفوندى قۇبىردى ىسكە قوسىپ, سۋدى اعىزىپ جىبەرەدى. ءسويتىپ, شايىندى سۋ شاعالالى وزەنىنە قۇيادى. ونىڭ ۇستىنە سول سۋمەن كوكونىس ەگىستىگى سۋارىلادى,–دەيدى كراسنىي يار اۋىلىنىڭ تۇرعىنى الەكساندر ەجوۆ.
الايدا, كاسىپورىننىڭ باس ينجەنەرىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان سۇزگى الاڭى 5-6 جىلدان بەرى كونسەرۆاتسيادا تۇر. سوندىقتان مامانداردىڭ بۇل جەرگە كەلىپ, قۇبىردى ىسكە قوسۋلارى ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەس.
– بۇل ەرىگەن قار سۋى بولۋى ابدەن مۇمكىن. بيىل قار قالىڭ ءتۇستى. سۋدىڭ دەڭگەيى كوتەرىلدى. ءسويتىپ, قارعىن سۋ سول قۇبىر ارقىلى قۇيىلعان. ءبىز ول قۇبىردى قوسقان ەمەسپىز. ول بۇرىننان جاتقان سيفون قۇبىرى. بۇرىن سول ارقىلى سۋدى قۇياتىنبىز. قازىردە وسى سۇزگى الاڭدارى كونسەرۆاتسيادا تۇر. سوندىقتان مۇلدەم پايدالانىلمايدى. وعان سۋ قۇيىلمايدى,–دەيدى «كوكشەتاۋ سۋ ارناسى» كاسىپورنىنىڭ باس ينجەنەرى قازبەك سادۋاقاسوۆ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىندار ەرىگەن قار سۋىنىڭ اققانىن باقىلاعان. سەبەبى, قازىردە كارىز سۋىن تازارتۋ قۇرىلعىلارىنان وتكەن سۋ سۇزگى الاڭدارىنا ەمەس, مىرزاقانسور سۋ قويماسىنا اعىزىلادى. ياعني, شايىندى سۋدىڭ شاعالالى وزەنىنە قۇيىلۋ قاۋپى جوق. مامانداردىڭ بۇل سوزىنە تابيعات جاناشىرلارى ەش سەنبەيدى.
كوكشەتاۋداعى كارىز سۋىن تازالاۋ ستانتسياسى 30 جىلدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ كورمەگەن. جىلىنا شامامەن قالانىڭ كارىز جۇيەسىنەن كەلەتىن 5,7 ملن كۋب شايىندى سۋدى قابىلداپ, تازارتۋدان وتكىزەدى. كارىز سۋى سۇزگىنىڭ 4 ءتۇرلى دەڭگەيىنەن ءوتىپ, تۇندىرىلىپ بارىپ, مىرزاقانسور سۋ قويماسىنا اعىزىلادى.
– شايىندى سۋعا كۇندەلىكتى ساراپتاما جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرامىز. تازارتۋدىڭ ءار كەزەڭىنەن وتكەن سۋ زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. ونىڭ تازالىعىن, مولدىرلىگىن, حيميالىق قۇرامىن قارايمىز. مىرزاقانسور سۋ قويماسى مەن بۇرىن پايدالانىلعان سۇزگى الاڭدارىنداعى سۋ ءبىزدىڭ كورسەتكىشتەر بويىنشا تەحنيكالىق ماقساتتا پايدالانۋعا جارامدى. ياعني بارلىق كورسەتكىشتەر بويىنشا شەكتى نورمادان اسپايدى,–دەيدى سۋ تازارتۋ ستانتسياسىنىڭ زەرتحانا مەڭگەرۋشىسى رينا يلمۋراتوۆا.
ءسويتىپ, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قالاداعى كارىز جۇيەسىنىڭ تازارتىلعان سۋى, تەحنيكالىق ماقساتتا پايدالانۋعا ابدەن جارايدى. ايتسە دە, مىڭداعان حالقى بار وبلىس ورتالىعىنا زاماناۋي تالاپقا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا سۋ تازارتۋ ستانتسياسى كەرەك-اق. جاڭا ستانتسيانى سالۋ 2011 جىلى قولعا الىنعان بولاتىن. الايدا, قارجىنىڭ تاپشىلىعان توقتاپ تۇر.