الماتىدا قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ايماقتىق شتابتىڭ وتىرىسى ءوتتى.
جيىندا الماتىنىڭ قازىرگى جاعدايى پىسىقتالىپ, الەم بويىنشا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانى جۇقتىرۋشىلار سانىنىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىستى قابىلداناتىن سانيتارلىق-كارانتيندىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ تۋرالى شارالار بارىسى ءسوز ەتىلدى.
اعىمداعى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ قازاقستاننىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ الدىن الۋ شارالارىن ودان ءارى كۇشەيتۋ تۋرالى» قاۋلىسى كۇشىنە ەندى. وسىلايشا وزگە ەلدەردەگى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋ دەڭگەيىن ەسكەرىپ, ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋدىڭ ءۇش جىكتەمەسى انىقتالدى.
ءبىرىنشى ساناتقا سايكەس قحر, يراندا 14 كۇنگە مەديتسينالىق باقىلاۋ ارقىلى ارنايى بولىنگەن ءۇي-جايلارعا وقشاۋلانادى. ول جەردەن شىعارىلعاننان كەيىن 10 كۇننىڭ ىشىندە باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىنىڭ باقىلاۋىندا بولماق.
ال گونكونگ, ماكاو, تايۆان, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, يتاليادا كۇندەلىكتى مەديتسينالىق قىزمەتكەردىڭ باقىلاۋىندا ءارى 10 كۇن بويى ۇيىندە كارانتينگە جابىلادى.
2 سانات – سينگاپۋر, تايلاند, ءازىربايجاندا – 14 كۇن بويى مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ باقىلاۋىندا بولىپ, سودان كەيىن 10 كۇن قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى قاداعالاۋعا الىنادى.
3 سانات – گەرمانيا, اقش, ءباا, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, باحرەين, كۋۆەيت, يسپانيا, مالايزيا – قر شەكاراسىن كەسىپ وتكەن كۇننەن باستاپ 24 كۇن بويى قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ باقىلاۋىنا الىنادى.
بۇگىندە الماتىداعى بارلىق ەمحانالاردا وقشاۋلاعىشتار, پروۆيزورلىق توسەكتەر دايىن. سۇزگىلەردىڭ جۇمىسى قالىپتى, رەسپيراتورلار مەن ۆيرۋستان قورعايتىن باسقا دا قۇرالدار سانى جەتكىلىكتى. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياعا كۇدىكتى ادامداردى جەدەل تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. قوسىمشا توسەك-ورىندار ۇيىمداستىرۋ بويىنشا شارالار قابىلدانۋدا.
«قالانىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارى كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ فۋنكتسيونالدىق مىندەتتەرىن ورىنداۋعا دايىن. قالانىڭ مەديتسينالىق كادرلارىمەن دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تاپالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تولىق دايىن», – دەدى الماتى قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى تىلەۋحان ابىلداەۆ.
مەگاپوليستەگى بارلىق كولىك باعىتتارى دا باقىلاۋعا الىندى. حالىقارالىق اۋەجاي اۋماعىندا پروفيلاكتيكالىق جانە ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا جاعدايلارى تىركەلگەن ەلدەردەن كەلگەن بارلىق ادامدار ەپيدەميولوگتاردىڭ باقىلاۋىنا الىندى.
الماتىعا 6 اقپاننان بەرى 13 مىڭنان استام جولاۋشى كەلدى. 35-كە جۋىق ەپيدەميولوگ قالاعا كەلگەن بارلىق رەيستەردى تەكسەردى.
«كەلگەن ادامدارعا ءبىز تۇراقتى مەديتسينالىق باقىلاۋ جۇرگىزەمىز», – دەدى قالالىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ايزات مولداعاسىموۆا.
الماتى قالاسىنىڭ اۋەجايىندا قوسىمشا 1 ساناتتاعى جولاۋشىلارعا ارنالعان جاڭا ترانزيتتىك زال اشىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا وڭىرلىك شتاب توراعاسى ە. باباقۇماروۆ بارلىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە, ونىڭ ىشىندە مەكتەپتەرگە, جوعارى وقۋ ورىندارىنا جالپىعا ورتاق پايدالانۋعا قولجەتىمدى انتيسەپتيكالىق جانە دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ بولۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. ۆيرۋستاردان قورعايتىن قۇرالدار ادامدار كوپ شوعىرلاناتىن جەرلەرگە دە قويىلۋى ءتيىس. ءتيىستى ۇسىنىم حاتتار ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ, حقكو جانە ت.ب. اكىمشىلىكتەرىنە جىبەرىلدى.
بۇدان باسقا تۇرعىندار اراسىندا دا ۆيرۋستىڭ الدىن الۋىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى تۋرالى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ كەرەكتىگى جۇكتەلدى. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جانە ونىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ازاماتتارعا تومەندەگى شارالاردى قولعا الۋ ۇسىنىلدى:
– قولدى سابىنمەن ءجيى جۋ;
– كۇن سايىن ىلعالدى تازالاۋ جۇرگىزۋ;
– ءۇي-جايلاردى كۇنىنە كەمىندە 2 رەت جەلدەتۋ;
– دەنە قىزۋىن كۇنىنە 2 رەت ولشەۋ;
– جەكە ىدىس-اياق, جەكە گيگيەنا قۇرالدارىن (سۇلگى, سابىن, ءتىس پاستاسى, ۇستارا قۇرالدارى جانە ت. ب.) پايدالانۋ;
– اۋرۋ سيمپتومدارى پايدا بولعان كەزدە (دەنە قىزۋىنىڭ جوعارىلاۋى, مۇرىن, جوتەل جانە باسقالار) جەدەل جاردەم شاقىرۋ;
– جوتەل «ەتيكەتىن» ساقتاۋ (قاشىقتىقتى ساقتاۋ, جوتەل كەزىندە اۋىزدى جابۋ جانە ءبىر رەت قولدانىلاتىن مايلىقتارمەن نەمەسە كيىممەن شايۋ جانە قولدى جۋ).
ۇيدە كارانتينگە وقشاۋلانعان ادام:
– جەكە جاقسى جەلدەتىلەتىن بولمە تاڭداۋ;
– ونىڭ باسقا ادامدارعا بارۋىن بولدىرماۋ;
– حالىقتىڭ جاپپاي جينالاتىن ورىندارىنا بارماۋىن قاداعالاۋ;
– قوعامدىق كولىكتە جۇرۋگە تىيىم سالۋ.
سونداي-اق كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە بايلانىستى 52 ەلدە ازاماتتارعا ساپارلارىن كەيىنگە قالدىرۋ ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار, ادامدار كوپ شوعىرلاناتىن جەردەن اۋلاق بولۋ كەرەك.
جالپى, بۇگىندە الماتىدا كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋ جاعدايى تىركەلگەن جوق. جاعداي بيلىكتىڭ باقىلاۋىندا. سۇراقتار تۋىنداعان جاعدايدا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن 1406 ءنومىرلى Call-ورتالىعىنا حابارلاسۋعا بولادى.