ورايى كەلىپ تۇرعانداي ايتا كەتكەن ءجون, قازاقستاندا تۋبەركۋلەز اۋرۋى بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى بايقالادى. سوڭعى 10 جىلدا تب اۋرۋى 2,3 ەسەگە تومەندەدى: 2009 جىلى بۇل كورسەتكىش 100 مىڭ ادامعا – 105,3 بولسا, 2019 جىلى 100 مىڭ ادامعا شاققاندا – 45,6 بولدى.
تۋبەركۋلەزدىڭ تارالۋى (جاڭا جاعدايلار مەن رەتسيديۆتەر) 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 100 مىڭ تۇرعىنعا 65,4-ءتى قۇرادى. ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى (2019 جىلى 100 مىڭ ادامعا شاققاندا – 2,0 ) 6 ەسەگە تومەندەدى.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەلسەندى تۋبەركۋلەزبەن ديسپانسەرلىك ەسەپتە 13894 ادام تۇر, بۇل 2018 جىلعا قاراعاندا 813 ادامعا از (14 702). قازىرگى ۋاقىتتا تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس جونىندەگى ءىس-شارالار قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2014 جىلعى 31 مامىرداعى قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس جونىندەگى كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە ىسكە اسىرىلىپ وتىر.
قازاقستاندا تۋبەركۋلەزدىڭ الدىن الۋ, دياگنوستيكا جاساۋ جانە ەمدەۋ تەگىن جانە مەملەكەت تاراپىنان تولىعىمەن قارجىلاندىرىلادى. سونداي-اق تۋبەركۋلەزدى تب-عا قارسى ۇيىمدار دەڭگەيىندە ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك (بمسك) جەلىسىندە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن دياگنوستيكانىڭ ەڭ زاماناۋي ادىستەرى ەنگىزىلگەن جانە ولار 2 ساعات ىشىندە كوپتەگەن دارىگە توزىمدىلىگى بار ميكوباكتەريالار مەن تۋبەركۋلەزدى (بۇدان ءارى-كدت تب) انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان كدت تب-مەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى باعدارلى ەمدەۋگە تەگىن قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتكەن (99,6%) از عانا ەلدەردىڭ قاتارىنا جاتادى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ستاندارتى – 85%. 2016 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە دارىلەرگە تۇراقتىلىعى بار تب ەمدەۋ ءۇشىن ددۇ ۇسىنعان جاڭا پرەپاراتتار ەنگىزىلە باستادى. ولاردىڭ اراسىندا قىسقا مەرزىمدە تۋبەركۋلەزدى ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەمدەۋدىڭ قىسقا مەرزىمدى سىزبالارى بار.
ۇلتتىق تۋبەركۋلەزگە قارسى باعدارلاما تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىن ادامداردى ستيگماتيزاتسيالاۋعا, كەمسىتۋگە جانە الەۋمەتتىك وقشاۋلاۋعا قارسى كۇرەس جونىندەگى كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانىن قاپەردە ۇستاعان ءجون.
سونىمەن 24 اقپاندا بۇكىل الەم بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەس كۇنىنە وراي, 24 ناۋرىزعا دەيىن ايلىق باستالدى. 2020 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەس كۇنىنىڭ ۇرانى – «تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەسكە سەنىڭ دە ءوز ۇلەسىڭدى قوساتىن ۋاقىتىڭ كەلدى!».
دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدە اتالىپ وتەتىن بۇل كۇننىڭ ماڭىزدى ماقسات-مىندەتى – مۇنىڭ ابستراكتىلى ماسەلە ەمەس ەكەنىن, ونىڭ كەز كەلگەن ادامعا قاتىسى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن, سوندىقتان اكتسيانىڭ تابىستىلىعى ءاربىر ادامنىڭ جەكە پوزيتسياسىنا بايلانىستى بولاتىنىن جەر-جاھانداعى بارلىق ادامزات بالاسىنا ءتۇسىندىرىپ, ۇندەۋ جاساۋ.