ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەپ ءوسۋىنىڭ نەگىزگى ءبىر تىرەگى – يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامۋى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى بولىپ بەلگىلەنگەننەن بەرى تالدىقورعان قالاسىندا بۇرىنعى ءوندىرىس ورىندارى قايتا قۇرىلىپ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ, تۇرعىلىقتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تاپتى. ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا: «سونىمەن قاتار, جەكە كومپانيالاردىڭ ءوز قاراجاتىن زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالارعا سالۋىن ىنتالاندىرۋ كەرەك. مىنا نارسەنى باسا ايتقىم كەلەدى: يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزى زور, بىراق بۇل باستى نىسانا ەمەس. ءبىزدىڭ جاڭا تەحنولوگيالار سۇرانىسقا يە بولعاندا, ولار نارىقتا قاجەت بولعاندا عانا ەل ناقتى پايدا الاتىن بولادى. ولاي بولماعان كۇندە يننوۆاتسيا – اقشانى بوسقا شىعىنداۋ دەگەن ءسوز», دەپ ناقتىلادى. باعىت بار. ال يننوۆاتسيالىق دامۋ اۋىلدار مەن قالالاردا قالاي جۇرۋدە؟
ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەپ ءوسۋىنىڭ نەگىزگى ءبىر تىرەگى – يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامۋى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى بولىپ بەلگىلەنگەننەن بەرى تالدىقورعان قالاسىندا بۇرىنعى ءوندىرىس ورىندارى قايتا قۇرىلىپ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ, تۇرعىلىقتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تاپتى. ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا: «سونىمەن قاتار, جەكە كومپانيالاردىڭ ءوز قاراجاتىن زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالارعا سالۋىن ىنتالاندىرۋ كەرەك. مىنا نارسەنى باسا ايتقىم كەلەدى: يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزى زور, بىراق بۇل باستى نىسانا ەمەس. ءبىزدىڭ جاڭا تەحنولوگيالار سۇرانىسقا يە بولعاندا, ولار نارىقتا قاجەت بولعاندا عانا ەل ناقتى پايدا الاتىن بولادى. ولاي بولماعان كۇندە يننوۆاتسيا – اقشانى بوسقا شىعىنداۋ دەگەن ءسوز», دەپ ناقتىلادى. باعىت بار. ال يننوۆاتسيالىق دامۋ اۋىلدار مەن قالالاردا قالاي جۇرۋدە؟
جەتىسۋدىڭ كىندىك قالاسىندا اۆتوكولىكتەرگە, اۋىلشارۋاشىلىق جانە اسكەري تەحنيكالارعا ارنالعان اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالار شىعاراتىن «قاينار-اكب» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ىرگەسى وسىدان 38 جىل بۇرىن قالانعانىمەن, وتپەلى كەزەڭ قيىندىقتارى ءوز كەدەرگىلەرىن توسقانى امبەگە ايان. بىراق ۋاقىت تالابىنا ساي زاڭناما شەڭبەرىندە قايتا قۇرىلىپ, ءونىم ءوندىرۋ جۇمىسىن باستاعان ەدى. ەندى جىل سايىن 1800000 دانا اككۋمۋلياتور باتارەيالارىن شىعارادى. بىلتىرعى جىلى 9604,8 ملن. تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرسە, اعىمداعى جىلدىڭ بەس ايىندا بۇل كورسەتكىشتى 3,3 ملرد. تەڭگەگە جەتكىزىپ, ءوسۋ قارقىنى 104,5 پايىز بولىپ وتىر. بىلە-بىلسەك بۇل – كاسىپورىندا تىنباي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن 756 ادامنىڭ تابان ەت, ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى. قاراپايىم حالىقتىڭ سول ەڭبەگى كاسىپورىن باسشىسى ەربول اجماعامبەتوۆ پەن ۇجىم تاراپىنان وڭدى باعالانىپ, ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقى 63600 تەڭگە بولىپ بەكىتىلىپ, ەش كەدەرگىسىز بەلگىلەنگەن كۇنى تولەنەتىنى ءوز الدىنا.
«بىلتىرعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا «قاينار-اكب» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندە يتاليالىق ءوندىرىس ۇلگىسىمەن قۇنى 545,7 ميلليون تەڭگە تۇراتىن, ياعني وسىعان دەيىن پايدالانىلعان اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالاردى مەحانيكالىق وڭدەۋ تسەحى ىسكە قوسىلدى. ءبىر جىلدا 14400 توننا ءونىم شىعارادى. وسى ءوندىرىستى كەڭەيتۋ ارقىلى بۇرىنعىدان تىس بەس جۇمىس ورنى اشىلۋىنا سەبەپشى بولدىق. تاعى ءبىر باسا ايتار جايت, قازاقستانداعى ءبىرىنشى ءارى بىرەگەي جوبا – قورعاسىنمەن وزىندىك قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق, جوعارى ۋلاعىش قورعاسىنى بار جانە كۇكىرت قىشقىلدى ماتەريالداردى ەكولوگيالىق اينالىمنان شىعارۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن اككۋمۋلياتورلاردى وڭدەۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق جوبا ەنگىزىلدى», دەدى تالدىقورعان قالاسىنىڭ اكىمى ەرمەك الپىسوۆ.
يننوۆاتسيالىق دامۋ ءۇردىسى بويىنشا تالدىقورعاندا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدا ەلەكترمەن قامتۋ جەلىلەرىن ۇزارتۋ, كابەلدىك جەلىلەردى قۇراستىرۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. ال ايماقتىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا كەلسەك, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا بۇرىن شىعارىلماعان, يندۋستريالىق (ستاتسيونارلى جۇك) قورعاسىن-ءسىلتىلى اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالاردى يگەرۋ جوباسى دا قالا باسشىلىعىنىڭ قولداپ, مۇمكىندىگىنشە كومەك كورسەتۋىمەن ءوز مانىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2011 جىلدىڭ قازانىندا باستاۋ العان بۇل جوبا قۇنى – 570 ملن. تەڭگە. جوبالىق قۋاتى 10 مىڭ اككۋمۋلياتور بولاتىن ءوندىرىس ورنىندا جاڭادان 80 جۇمىس ورنى اشىلعان. اعىمداعى جىلدىڭ بەس ايىندا 100 ملن. تەڭگەگە 10 مىڭ دانا اككۋمۋلياتور باتارەيالارى ءوندىرىلدى.
قورىتا ايتقاندا, بۇعاناسى بەكىگەن كاسىپورىنداردىڭ قالا ەكونوميكاسىن دامىعان ۇستىنە دامىتا تۇسۋگە قوسار ۇلەسى زور. مۇنى حالىق ەلىمىزدىڭ وركەنيەتكە قادام با