«Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كەشەندى شارالاردىڭ ءبىر پاراسى وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا باتىس قازاقستان وبلىسىندا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورىنبور قالاسىندا ءوتتى.
ء«جۇز جىلدىق – قاتارداعى قاراپايىم مەرەيتوي ەمەس, بۇل ءبىر عاسىرلىق ءجۇرىپ وتكەن جولىڭا قايتا قارايتىن, تاريحىڭا تاعزىم جاساپ, تاعىلىم الاتىن, جاڭا داۋىرگە بەت تۇزەيتىن مەجە. سوندىقتان ءبىز دە گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيلى بەلەسىن قيلى كەزەڭدەگى قيىندىقتاردى قايىسپاي كوتەرگەن اعا ۇرپاققا تاعزىمدى ۇشتاستىرا وتىرىپ, «تاعزىم مەن تاعىلىم» دەپ اتاپ ءوتۋدى ماقسات ەتتىك» دەگەن بولاتىن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى. اباي جەرىندە باستالىپ, ورىنبوردا نۇكتەسى قويىلعان مەرەيتويلىق شارالار شوعىرىنىڭ دا باستى باعدارى وسى بولدى.
ورالداعى ورايلى ءىس
مەرەيتويلىق شارا شەڭبەرىندە ورال قالاسىنا اتباسىن تىرەگەن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى مەن اقىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى نەسىپبەك ايت ۇلىن جايىق جۇرتى جىلى قارسى الدى. ءوڭىر باسشىسى عالي ەسقاليەۆ مەيمانداردى ارنايى قابىلداپ, قۇرمەت كورسەتسە, ورال قالاسىنداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» مۋزەيىندە ء«جۇز جىلدىق جىلناما» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءماجىلىسى ءوتتى.
–ەل گازەتىنىڭ مەرەيتويىنا بايلانىستى العاشقى شارامىز سەمەيدەن, ۇلى ابايدىڭ تۋعان توپىراعىنان باستالدى. الاش ارىستارى ساكەن سەيفۋللين, ءىلياس جانسۇگىروۆ, بەيىمبەت ءمايليننىڭ, تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ, سۇلتانبەك قوجانوۆتىڭ 125 جىلدىعىمەن ورايلاستىرىپ, الماتى, قاراعاندى, قوستاناي, تالدىقورعان, شىمكەنت قالالارىندا, بارلىق وڭىردە ءوتتى. ورال قالاسىنا, بوكەي ورداسى اۋدانىنا ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىردىق. بۇل جولعى ساپارىمىزدىڭ ءمانىسى بولەك. «ۇشقىن» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى ورنالاسقان عيماراتقا ەسكەرتكىش بەلگى ورناتۋ ءۇشىن ورىنبورعا بارا جاتىرمىز. ەكسپەديتسيانى ورال قالاسىنان باستاپ وتىرعانىمىز دا بەكەر ەمەس. «ۇشقىننىڭ» العاشقى رەداكتسياسىندا قىزمەت اتقارعان, باسشىلىق ەتكەن – نەگىزىنەن ورالدىق ازاماتتار ەدى. سوندىقتان ورىنبوردا «ۇشقىنعا» قويىلاتىن ەسكەرتكىش – بۇكىل الاش ارىستارىنا قۇرمەت بولماق, – دەدى «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما توراعاسى دارحان قۋاندىق ۇلى.
ورالداعى ورايلى كەزدەسۋلەردەن كەيىن ەكسپەديتسياعا باتىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى مالىك قۇلشار قوسىلىپ, بىرقاتار رەسپۋبليكالىق باق جۋرناليستەرى مەن جەرگىلىكتى ونەرپازدار «ورىنبور, قايداسىڭ؟!» دەپ اۆتوكولىكپەن جولعا شىقتىق.
ورىنبور, ورنىڭ بولەك قازاق ءۇشىن!
ايتا كەتەيىك, ورىنبور ساپارى اياق استىنان تۋعان يدەيا ەمەس ەدى. ماسەلەن, «ۇشقىن» گازەتىنىڭ 1919 جىلعى عيماراتىن انىقتاۋدىڭ ءوزى 2-3 جىلعا سوزىلعان. ال وعان ەسكەرتكىش تاقتا ورناتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ رۇقساتىن الۋدىڭ دا ماشاقاتى از بولماپتى. قانشاما حات الماسىلىپ, كەلىسسوزدەر جاسالعان. بۇل ىستە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ كورسەتكەن كومەگى كوپ. قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ وسى ساپارىنىڭ دا ءساتتى وتۋىنە ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى زور ەڭبەك ءسىڭىردى.
ورىنبورعا تۇندەلەتىپ كەلىپ ات شالدىرىپ, 28 قاراشانىڭ تاڭىن وسى جەردەن قارسى العان مەيماندار قازاقستان مەن باسىلىم تاريحىنا قاتىسى بار ورىندارمەن تانىستى.
ارينە ءبىزدىڭ العاش اتباسىن تىرەگەن جەرىمىز – 1919 جىلى «ۇشقىن» گازەتى رەداكتسياسى ورنالاسقان تاريحي عيمارات بولاتىن. بۇل قازىرگى لەنين كوشەسىندەگى 17 ءۇي ەكەن. ەكى قاباتتى كونە عيماراتتىڭ التىنسارى بوياۋلى سىرى كەتە باستاعانىمەن, سىنى كەتپەپتى. جاپپاي سۋرەتكە ءتۇسىپ جاتىرمىز. دەلەگاتسيا قۇرامىندا كەلگەن بەلگىلى اقىن اعامىز, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى جول بويى شىعارىپ كەلگەن جاڭا ولەڭىن وقي جونەلدى:
ەگەمەنىم,
ابىزىم, كوپ جاساعان كورەگەنىم,
ومىرگە قارلىعاشتاي قانات قاعىپ
وزىڭدە جارىق كوردى كوپ ولەڭىم.
ءار كۇنى كوكىرەگىمە ساۋلە تاعىپ,
نۇرىنداي اتقان تاڭنىڭ سەبەلەدىڭ.
تاعدىرىن قازاعىمنىڭ تاسقا باسىپ,
عاسىرلىق شەجىرەسىن شەگەلەدىڭ.
زامانعا كوز جىبەرسەم سەن وتكەرگەن,
ءوتىپسىڭ سان قيىننان, سان وتكەلدەن.
قاق جارىپ قارا قىلدى ءادىل ءسوزىڭ
قيانات كورگەندەرگە كومەك بەرگەن.
اتىڭ سان وزگەرگەنمەن, زاتىڭ اسىل,
حالقىمدى ءجۇز جىل بويى جەبەپ كەلگەن.
«ەگەمەن قازاقستان» اتانعالى
قىرانداي شارىقتادىڭ قانات كەرگەن.
تاۋەلسىز بۇگىن مىنە, كەشەگى ەلىم,
وسى عوي كوگەرگەنى كوسەگەنىڭ.
ەڭ العاش ورىنبوردان ۇشقىن اتىپ,
ەسىمدە ويدىڭ شوعىن كوسەگەنىڭ.
باستاعان ءباسپاسوزدىڭ ۇلى كوشىن,
نە دەگەن كوسەم ەدىڭ, شەشەن ەدىڭ.
جارقىلداپ, جاسىن اتىپ, جاڭالانىپ,
ءباھادۇر باس گازەتىم, جاسا مەنىڭ!
وسى جەردە تاياۋ بولاشاقتا ورنايتىن ەسكەرتكىش تاقتانىڭ ماكەتىمەن بىرگە ەستەلىك سۋرەتكە تۇستىك. ساپارىمىزدى ۇيىمداستىرۋشى ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, تاريحي عيمارات قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش بەلگى ورناتۋ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن سوزىلاتىن موراتوري مەرزىمى وتىسىمەن ورىنبورداعى قازاق تاريحىنا قاتىسى بار تاعى ءبىر عيماراتتىڭ سىرى كوپشىلىككە جاريا بولماق.
ارينە ورىنبوردا ۇلت تاريحىندا ەرەكشە ورنى بار عيماراتتار كوپ-اق. قازاق بالاسى ءۇشىن ەرەكشە قادىرلى ورىنبور شاھارىنىڭ ورتالىق كوشەسى سوۆەتسكايا – سوۆەت كوشەسى دەپ اتالادى. ءبىر باسى جايىق وزەنىنەن باستالىپ, اۆتوكولىك جۇرمەيتىن جاياۋ كوشەگە اينالعان وسى ءمۇيىس تە تاريحي ەستەلىكتەرگە تولى. اڭىزعا اينالعان سوۆەت ۇشقىشى چكالوۆتىڭ الىپ ەسكەرتكىشىنەن باستالعان كوشەنىڭ باسىندا تۇڭعىش عارىشكەر يۋري گاگارين وقىعان جوعارى اۆياتسيا ۋچيليششەسى دە تۇر. دەگەنمەن ءبىز 1920-1925 جىلدارى قىرعىز (قازاق) ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى مەن حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى – قازاق سسر-ءىنىڭ تۇڭعىش ۇكىمەتى ورنالاسقان تاريحي عيماراتتىڭ اينالاسىندا كوپ ايالدادىق. ورىنبور – استانا بولعان, بارشا قازاق دالاسىنا باس قالا بولعان كەزدەر ەدى بۇل.
–شىركىن, ءبىزدىڭ سۇلۋ ساكەن ماڭعاز باسىپ وسى جەردە تالاي ءجۇردى-اۋ, – دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ساكەن سەيفۋللين مۋزەيىنە جەتەكشىلىك جاساپ وتىرعان نەسىپبەك اعامىز تەبىرەنە.
وسى كوشەنىڭ بويىندا, دالىرەك ايتساق №7 عيماراتتا 1850-1857 جىلدارى ۇلت ۇستازى ىبىراي التىنسارين وقىپ, كەيىن قازاق بالالارىنا ساباق بەرگەن ەكەن. عيمارات سول كۇيىندە ساقتالعان, بۇگىندە №3 مەكتەپ رەتىندە ءالى كۇنگە ءبىلىم ۇياسى مىندەتىن اتقارىپ تۇر. مەكتەپ جانىندا وڭىردەگى بارشا پەداگوگ ماماندارعا ارنالعان ەسكەرتكىش ورناتىلعان.
بۇدان كەيىن ىرگەتاسى 1842 جىلى قالانعان, الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءىزى قالعان تاريحي كەرۋەن سارايعا دا ارنايى باردىق.
–مادەني كەشەندەر مەن تاريحي عيماراتتاردى قورعاۋدا, جالپى قالا كەلبەتىن ساقتاۋدا ورىنبوردان ۇيرەنەرىمىز كوپ ەكەن. شاhاردى شارلاپ ءجۇرىپ بەينە وتكەن عاسىرلارعا ەنىپ كەتكەندەي كۇي كەشەسىڭ. ءار كوشەسى تۇنىپ تۇرعان تاريح. بۇل تۇرعىدان العاندا ءبىز سەمەيدى ساقتاي الماي وتىرمىز, الاش ارىستارىنىڭ كوزىندەي بولعان تاريحي عيماراتتار كوز الدىمىزدا كونەرىپ, قيراپ بارادى. الماتى دا تاريحي كەلبەتىنەن ءبىرشاما ايىرىلىپ قالعانداي. ورال قالاسىنىڭ عانا كونە كەلبەتى ساقتالعان سياقتى. قالاعا رۋح بەرەتىن – ونىڭ تاريحى مەن كونە كەلبەتى. سوندىقتان بۇل ماسەلە وتە وزەكتى, – دەيدى دارحان قۋاندىق ۇلى.
وسى وي 1913-1918 جىلدارى ايگىلى احمەت بايتۇرسىن ۇلى تۇرعان چيچەرين كوشەسى, 75 مەكەنجايداعى ەكى قاباتتى ءۇيدى كورگەنىمىزدە ءتىپتى بەكي تۇسكەندەي بولدى. ەكى قاباتتى, تەرەزە جاقتاۋلارى اسەم جاپسىرما ويۋ-ورنەكپەن ادىپتەلگەن عيماراتتا ءالى كۇنگە دەيىن تۇرعىندار تۇرىپ جاتىر ەكەن. ء«دال وسى ۇيدە تۇرىپ اقاڭ «قازاق» گازەتىن شىعاردى, قازاق قۇرىلتايلارىن ۇيىمداستىردى, ۇلتتىڭ ۇپايىن تۇگەندەيتىن تالاي ماجىلىستەر وتكىزدى. ءاليحان مەن مىرجاقىپ, قازاقتىڭ تالاي مارعاسقا ۇلدارى وسى ءۇيدىڭ تابالدىرىعىن سان اتتادى» دەگەن ويدىڭ وزىنەن تەبىرەنىپ كەتەسىڭ. دارحان قۋاندىق ۇلىنىڭ: «بولاشاقتا وسى ءۇيدى ساتىپ الىپ, الاش ارىستارىنا ارنالعان مۋزەيگە اينالدىرسا, شىركىن!» دەگەن ويىن ءبارىمىز قولدادىق. بۇل مەملەكەتتىڭ دە, ءتىپتى ۇلتجاندى مەتسەناتتاردىڭ دا قولىنان ابدەن كەلەتىن شارۋا عوي.
وسى ورايدا تاريحشىلار مەن ولكەتانۋشىلارعا, ورىنبوردا تۇراتىن قانداستارىمىزعا ءبىر ۇسىنىس ايتقىمىز كەلەدى: قازاقستاننان نەمەسە باسقا دا ەل-جەردەن كەلەتىن قازاقتار ءۇشىن ورىنبوردىڭ ۇلتقا قاتىستى تاريحىن تۇگەندەيتىن ماعىنالى جوبالار, تۋريستىك ەكسپەديتسيالار, ەكسكۋرسيالار جوباسى جاسالسا دەيمىز.
دوستىققا دانەكەر جيىن
بۇدان كەيىن ن.كرۋپسكايا اتىنداعى ورىنبور وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىندا گازەتتىڭ مەرەيتويىنا وراي دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى. قازاقشا اۋەن – گازەتتىڭ گيمنىمەن باستالىپ «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنالعان دەرەكتى فيلممەن جالعاسقان شاراعا ورىنبور وبلىسى باسشىلارى, ورىنبورداعى قازاق ۇلتتىق ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى.
ءماجىلىستى اشقان ورىنبور وبلىسى مادەنيەت جانە سىرتقى بايلانىستار ءمينيسترى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى – حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق باسقارماسىنىڭ باستىعى الەكساندر كالينين قازاقستاندىق دەلەگاتسيانى گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, ورىنبور مەن قازاقستاننىڭ كورشىلەس وبلىستارى اراسىندا تىعىز مادەني-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس ورناعانىن, بۇل يگى ءۇردىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشى-ۋاكىلى جانار كولباچاەۆا ءسوز الىپ, قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن دارحان قىدىرالىگە تابىس ەتتى. «سوناۋ عاسىر باسىندا, ياعني 1919 جىلعى جەلتوقسان ايىندا ورىنبور قالاسىندا العاشقى سانى جارىق كورگەن «ۇشقىن» گازەتى دە ازاتتىق اڭساعان ەل ارمانىن تۋ ەتتى. سودان بەرى بۇل گازەتتە ءار جىلدارى بەرنياز كۇلەەۆ, سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, بەيىمبەت مايلين, ساكەن سەيفۋللين, تۇرار رىسقۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباەۆ سىندى ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار ازاماتتارى قىزمەت ىستەپ, باسىلىمدا دامىتۋ, بەت-بەينەسىن قالىپتاستىرۋ, بەدەلىن ارتتىرۋ ىسىنە زور ۇلەس قوستى. اساۋداي تۋلاعان زامانا تولقىندارىندا ۋاقىت قۇدىرەتىمەن «ۇشقىننان» كەيىن «ەڭبەك تۋى», «ەڭبەكشىل قازاق», «ەڭبەكشى قازاق», كەيىننەن «سوتسيالدى قازاقستان», «سوتسياليستىك قازاقستان» بولىپ اتاۋى وزگەرگەنىمەن, رەسپۋبليكالىق باسىلىمنىڭ بۇل نەگىزگى التىن ارقاۋى وزگەرگەن جوق. وزگەرمەك تە ەمەس. ەلىمىزدىڭ ءتول باسىلىمىنىڭ عاسىرلىق تورقالى تويىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاپ, «Egemen Qazaqstan» تامىر تارتقان ءۇردىستىڭ باياندى بولۋىن تىلەيمىن» دەلىنگەن ەلشىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
جيىندا قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناس, رۋحاني بايلانىستار جونىندە ءجيى ايتىلدى. «رەسەي حالىقتارى دوستاستىعى» كوممەرتسيالىق ەمەس اۆتونومدى ۇيىمىنىڭ ساراپشىسى, ورىنبور مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وڭتۇستىك ورال تاريح جانە ەتنوگرافيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى كونستانتين مورگۋنوۆ ورىنبور رابفاگىندا وقىعان قازاقتار تۋرالى وتە قىزىقتى, دەرەككە تولى بايانداما جاسادى. باتىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى مالىك قۇلشار دا ەكى ەلدىڭ دوستىعىنا ارقاۋ بولاتىن ىزگى شارالاردىڭ ءبىرى – وسى ءماجىلىس ەكەنىن ايتتى. اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى مەن باۋىرجان حاليوللا گازەت مەرەيتويىنا ارناعان ولەڭدەرىن وقىدى.
– بويىنان كيە قاشپاعان,
كورسە دە زامان داۋىلىن,
ارمىسىڭ, كونە استانام,
بارمىسىڭ, قانداس باۋىرىم!
قايتارسىڭ ءتۇبى, جىل قۇسىم,
تاريحتىڭ كۇمبىر كۇيىسىڭ.
بەيبارىستارىم, ءجۇرمىسىڭ,
ساعىنىپ جۋسان ءيىسىن.
ەگەمەن ءۇشىن ءىس قىلدىڭ,
ءجۇز جىلدا قانشا ماعىنا!
مارتەبەسىنە «ۇشقىننىڭ»
ۇشقىنداپ جاۋدى قارى دا.
«ەگەمەن» بۇگىن سويلەسىن,
كوزىندەي ۇستاز اكەمنىڭ.
كورەمىن سەنەن بەينەسىن
بەيىمبەت, احمەت, ساكەننىڭ.
ورىنبور, سۇلۋ الەمىم,
اڭسايمىن, ساعان قۇشتارمىن.
قابىل ال ىستىق سالەمىن,
قازىنالى قازاقستاننىڭ! – دەپ جىرلاعان باۋىرجاننىڭ سوزىنە ورىنبور قازاقتارى ەرەكشە ريزا بولىپ, قول سوقتى.
گازەت باسشىسى دارحان قىدىرالى ءوز سوزىندە عاسىرلىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ وتىرعان باسىلىمنىڭ بۇگىندە حالىقارالىق دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتۋگە كوشكەنىن ايتىپ ءوتتى. سايتى قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە شىعادى. قازاق تىلىندەگى نۇسقانىڭ ءوزى ءۇش ءتۇرلى الىپبيمەن تارالادى. «Egemen Qazaqstan» گازەتى حالىقارالىق ءباسپاسوز كاتالوگىنا ەنگەندىكتەن, گازەتكە ەندى رەسەي جەرىندەگى, سونىڭ ىشىندە ورىنبورداعى وقىرماندار دا جازىلا الادى.
–الاشتىڭ التىن ورداسى – ورىنبورعا ارنايى كەلىپ, تاريحي ماڭىزى زور شارا ۇيىمداستىرعاندارىڭىزعا, ورىنبور قازاقتارىنىڭ جادىنا ءبىر عاسىر بۇرىنعى تاريحي وقيعالاردى جاڭعىرتقانىڭىزعا وتە ريزامىز. ءبىز, ورىنبور قازاقتارى دا قول قۋسىرىپ قاراپ جاتقانىمىز جوق. وتكەن جىلى دەمەۋشىلەرىمىزدىڭ كومەگىمەن «احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ورىنبورداعى جولى» اتتى كىتاپ شىعاردىق. ەندى جاقىندا قازاق سسر-ءىنىڭ جەر جونىندەگى حالىق كوميسسارياتى – ناركومزەم ۇيىمىنىڭ تاريحىنا ارنالعان جاڭا كىتاپ شىعادى. جاڭا جىلدان باستاپ « ۇلى دالا» الماناعىن شىعارا باستايمىز. ورىنبور قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى, «اتامەكەن» ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسى, «بايتەرەك» قايىرىمدىلىق قورى, حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ورىنبورداعى وكىلدىگى بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن تاريحي وتانىمىزدان, قازاقستان تاراپىنان جاسالاتىن كومەك-قولداۋدىڭ ءبىز ءۇشىن ورنى بولەك, – دەيدى حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ورىنبورداعى وكىلدىگىنىڭ جەتەكشىسى, ورىنبور وبلىستىق «دوستىق ءۇيىنىڭ» ءتورايىمى ساۋلە تايكەشەۆا.
– «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىلدىعىن ورىنبوردا اتاپ ءوتۋ – جالپى قازاقستان ءۇشىن دە, رەسەي فەدەراتسياسى ءۇشىن دە ەكىجاقتى بايلانىسقا وتە پايدالى شارا. ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى گازەتىنىڭ العاشقى سانى شىققان جەرىندە عاسىرلىق تويدى تويلاۋ – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن ابىروي بولدى. ءبىزدىڭ ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى يمانعالي نۇرعالي ۇلىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ورىنبور اكىمشىلىگىمەن ەتەنە ارالاسىپ, بارلىق ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن اتقاردىق. شارانىڭ باعدارلاماسى جاسالدى, قازاقستاننان كەلەتىن دەلەگاتسيانىڭ قۇرامى انىقتالىپ, ارقايسىسىنىڭ ماقسات-مىندەتى بەلگىلەندى. وسىلايشا بۇگىنگى شارانىڭ كۋاگەرى بولىپ وتىرمىز. بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلدە رەسەي عالىمدارىنىڭ قازاقستان بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ, بايانداما جاساۋى – ۇلكەن ەڭبەك. جالپى, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكاراسى 7500 كيلومەتر. وسىنىڭ ءوزى دە ۇلكەن ءماندى بىلدىرەدى. ويتكەنى ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناس وسىنداي شارالاردىڭ ناتيجەسىندە نىعايا تۇسەدى. عاسىرلىق تويدى ءبىر عانا ەلدىڭ كولەمىندە ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە, رەسەيمەن, كورشى مەملەكەتپەن بىرگە اتاپ ءوتۋ – قازاقستان ءۇشىن دە, رەسەي ءۇشىن دە ۇلكەن شارا دەپ ويلايمىن, – دەيدى بىزگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشى-ۋاكىلى جانار كولباچاەۆا.
دوڭگەلەك ۇستەل ماجىلىسىنەن سوڭ ورىنبور قازاقتارى قاۋىمداستىعى ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك يتكۋزوۆ پەن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى اق باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى ءوزارا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويدى.
* * *
مىنە, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ عاسىرلىق تويى اياسىندا تاعىلىم مەن تاعزىمدى ۇشتاستىرعان ەڭ نەگىزگى ءىس-شارالار سەمەيدە باستالىپ, الاشقا استانا بولعان ورىنبوردا قورىتىندىلانعانداي بولدى. بىراق ءبىر نارسەنىڭ سوڭى كەيدە جاڭا ءبىر دۇنيەنىڭ باسى بولاتىن كەزى از ەمەس. دەلەگاتسيا جەتەكشىسى دارحان قىدىرالى ورىنبور اكىمشىلىگىمەن اڭگىمە بارىسىندا ورىنبور قالاسىنىڭ قازاققا استانا بولعانىنا جانە وسىنداعى العاشقى ۇكىمەتتىڭ قۇرىلعانىنا 2020 جىلى 100 جىل تولۋىنا وراي وسى تاريحي وقيعانى دا بىرلەسە اتاپ ءوتۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. قالا باسشىلىعى بۇل ۇسىنىستى قولداپ وتىر. ەندەشە, ۇلت تاريحىن تۇگەندەيتىن ويلى شارالار ورىنبوردا كەلەر جىلى دا جالعاسۋى مۇمكىن. ىلايىم سولاي بولسىن!
ورال – ورىنبور – ورال