قوعام تىنىشتىعىن كۇزەتكەن اۋلەت

تۇنگى جورتۋىلعا شىعىپ, كىسى توناۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن قىلمىسكەردى قۇرىقتاعان ميليتسيا سەرجانتى نۇرعالي بازار­قۇلوۆ باسشىلارىنان ماراپات العان-دى. ءيا, بۇگىندە زەينەتكەر نۇرعالي ساپاق ۇلى سول 1986 جىلعى وقيعادان كەيىن قا­رۋ قولداناتىنداي جاع­داي­دىڭ بول­ماعانىنا قۋانادى. ىشكى ىستەر سالاسىندا 27 جىل قىز­مەت ەتىپ, اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى باس­تى­عىنىڭ كادر جانە تاربيە جو­نىندەگى ورىنباسارى لاۋازىمىنا دەيىن كوتەرىلىپ, زەينەتكەرلىككە مايور شەنىندە شىققان ن.بازار­قۇلوۆ اتتان تۇسكەن جوق. ياعني, كەلەس اۋدان­­دىق ىشكى ىستەر ورگانى اردا­گەر­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, اۋدان­­داعى قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى. ەل تىنىشتىعىن قور­عاۋدا جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, قيىندىققا مويىماۋ, انتتان تاي­ماۋ اكەدەن دارىعان قاسيەت بازار­قۇلوۆتار اۋلەتىندە ۇرپاق­تان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلەدى.

ۇلى وتان سوعىسىنىڭ اردا­گەرى, ىشكى ىستەر مينيسترلى­گىنىڭ قۇرمەتتى ارداگەرى, سارىعاش اۋدا­­­نىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «قىزىل جۇلدىز», «وتان» ور­دەن­دەرىنىڭ يەگەرى ساپاق بازار­قۇلوۆ سالعان سارا جول ۇزىل­گەن جوق. بۇگىندە زەينەتكە شىق­قانى, قىزمەت ەتىپ جۇرگەنى بار بازار­قۇلوۆ اۋلەتىنەن 17 ادام ءوز ءومىرىن ىشكى ىستەر سالاسىمەن بايلانىستىرىپتى. ىشكى ىستەر ورگاندارىندا ەكى-ءۇش جانە ودان دا كوپ ۇرپاق بۋىنى قىزمەت ەتكەن وتباسىلاردا پاتريوتيزم, ابىروي جانە قىزمەت بورىشى قاراپايىم ءسوز بولىپ قالمايتىنىن ايتۋشىلار كوپ. ياعني, ءدال سونداي اۋ­لەتتەردە قىزمەتكە قۇرمەت, بو­رىشقا سەنىمدىلىك, ماماندىققا دەگەن ادالدىق بالالىق شاقتان بەرىلەدى. وسىنداي جوعارى ادام­گەرشىلىك قۇندىلىقتار, باس­قالار ءۇشىن ءوزىن قۇربان ەتە الۋ اتادان اكەگە, اكەدەن بالاعا بە­رىلسە, كەلەسى ۇرپاق تا وسى ما­ماندىقتى تاڭدارى انىق. ساپاق بازارقۇلوۆتىڭ ۇلكەن ۇلى مەن كەنجەسى دە بالا كەزىنەن الدا قي­ىنشىلىقتار مەن سىناقتاردان ءوتۋ كەرەكتىگىن بىلە وتىرا, اكە جولىن جالعاستىرىپتى. «ميليتسيا وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىك. اكەمىز 1941 جىلى سوعىسقا دەيىن اسكەر قاتارىنا الىنعان. ۋكراينادا العاشقى اسكەري دايارلىقتان ءوتىپ جۇرگەندە سوعىس باستالىپتى. مايدانعا العاشقىلاردىڭ قاتارىندا اتتانعان. 1944 جىلى كارپات تاۋىندا جاراقاتتانىپ, مامىر ايىندا ەلگە ورالعان. اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىندە نۇسقاۋشى بولدى, سايرامداعى زووۆەتتەحنيكۋمدى ءبىتىردى. ءسوي­تىپ 1948 جىلى پارتيانىڭ نۇس­قاۋىمەن ىشكى ىستەر سالاسىندا قىزمەت ەتە باستاعان. ال 1973 جىلى ميليتسيا مايورى شە­نىندە زەينەتكەرلىككە شىقتى. «ۋچاستكوۆىي» بولعان اكەمىز ۇنە­مى ات ۇستىندە جۇرەتىن, ۇيدە سي­رەك كورەتىنبىز. كەيىنىرەك قىزمەتتىك «ۋرال» موتوتسيكلىن ءمىندى. قيىن كەزەڭدەردە قىزمەت ەتتى. ميليتسيا ماماندىعىنىڭ قيىندىعىن ۇل­دارىم كورمەسىن دەدى مە, اي­تەۋىر ءبىزدى ۇگىتتەگەن جوق. باسقا ما­ماندىقتى مەڭ­گەرگەنىمىزدى قا­لادى. ومىردەن 95 جاسىندا وت­­كەن اكەمىزدى ماقتان ەتەمىز, ونىڭ ەلگە ءمىنسىز قىزمەتىن ۇر­پا­­عىنا ۇلگى ەتىپ, ناسيحاتتاپ ءجۇر­مىز. ۇلكەن ۇلى مىرزاعالي دا وسى ماماندىقتى تاڭداپ, تەر­گەۋشى بولدى, اۋدانداردا ءتۇر­لى قىزمەتتەردى اتقاردى قازىر وتستاۆكىدە, ىشكى ىستەر ورگان­دا­رى­نىڭ قۇرمەتتى ارداگەرى. ول اعام­نىڭ ەكى ۇلى پوليتسيادا ەڭبەك ەتۋدە. اپكەمنىڭ 4 ۇلى وسى سالادا. تاعى ءبىر اعامنىڭ 3 ۇلى دا وسى سالانى تاڭداپ, ءمىنسىز قىزمەت اتقارۋدا. جالپى, اكەمىزدەن باس­تاپ, نەمەرەلەرى مەن جيەندەردى قوسقاندا 17-ءمىز وسى ىشكى ىستەر سالاسىن تاڭداپپىز. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە قىزمەت ەتىپ جۇرگەندەر دە بار», – دەيدى نۇرعالي ساپاق ۇلى.

قىزمەتتىك جولىن شىمكەنت­تەگى اباي اۋدانىندا قاتارداعى ميليتسيونەردەن باستاعان ن.با­زارقۇلوۆ الماتىداعى ار­نايى ميليتسيا مەكتەبىن, كەيىنىرەك جوعارى ميليتسيا مەكتەبىن تەر­گەۋشى ماماندىعى بويىنشا بى­تىرگەن. ۇزاق جىلدار كەلەس اۋدا­نىندا جاۋاپتى قىزمەتتەردى ات­قارىپ, 2013 جىلى زەينەتكە شىققان. مينيسترلىكتىڭ ال­عىس حاتتارىنىڭ, «قازاقستان پولي­تسياسىنا 25 جىل» مەرەكەلىك مە­دالىنىڭ, «ىشكى ىستەر ورگان­دا­رىنداعى ءمىنسىز قىزمەتى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى, ءۇش ۇل, ءۇش قىز تاربيەلەگەن ونەگەلى اكە بۇگىندە ۇرپاعىن ماقتان تۇتادى. تۇڭعىشى سەرجان اكە جولىن قۋىپ, سەمەيدە ودان كەيىن الماتىداعى جوعارى ميليتسيا مەكتەبىن بىتىرگەن. ودان كەيىنگى قىزى اياكوز دە جوعارى ميليتسيا مەكتەبىن ءبىتىرىپ, بۇگىندە پوليتسيا كاپيتانى, كولىكتەگى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءاپب ينس­پەكتورى بولىپ ەلوردادا ەڭبەك ەتۋدە. تاعى ءبىر ۇلى بوگەنباي پوليتسيا كاپيتانى, كەلەس اۋداندىق پوليتسيا بولىمىندە انىقتاما ءبولىمىنىڭ باسشىسى. ال كەنجە ۇلى ال­ماتىدا اسكەري-دەسانتتىق بري­گادادا كەلىسىمشارت بويىنشا قىزمەت ەتۋدە.

«ۇلدارىم, قىزىم بۇل مامان­دىقتى وزدەرى تاڭدادى. ىشكى ىس­تەر سالاسىندا جۇمىستىڭ قيىن ەكەنىن بىلگەندىكتەن دە, ولاردى ۇگىتتەگەن ەمەسپىن, ءوز ەرىكتەرىنە سالدىم. ءبىزدىڭ قىزمەتتە ۋاقىت­پەن ساناسۋ دەگەن ۇعىم جوق. ءتىپتى مەرەكە كۇندەرى دە حالىقتىڭ وتبا­سىمەن الاڭسىز دەمالۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋىمىزعا تۋ­را كەلەدى. بۇل – ءبىز تاڭداعان ما­­ماندىق, پوليتسياعا بەكەر كەلىپ­پىن, سەرجانت كەزدە شىعىپ كەتۋ كەرەك ەدى دەگەن پەندەلىك ويلاردىڭ بولعانى دا جاسىرىن ەمەس. قيىندىعىنا شىدادىق, نامىسقا تىرىستىق, ادال دا ءمىنسىز قىزمەت ەتۋدى قالادىق. «ەڭ قيىن ماماندىق – ادام بولىپ قالۋ», دەگەن ءبىر ويشىلدىڭ ءسوزى بار عوي, سول ايتقانداي ادامي قاسيەتتەن اۋىتقىماۋدى ماقسات تۇتتىق. قىزمەتتىك تاجىريبەمىزدى, ومىردەن العان ساباقتارىمىزدى جاستارمەن بولىسۋدەمىز. بۇگىندە كەلەس ءاىىب-ءنىڭ باسشىسى پولي­تسيا پولكوۆنيگى ش.وڭعاروۆ باسقارىپ وتىرعان ۇجىمدا ءوز قىزمەتىن ءمىنسىز اتقا­رىپ جۇرگەن پوليتسەي­لەر كوپ. كوپ نارسە باسشىعا دا بايلانىس­تى عوي, بۇل ورايدا شىرىنبەك سۋسىن ۇلى اعا بۋىن ارداگەرلەرمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ۇرپاق­تار ساباق­تاستىعىن ساقتاۋ باعىتىندا ونە­گەلى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋدا», – دەيدى نۇرعالي بازار­قۇلوۆ.

ەلدەگى تۇراقتىلىق پەن قوعام تىنىشتىعىن كۇزەتكەن بازار­قۇلوۆتار اۋلەتىندە پوليتسەيلەر قاتارى ارتا تۇسەرىنە سەنىم مول. ويتكەنى ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى قوعامدىق قاۋىپ­سىزدىكتى كۇزەتە ءجۇرىپ, ءىزىن جالعار, ءىسىن جالعاستىرار كادر دايارلاپ جاتىر دەۋگە بولادى. پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ باستى مىندەتى – قوعامدىق ءتارتىپتى قورعاۋ جانە قوعام قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولسا, بازارقۇلوۆتار سول قو­عام تىنىشتىعىن ساقتاۋدى پو­لي­تسيالىق پارىزىمىز دەپ ەسەپ­تەيدى.

تۇركىستان وبلىسى