ارا-تۇرا ۇلكەندەر اۋزىنان جاي ايتىلا سالعانداي كورىنەتىن قاراپايىم تىركەستەرگە بالا جاستان قانىق بوپ وسكەنمەن, ولاردىڭ استارى تەرەڭ ءمان-ماعىناسىن ەسەيە كەلە ۇعىپ, بازبىرىنە پالەندەي دەن قويماعان شاقتار دا بولعانى قاشاندا كوكەيدە.
سوناۋ ەل باسىنا سۇراپىل اۋىرتپالىق تۇسكەن سوعىس جىلدارىندا مايدانعا كەتكەن بوزداقتارىنىڭ ءولى-ءتىرىسىن بىلمەي, كۇدىك-كۇمان شىرماۋىندا جۇرەتىن اتا-اجەلەردىڭ ەرتەلى-كەش «ە, قۇداي, كورسەتكەنىڭە شۇكىر» نەمەسە ەكى سوزدەرىنىڭ ءبىرى «تاۋبە» بولاتىن سابىر-شىدامدىلىقتارى نەتكەن ىرىلىك, بەرىكتىك ەدى دەسەيشى. وي, دۇنيە-اي! ەكى نە ءۇش ۇلىنىڭ ءبىرى مايداننان مۇگەدەك بوپ ورالعانداعى قۋانىش-قاناعاتتارى وزىنشە. ەكى-ءۇش بوزداعى ءىز-ءتۇزسىز كەتكەن كەيۋانالاردىڭ بەرتىنگە دەيىن تىرشىلىك ەتكەنى جادىمىزدا. بۇلاردى اۋىزعا الۋ سەبەبىمىز, ءفاني جالعان قاشاندا سولاي ەكەنىن كورىپ-ءبىلىپ, كۋا بوپ كەلە جاتقانىمىز جانە قانشاما كوز كورگەن, ءبىر داۋىردە عۇمىر كەشىپ, قاتار جۇرگەن زامانداس ۇلكەن-كىشىلەردىڭ ءبىرى ەرتە, ءبىرى كەش ماڭگىلىككە كەتىپ جاتاتىنى ورنى تولماس وكىنىش, قاسىرەت ەكەنىن ۇعىنۋ ودان دا وتكەن قاسىرەت ەكەنى. ويدەپ-بۇيدەپ جۇباتاسىڭ ءوزىڭدى دە, وزگەنى دە. ء«تىرى ادام تىرشىلىگىن جاسايدىعا» يەك ارتاسىڭ. باسقاداي قولدان كەلەر نە بار؟ ايتسە دە...
باقيعا اتتانعاندار ىشىندە ورنى بولەك, سانادا ساقتالىپ, رۋحى جان-تانىڭمەن بىرگە جۇرەتىن ەرەن جاندار بولاتىنى ايان. ءوز باسىم ءۇشىن سوندايلاردىڭ ءبىرى – ءومىرىنىڭ سوڭعى بەس-التى جىلىندا جاقىن ءجۇرىپ, زارەدەي سىر بۇكپەي, ەتەنە ارالاسقان بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, فيلوسوف-عالىم, عىلىم دوكتورى, پروفەسسور, كاسىبي جۋرناليست, كىسىلىگىنە كىشىلىگى ساي, قاراپايىم, زيپا, اسقان ءبىلىمپاز, ەڭبەكقور, «سوتسياليستىك قازاقستاندا» ءبولىم باستىعى, ورتالىق كوميتەتتە نۇسقاۋشى, سەكتور مەڭگەرۋشىسى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, ءبىرىنشى ورىنباسار, كوكشەتاۋ وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, جوعارى پارتيا مەكتەبىنىڭ رەكتورى, «مىسل» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى سەكىلدى لاۋازىمدار اتقارعان ابدەش قالمىرزاەۆ. ول جونىندە كوزى تىرىسىندە دە, باقيعا وزعان سوڭ دا ازىن-اۋلاق جازعان جايىمىز بولعان-دى. سوندىقتان ءبىردى-ەكىلى بولماسا, ولاردى قايتالاپ جاتۋدىڭ رەتى دە, ءجونى دە جوق. كوزى تىرىسىندە (قايتىس بولعاننان سوڭ دا) ايتىلعانداي, ءبىزدى تابىستىرعان – ۇلى ءانشى ەرمەك سەركەباەۆ. ءانشىنىڭ ءوزى ەمەس, ول جونىندە جازىلعان ەسسە-سۇحبات كىتاپ. انە, ەرمەك سەركەباەۆ ءوز قولىمەن سىيلاعان سول كىتاپتى (ايتۋىنشا) ءبىر تۇندە وقىپ شىققان بويدا ماعان جولىققان ابەكەڭ ادالىنان اقتارىلا اعىنان جارىلىپ: «مەن بۇلاي جازا الماس ەم» دەگەنى, ارينە تەكتىلىك, قاراپايىمدىلىق, كىشىپەيىلدىك بولاتىن. بىرەۋلەر كوزگە ىلمەۋى مۇمكىن وزگەنىڭ ەڭبەگىن رياسىز باعالاۋ. سيرەك قۇبىلىس. ابدەشتەي تۇلعاعا سىيىمدى جاي. كىتاپتى ءوز تاراپىمنان ەلپىلدەي ۇسىنعاندار ىشىندە بەتىن اشپاعاندار بولعانىن دا نەسىنە جاسىرامىز. بىراق ەشكىمگە وكپە-رەنىش جوق. كوپە-كورىنەۋ بىلمەگەنسىپ, ەستىمەگەنسىپ, كوزگە ىلمەگەنسىگەندەرگە ەكىباستان ءۇزىر. ءۇش رەت باسىلدى, ءتورتىنشى رەت شىعارعان دا ارتىق بولماس ەدى دەگەن مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ءىنىم حابارلاسار دەپ ويلاپ جۇرەمىن (ول ەكىنشى رەت باسىلۋىنا سەپ جاساعان ەدى).
قايتالاپ ايتساق, ەرەكەڭنىڭ (سەركەباەۆ) ارقاسىندا ابەكەڭمەن (قالمىرزاەۆ) جىك-جاپارسىز تابىسىپ, دوستاسقانىمىز وزىنشە, ونى قايدام, ال مەن كوپ نارسەگە كوزىم اشىلىپ, رۋحاني بايىعانىمدى ايتىپ كەلەمىن, عۇمىر جەتكەنشە ايتا دا بەرەتىن شىعارمىز. سول بەس-التى جىل ىشىندەگى ابەكەڭنىڭ باسىنان وتكەن ىستىق-سۋىقتار, ماعان ارقا سۇيەپ, سەنىممەن قاراعانى – ءبارى ەستە, سانادا. ەندىگى ءبىر-ەكى اۋىز لەبىزدى ونىڭ كوزى ءتىرى كەزىندەگى جانە قازا بولعان سوڭ باسپاسوزدە جاريالانعان قۇسنيحاتتا ايتىلعانداي اۋەندە بايانداپ بايقايىق.
ارۋاعىڭنان اينالايىن, ابەكە!
وسىناۋ وزىڭە دەگەن شاعىن ارناۋدى ادامعا ولشەپ بەرىلەتىن ءومىردىڭ الدامشى, جالعان ەكەنىنەن باستاعاننىڭ وزىندىك سەبەبى جوق ەمەس. زىمىراعان ۋاقىت سەنىڭ ارامىزدان كەتكەنىڭە التى-جەتى جىل بولعانىنا بەلگى قوياتىن كەز دە كەلىپ قاپتى. اپىراي, ءا؟! ول جونىندە تاياۋدا شاڭىراعىڭنىڭ شامىن سوندىرمەي, ءتۇتىنىن تۇتەتىپ, ۇرپاقتارىڭا باس-كوز بوپ, ورنىڭدى جوقتاتپاي, ارۋاعىڭدى كوز ىلمەي كۇزەتىپ وتىرعان, ءوزىم ۇزبەي حابارلاسىپ تۇراتىن قۇداي قوسقان قوساعىڭ ءۇرزادا ايتتى. ءبىز دە شامالاپ جۇرەتىنبىز. ءۇرزادانىڭ ايتقانى دا دۇرىس بولدى. باسىنا بارىپ قايتسام دەۋىم مۇڭ ەكەن, ءۇرزادا كولىك دايىن, اپارىپ قايتادى دەدى.
ۇزاماي جۇرگىزۋشى حابارلاسىپ, باراتىن ۋاقىتتى بەلگىلەدىك تە, مەشىتكە تارتتىم. وندا قۇران باعىشتاعان سوڭ كەڭسايعا جونەلدىك. اسىپ تا, تاسىپ تا تۇرماعان ەسكەرتكىش-بەلگى باسىندا دۇعا وقىپ, وزىڭمەن ىشتەي تىلدەستىك, سىر شەرتىستىك. ەسكەرتكىشتەگى ەكى تارماق ولەڭ جولدارى كوزىمە وتتاي باسىلدى. قايتا-قايتا وقىدىم. كەزىندە ونى (وزىڭمەن قاتار ماڭگى ۇيقىدا جاتقان) قادىر سىندى دارىندى, كورنەكتى اقىننىڭ ولەڭىنەن العانىم ەسكە ءتۇستى.
كەڭسايدان ورالعان بويدا ۇرزاداعا حابارلاستىم. ول بۇعان دەيىن سان رەت ءسوز بوپ جۇرەتىن جاعدايدى ايتتى: «تۇرعان ۇيگە ەسكەرتكىش-تاقتا قويۋ ءۇشىن قايتىس بولعان سوڭ بەس جىل ءوتۋ كەرەك ەكەن, مىنە, بەس جىلعا ءبىر ايعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىت قالدى. قالاي بولار ەكەن, جوعارى جاققا ايتۋ كەرەك پە, نە دەيسىز؟ – دەپ. «ابەكەڭدى كوزى تىرىسىندە ەلباسى تالاي رەت قابىلداپ, وردەن, مەدالمەن ماراپاتتاپ, قۇرمەتتەۋشى ەدى عوي. بەلگىلى تۇلعا. قام جەمەسەڭىز دە بولادى», – دەدىم وعان ابەكەڭنىڭ اتاق-ابىرويىنا سۇيەنىپ, وزىمشە ۇلكەن سەنىممەن. «دەگەنمەن, ءسوزى وتەتىن بىرەۋدىڭ ەسىنە سالىپ, ەرتەرەك قام جاساعان دۇرىس كورىنەدى. كىمگە ايتساق ەكەن؟» – دەگەن سوڭ, «الماتىنىڭ اكىمىنە ايتىڭىز, قابىلداۋىنا جازىلىڭىز»,– دەدىم (تاعى دا بەرىك سەنىممەن).
مىنە, ابەكە! باياعىشا قۇسنيحات ارقىلى سىرلاسۋداعى قىسقاشا ايتارىم وسى. ايتپاقشى, كوزىڭ تىرىدە ءبىرىنشى كىتابى شىققان ورىسشا ءۇش تومدىعىڭنىڭ ەكىنشى كىتابى جارىق كورىپتى. ءۇرزادانىڭ ايتۋىنشا, قارجىنى وزدەرى تاۋىپتى. قاپ-قاپ ۋادە بەرگەندەردىڭ شاماسى جەتپەگەن سياقتى. وقاسى جوق. ال ەندى, ابەكە...
مۇنداعى احۋالعا كەلسەك, وتكەن جولعى ارۋاعىڭمەن سىرلاسۋدا ايتقاندارعا قوسىپ-الار ەشتەڭە جوق. سولاردى وسى جولى تاعى قايتالاساق ارتىق ەمەستەي.
«...مۇندا ما؟ سول باياعى قالىپ. قۋ تىرلىك. ءفانيدىڭ جالعاندىعىن بىلە تۇرىپ «بوق باتپاقتان» (بەلگەردىڭ ءسوزى) شىقپايتىندار دا امان-ساۋ, شاپقىلاپ ءجۇر. اۋىزدارىندا – اللا, تىلدەرىندە – عايبات. اقىلعا جۇيرىك. كولگىرلىك كولدەي. كيت ەتسەڭ, ورىپ جىبەرۋگە دايىن. سولاي... سولاي... ينشاللا... تاۋبە!.. تاۋبە!..».
ءۇرزادا ءوزىڭدى ءجيى ايتادى. كۇرسىنەدى. قايتسىن, ساعىنادى دا. ءبىز دە...
رۋحىڭ شات بولسىن!
زاكىر اساباەۆ,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى,
جوبالاۋ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى