الماتىداعى تەمىر جول كولىگىنىڭ ورتالىق مۋزەيى جانە الماتى مۋزەيىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن كولىك قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە ارنالعان ايرىقشا كورمە اشىلدى. العاش 1901 جىلى ىرگەتاسى قالانعان قازاق تەمىرجولىنىڭ تاريحى تەرەڭدە جاتىر. ناق وسى جىلى ەلىمىزدىڭ باتىسىندا جولتابان ەنى 1524 مم بولاتىن العاشقى تەمىر جول سالىنىپ, 1904 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ورىنبور قالاسىنان قازالى (كۋبەك) ستانساسىنا دەيىن العاشقى پويىز جولعا شىقتى.
ەلىمىز ءۇشىن تەمىرجول كولىگىنىڭ ماڭىزى وتە زور. قازاقستاندا شويىنجول بارلىق جۇك تاسىمالى اينالىمىنىڭ 68 پايىزىن, ال جولاۋشى تاسىمالىنىڭ 32 پايىزىن قامتىپ وتىر. كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن بارلىعى 16 تەمىر جول تورابى بايلانىستىراتىن قازاقستان تەمىر جولىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 15 مىڭ شاقىرىمنان اسادى. وسىنداي باي تاريحى بار ايتۋلى سالانىڭ وتكەنىنەن سىر شەرتەتىن بەس مىڭنان استام قۇندى جادىگەر مۋزەي قابىرعاسىن كومكەرگەن. «قازاقستان تەمىر جولدارىنىڭ تاريحى» اتتى ەلەكترلى كارتادا رەۆوليۋتسياعا دەيىنگى كەزەڭنەن باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىنگى تەمىر جولدىڭ قالاي سالىنعانى كورىنىس تاپقان. زالدىڭ قاق ورتاسىندا «دوستىق», «الاشانكوۋ» حالىقارالىق جەلىسىنە, تۇرار رىسقۇلوۆ پەن مۇحامەتجان تىنىشپاەۆقا ارنالعان ءتورت تۋرنيكەت ورنالاسقان. بۇدان بولەك ەكسپوزيتسيادان ەل اۋماعىنداعى تەمىر جول بەكەتتەرىنىڭ اشىلۋ بارىسىنان حابار بەرەتىن شويشەگە, كىلت, بالعا, رەلستىك قوسىلىس سياقتى بۇيىمداردىڭ سانداعان ءتۇرىن كەزدەستىرۋگە بولادى.
– مۇراجاي اشىلعان كۇننەن باستاپ 40 مىڭنان استام ازامات مۇندا باس سۇعىپ جادىگەرلەرمەن تانىستى. مۋزەيگە تەك قالا تۇرعىندارى, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار عانا ەمەس, شەتەلدىك تۋريستەر دە كوپ كەلەدى. سەبەبى تەمىر جول تاريحى وتكەن كۇندەردىڭ تالاي كەزەڭدەرىمەن ءوزارا ساباقتاسىپ جاتىر. ەلىمىزدىڭ تەمىر جول كولىگىنىڭ ءرولىن ناسيحاتتاۋدىڭ بىرەگەي ورتالىعى سانالاتىن ءبىزدىڭ مۋزەي تاريحقا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ءوز كەلۋشىلەرىن قۋانا قارسى الادى, – دەيدى مۋزەي ديرەكتورى گۇلنارا بەيسەنقىزى.
مۋزەيدە تەمىرجولشىلاردىڭ بىرنەشە بۋىنىن قالىپتاستىرعان تۇركىستان-ءسىبىر ماگيسترالىنىڭ قۇرىلىسىنا ساپار شەكتىرەتىن جادىگەرلەر بىردەن نازارىڭدى اۋدارادى. «جىبەك جولى» زالىنىڭ قابىرعاسىنان قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنىڭ ولكەتانۋ كورىنىسىن, تەمىر جول كولىگىنىڭ پايدا بولۋىن, ەجەلگى جىبەك جولى تاريحىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كورۋگە بولادى. كۇمىستەن كۇپتەلگەن زەرگەرلىك بۇيىمدار, تۇرمىستىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ جابىندىقتارى, سيرەك كەزدەسەتىن فوتوسۋرەتتەر تەمىر جول تاريحىن تەرەڭنەن تانۋعا تارتادى.
الماتى