جاس كەزىنەن تۇلا بويىنا اتا-اناسىنىڭ جانە حالقىمىزدىڭ ەڭ اسىل قاسيەتتەرى دارىعان, وندىرىستە, پارتيا جانە كەڭەس ۇيىمدارىندا جاۋاپتى جۇمىستاردا شىڭدالعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەل باسقارۋ كەزەڭىنە مول تاجىريبە جيناقتاپ كەلدى. مەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قۇرداسىمىن, ونىمەن 50 جىلدىق تانىستىعىم بار. ونىڭ ءومىرى مەنىڭ كوز الدىمدا ءوتىپ جاتىر.
كوپ جىل بويى تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ قول استىندا قىزمەت ەتۋ مۇمكىندىگى بۇيىرعانى ءۇشىن تاعدىرىما ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وسىنشا قىسقا ۋاقىتتا دەموكراتيالىق جولدى ۇستانعان جاڭا ۇلگىدەگى قازاقستان مەملەكەتى قۇرىلدى. قازاقستان الەم مويىنداعان تانىمال مەملەكەتكە اينالىپ, 50 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلدى. قازاقستانداعى ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا بەيبىت كۇن كەشىپ جاتىر. ەلباسى ن.نازارباەۆ بەدەلدى مەملەكەتتەر باسشىلارى مەن جاھاندىق ماسشتابتاعى ساياساتكەرلەردىڭ قاتارىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى.
كەڭەس وداعىنىڭ تاراۋى مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى قازاقستان حالقى مەن تۇڭعىش پرەزيدەنت ءۇشىن قيىن كەزەڭ بولدى. سول جىلدارى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسى مەن الەۋمەتتىك جاعدايى مۇشكىل ەدى. بۇل جەردە دەرەۋ شەشىم قابىلداۋ كەرەك بولاتىن. ەكونوميكانى قالاي دامىتۋ كەرەك؟ نەدەن باستاۋ كەرەك؟ سۇراقتار كوپ ەدى.
ەلباسى مەملەكەتتەگى كومىر-مۇناي ءوندىرىسىنىڭ جاڭا كوزدەرىن ىزدەۋگە باسا نازار اۋداردى. ناتيجەسىندە تەڭىز, قاراشىعاناق, قۇمكول سياقتى ونداعان ۇلكەن كاسىپورىن اشىلدى. مۇناي مەن گاز الەمدەگى ەڭ قاجەت رەسۋرس ءارى سۇرانىستا ەدى.
العاشقى شەتەلدىك ينۆەستور اقش-تىڭ تانىمال مۇناي كورپوراتسياسى شەۆرون بولدى. ولار مۇناي كومپانياسىنىڭ جوسپارىن ۇسىندى. كوپ ۇزاماي بىرلەسكەن «تەڭىزشەۆرويل» كاسىپورىنى قۇرىلدى. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزگە ميللياردتاعان ينۆەستيتسيا تارتىلدى.
سول كەزدە ەلىمىزدە ينۆەستيتسيا شارتتارىنىڭ ورىندالۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن زاڭدار بولمادى. بىراق ينۆەستورلار تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆقا سەنگەن ەدى. سودان الەمدىك قوعامداستىق قازاقستاندا مۇناي مەن گازدىڭ ۇلكەن قورلارى بار ەكەنىن بىلگەسىن, «ەكسون», «موبيل», «شەلل», «بريتيش پەترولەۋم», «ستاتويل», «ەني», «ادجيپ» سياقتى مۇناي كومپانيالارى ينۆەستيتسيالارىن اكەلە باستادى.
مۇناي-گاز سالاسى قارقىندى دامىپ, بۇكىل قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ لوكوموتيۆىنە اينالدى. بۇل ءوز كەزەگىندە باسقا سەكتورلار مەن بۇكىل ەلدىڭ دامۋىنا ەلەۋلى اسەر ەتتى.
وسى جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىن توقتاتاتىنى تۋرالى مالىمدەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جاقتاستارى بۇل حاباردى قيماستىقپەن قابىل الدى. ويتكەنى كونستيتۋتسياعا سايكەس تۇڭعىش پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ مەرزىمى ءالى دە اياقتالماعان ەدى. دەي تۇرعانمەن, ولار ۇنەمى دۇرىس شەشىم قابىلدايتىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ دانالىعىنا سەندى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ قالاتىنى, ەل ءۇشىن قىزمەت ەتە بەرەتىنى وڭ شەشىم بولدى. الەمدە مەملەكەتتىڭ نەگىزىن سالۋشىلار ەل ساياساتىندا قالىپ, جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتكەنىنە كوپ مىسال بار.
Nur Otan پارتياسىنىڭ XIX سەزىندە پارتيا توراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆتى پرەزيدەنتكە ۇمىتكەر رەتىندە ۇسىندى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوز سوزىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىن ەل پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا ەڭ لايىق ادام رەتىندە سيپاتتاعان بولاتىن. ق.توقاەۆتىڭ وسى سايلاۋداعى جەڭىسى ەلباسىنىڭ دانالىعى مەن كورەگەندىگىنە تاعى ءبىر مارتە دالەل بولدى. وسى ءساتتى پايدالانىپ, ق.توقاەۆتى جەڭىسىمەن قۇتتىقتاپ, ساتتىلىك تىلەيمىن.
وسىدان 20 جىل بۇرىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەنى ۋكرايناعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قىزمەتىنە تاعايىنداعان ەدى. سودان ەلدىڭ سول كەزدەگى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىمەن كەزدەستىم. كەڭسەسىندە اقش-تىڭ بۇرىنعى مەملەكەتتىك حاتشىسى, الەمگە ءايگىلى ديپلومات جانە ساياساتكەر گەنري كيسسەندجەردىڭ «ديپلوماتيا» كىتابىن كوردىم. اۆتور كىتاپقا «مينيستر مىرزا, مەن امەريكانىڭ نەگىزىن قالامادىم, بىراق ءسىز باقىتتىسىز, ءسىز – ءوزىڭىزدىڭ ۇلى مەملەكەتىڭىزدىڭ نەگىزىن قالاعانداردىڭ ءبىرىسىز. قازاقستان دا باقىتتى» دەپ جازىپتى. مەنىڭشە, بۇل سوزدەر كوپ جايتتان حابار بەرەدى.
ءبىز بيلىكتىڭ دەموكراتيالىق, بەيبىت, وركەنيەتتى تۇردە اۋىسقانىنا كۋا بولدىق. تۇڭعىش پرەزيدەنت پەن جاڭا پرەزيدەنتتىڭ بىرلەسىپ جوسپار قۇرىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن بىرگە قىزمەت ەتۋى – سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. بۇل – «قازاقستاندىق نوۋ-حاۋ».
راۆيل شىرداباەۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى