بالكونىمدا عانا اقىنمىن

بارا جاتىر

قايقاڭ جولدار بارا جاتىر ديدارىڭدى كورۋگە, راۋشان گۇلدەر بارا جاتىر قۇشاعىڭا ەنۋگە. سۇلۋ ءسوز دە بارا جاتىر جۇرەگىڭدە ەرۋگە, جىلى جەل دە بارا جاتىر ماڭدايىڭنان وبۋگە.

كوبەلەكتەر بارا جاتىر بۇرىمىڭا قونۋعا, كولەڭكەلەر بارا جاتىر ساعان سايا بولۋعا. اق ۇلپا قار بارا جاتىر ەرۋ ءۇشىن قولىڭدا, اپپاق ءۇمىت بارا جاتىر ءجۇرۋ ءۇشىن سوڭىڭدا.

اسەم قايىق بارا جاتىر سەنى ايدىندا تەربەۋگە, سانسىز ويلار بارا جاتىر سەنى كۇندە تەرگەۋگە. جۇيرىك كۇندەر بارا جاتىر سەنى مۇڭنان ەمدەۋگە, قىزىل جالىن بارا جاتىر جانارىڭدا سونبەۋگە.

تۇمەن شاتتىق بارا جاتىر قولتىعىڭنان دەمەۋگە, جۇلدىز تارتىپ بارا جاتىر تۇرۋ ءۇشىن توبەڭدە. تاۋلار ساعان بارا جاتىر تۇسىرمەۋگە تومەنگە, ارمان ساعان بارا جاتىر قۋانىشقا بولەۋگە.

مۇرات جۇيتكىپ بارا جاتىر شىعارام دەپ اسۋعا, سۇراق ۇيتقىپ بارا جاتىر الەمىڭدى اشۋعا. باق تا سەنىپ بارا جاتىر قالۋ ءۇشىن باسىڭدا, باقىت جەلىپ بارا جاتىر بولۋ ءۇشىن قاسىڭدا!

قار ەرىگەن

كەزدەسكەن شاق. نۇرلى ءسات.  قار ەرىگەن, قار ەرىگەن قارسى العان الەمىمەن. قوينىمدا قۇشاق-قۇشاق شاتتىق تۇردى, موينىڭدا ويناپ تۇردى ادەمى مەڭ...

ءبىر شۋاق تاراعاندا ءجۇز, وڭىنەن.

توڭ جىبىگەن, جۇرەكتە  مۇز ەرىگەن.

تاڭعى شىقتاي تاپ-تازا اڭسارىم مەن,

ىقىلاسىمنان ىپ-ىستىق  قىز ەرىگەن.

اپپاق قىزدىڭ العاۋسىز تىلەگىنەن,

قولىمداعى نارت قىزىل گۇل ەرىگەن.

اڭداپ قالعام مەن سوندا سەزىم جاسى.

سىرعىپ بارا جاتقانىن جۇرەگىنەن.

قوس جۇرەكتىڭ ىنتىزار سالەمىنەن.

ەبىل-دەبىل ەگىلىپ, جان ەرىگەن.

مەكەنىنەن سەزىمنىڭ كوشتىك قالاي؟

وشتىك قالاي مەزگىلدىڭ بادەنىنەن؟!    

شۋاق قايدا سونداعى سىزدى ەرىتكەن.

قۋات قايدا بويداعى قىزدى ەلىتكەن؟!

قار ەرىسە قاعامىز نەگە دىردەك؟ 

قار ەرىسە توڭامىز ءبىز نەلىكتەن؟ 

قوشتاسقان شاق. مۇڭدى ءسات. قار ەرىگەن,

كوڭىل قايتقان, جاڭىلعان اۋەنىنەن.

ەرۋدەي-اق, ەرىپپىز ول دا, مەن دە.    

ەشتەڭە جوق, ەشكىم جوق, ءبارى ەرىگەن...         

بالكونىمدا عانا اقىنمىن

شابىت تۇزدە مەنەن اۋلاق, بالكونىمدا عانا اقىنمىن. تۇرام ىلعي ولەڭ اۋلاپ, قۇشاعىندا قارا ءتۇننىڭ.

بۇل قالانىڭ لەزدە جادىم, كوشىرەدى مىڭ-مىڭ ءتۇسىن. كوشەدى وڭاي كەزگەن اعىن, تۇنشىقتىرعان قىز كۇلكىسىن.

تۇرتەر مەنى مازداپ كەلىپ, ۇيقاستاردىڭ كەرۋەنى. ءبارىن ءتىزىپ جازباق بولىپ, قارا قالام ەلىرەدى.

ءنوپىر ويلار كەلگەنىمەن, جاراسپايدى كوڭىل تاسقان. سول ۇيقاستار كەرۋەنىمەن, جارار ەدى مەن ۇيقاسسام...

جۇلدىز كوكتەن بال اشادى, سول جۇلدىزعا سامعايدى ارمان. جازساڭشى دەپ جەل اشادى, كىتابىمدى تولماي قالعان.

بولسا-داعى بۇل ماۋسىم باپ, كۇيدە ەمەسپىن كۇي تىلەردەي. الماتىدا تۋعان شۋماق, استانادا ۇيقى بەرمەي.

ءار وڭىمدە ءتۇس كورەم مەن, دەمەگەندە نازىك شىدام. اق پاراققا تۇسپەگەنمەن, جۇيكەمە جىر جازىپ شىعام.

اۋادان اقشا جاسايتىن ادام (باللادا)  

ساعىم عانا بۇلدىراپ لاۋلايتۇعىن, ماڭ دالادان وزگە ەشكىم بارمايتۇعىن. اينالدىرا ءبىر كۇنى قاقتى قازىق, ءبىز بىلەتىن اينابەك الماي تىنىم. جارالعانداي قۇرىشتان ءتانى مۇلدەم, قىزعان سايىن جۇمىسى جانى كىرگەن. "ايدالادان اق وتاۋ تىگەم دەي مە؟", نە كورىندى بۇعان دەپ ءبارى كۇلگەن. «الىسىڭدار, الىسساڭ باسقامەنەن», دەپ ەگەسىن اينابەك باستاپ ەرەن. تاۋەكەلدەن قاشپايمىن قارا دا تۇر, مەن اۋادان جاسايمىن اقشا دەگەن. جانارىنان ءبىر جالىن ۇشقىنداعان, سول ادامعا وزگەلەر پىسقىرماعان. قۋ دالادان كورەرمىز پايدا تاپساڭ, كۇلگەندەر كوپ, مازاقتاپ مىسقىلداعان. ماقساتىنان اينىماي ول اۋەلگى, اۋا كوشكەن ۇدەرە قالاعا ەلدى. شىعارىپ ساپ باپپەنەن شىرت تۇكىرىپ, جالعىز ءوزى جاپاندا قالا بەردى.  *** يگىلىككە جەتەتىن تاڭدى ساناي, ول قيىننان ءتۇزدى ابات جولدى سولاي. بوران مەنەن جاۋىنعا ارقا توسىپ, اتىراپتان سارىالجىن سالدى ساراي. بۇرىپ اكەپ تەنتەكتەۋ تاۋ بۇلاعىن, ماڭايىنا قاپتاتتى تالدى قالىڭ. شيپاجايى جانسەبىل اينابەكتىڭ, ايگىلەنىپ, بارشاعا بولدى ءمالىم. اسپانىنان كۇدىكتىڭ بۇلتى ارىلعان, ايداي ارۋ ولكەگە گۇل تاعىنعان. كورمەك بولىپ, شاتتىققا ەنبەك بولىپ, شالعايداعى قالادان جۇرت اعىلعان. قويناۋىنا قىزىقتىڭ بولدى ەنەر كۇن, از-اق كۇندە ەلەندى ەڭبەگى ەردىڭ. اينابەككە كۇلگەندەر ءجۇردى ىشىندە, اۋا تاپپاي قالادان كەلگەن ەلدىڭ. دەگەن ويمەن ىرگەمدى جايلايدى قۇت, توسقان تاڭىن قارسى الدى تالماي كۇتىپ. ال ادامدار ءجۇر مۇندا اينابەكتەن, ساتىپ العان اۋانى تويماي جۇتىپ... *** تۇر قاسقايىپ جۋىنعان شىقپەن جاڭا, اۋا ىزدەگەن ادامدى كۇتكەن دالا. ءتۇۋ الىستا كۇركىلدەپ جوتەلەدى, كوك تۇتىننەن وكپەسى بىتكەن قالا!

قىرسىق

مەن جاقسى ولەڭ جازار كەزدە ۇناعان, ءشاي ىشۋگە شاقىرادى ءبىر اعام. جالعان ك ۇلىپ وتىرامىن الدىندا, جىرلارىمدى جۇباتا الماي جىلاعان.

توگەر ساتتە ءبىر تىلسىم جىر تاسقىنىن, جينالىسقا شاقىرادى باستىعىم. بەرەكەمدى قاشىرادى قاراداي, مەرەكەلىك شارالار دەپ باستى مۇڭ.

مەن جاقسى جىر جازار كەزدە دۇعالى, ازىق-ت ۇلىك بىتەدى دە تۇرادى. جەتەدى ىنتىق الا سومكە قارىما, كەتەدى ۇركىپ شابىتىمنىڭ پىراعى.

مەن جاقسى ولەڭ اۋلار كەزدە قۇر تۇرماي, تەلەفونىم بەزىلدەيدى ءبىر تىنباي. كۇيبەڭ كۇننىڭ ىڭعايىنان شىعا الماي, ولەڭ باعىم قۋراپ جاتىر قۇلپىرماي.

بۇگىن انىق شابىتىمنىڭ شىرقارى, تۇر كوكتەمنىڭ ىڭعاي بەرىپ بۇل تاڭى. ال جازۋعا وتىرايىن, ءيا ءسات, ءتۇۋ, ەسىگىمدى قاعىپ تۇرعان كىم تاعى؟!

شىرامىتۋ         

ايالداما الدە, جاعالاۋدان كوردىم,

ەرتتىم بە ەكەن ونى, بالكىم وعان ەردىم.

تاپپاي قالىپ تۇردىم جۇرەكتەگى ورنىن,

شىرايىنا قاراپ شىرامىتا بەردىم.

نەتكەن جىلى بەينە, نەتكەن سۋىق ءوڭى,

جاقىن ءارى الىس ونىڭ ماعان جولى.

ايتار ما ەكەن ءبارىن ايدى اۋناتسام بەرى,

جىميار ما شىركىن, جىلدى اعىزسام كەرى.

كەتتى مە وعان ءوشىم, بولعان سىندى دوسىم,

بۇل كەلىسى قىزىق, بۇل كەلىسى توسىن.

ەسىنەيدى الدان ەس كىرمەگەن كەشىم,

ەسىل كۇنىم بە ەدىڭ, وشكىندەگەن ەسىم؟!

بىردە سەنىپ قاتتى, ەندى بىردە سەنبەي,

ءسوزىم بولىپ جۇتاڭ, سەزىمگە ەرىپ كولدەي.

ەندىم وعان تۇستەي, كوردىم ونى وڭدەي,

تانىسقىم دا كەلىپ, تانىعىم دا كەلمەي.

وتتاي جانىپ بارام, سانسىرادى سانام,

ەي, كوڭىلگە كەلشى, كوزىمدەگى ادام.

تاۋسىلار ما شارام, بىتەر مە ەكەن شامام,

قانداي سۇراققويىپ, قانداي جاۋاپ الام؟!

تىلەگىمە تۇنىپ, جۇرەگىمە كىرىپ,

كەتسە قايتەم جىلاپ, كەتسە قايتەم ك ۇلىپ.

اشىلعانداي بولىپ, اراداعى ق ۇلىپ,

جانار ما ەكەن ءۇمىت, بولار ما ەكەن ۇمىت؟!

ەلەستەي مە قاشقان, بەلەستەي مە قۋعان,

ءومىر نەتكەن باياۋ, ءومىر نەتكەن جىلدام.

ويلارىما شومىپ, تولقىن بولىپ تۋعان,

ءوزىمدى ءوزىم مەن بە, شىرامىتىپ تۇرعان؟!    

دە-جا-ۆيۋ    

كورگەن ەدىم بۇرىن ءبارىن,

كەنەت نازار اۋدارعانىن.

ءدال وسىلاي بۇرىلعانىن,

ءدال وسىلاي تاڭ قالعانىن.

قيمايمىن دەپ سول دالانى,

اڭگىمەسىن ايتادى الگى.

ءسال مۇڭايىپ سالعان ءانى,

بۇگىن تاعى قايتالاندى.

ول وتىردى ءتۇسى قاشىپ,

ەسكە سالىپ كۇزدىڭ كۇنىن.

ءدال وسى ءبىر ۇشىراسۋ,

بولعان سىندى ءجۇز جىل بۇرىن.

ءسات قوي دەپ ەم كەشپەيتۇعىن,

تاعى مىنە كەزىكتىردىم.

ونىڭ قازىر نە ىستەيتىنىن,

ىشتەي عانا سەزىپ تۇرمىن.

شەشىمى جوق سۇراق ءار كۇن,

ءومىر سىرىن بىلدىرمەگەن.

وتكەن كۇنىن ءبىر ادامنىڭ,

قايتا ءسۇرىپ ءجۇرمىن بە مەن؟!

مەنىڭ قالاشىعىم!

5 جاتاقحاناعا بارمادىم, بۇگىن باسقامىن,

جۇرەگىم بۇلقىن.   

بار ەدى تۇپ-تۇنىق اسپانىم,

بار ەدى جاۋدىركوز بۇلتىم.

كازگۋ-دە ولەڭدەر ورگەن,

مەكەندەپ جان ءتورىن.

تۇر ما ەكەن قۇلازىپ بولمەم,

موماقان بالكونىم؟!

ىعىستىردى ول جاقتان ءبىزدى,

الماسقان كۇمىس جال تولقىن.

ساعىندىم جاۋراعان كۇزدى,

جاستىقتىڭ ءورتىن.

قۇددى ءبىر موڭكىگەن وزەن,

وتكەرگەن جىلىم.

سەكىلدى ۇشقىنداپ, باسىلعان كەزەڭ,

مۇرات شايماران* شەككەن شىلىم.

سول ءمالىم, بەيمالىم الاڭدا,

ارينە, جاسانعان قىز كوپ.

سولاردىڭ جۇرەگىنەن تابام با؟

بارسام باياعى ءوزىمدى ىزدەپ.

تۋدىرىپ جۇرەكتەن ىزگى وي,

بولمادى كەتۋ دە وڭاي.

سەن ايتشى سيرەگەن ءبىز عوي,

سۇيكىمدى توعاي.

كوكتىڭ القىمىن جىرتپاي,

تىنباستان سەلدەتە جاۋدىم.

سوسىن ءبىر شوكىم بۇلتتاي,

الماتىدان ارقاعا اۋدىم.

سان ۋاقىت ءوتىپتى ارادا,

اۋلاققا سالعالى ىرگەمدى.

ءتورت جول وسى ولەڭ عانا ما؟

ءتورت جىلدان قالعان ءبىر بەلگى؟!

*مۇرات شايماران – اقىن, قازۇۋ-دا ساباق بەرگەن ۇستازىم