وتكەننىڭ ونەگەسى – بۇگىنگىنىڭ باعا جەتپەس بايلىعى. جەتكەنىن باعامداپ, بارىن باعالاعان قاشاندا جۇرىسىنەن جاڭىلمايدى. تاريحتان تاعىلىم تۇيگەندەر عانا ەرتەڭگە باعىت بەرە الادى. بۇل رەتتە برودەل ايتقانداي, تاريح تۇلعالاردى تۋدىرادى, سول سياقتى تاريحتى دا تۇلعالار جاسايدى.
تاۋەلسىزدىك تۇتقاسى
كونەنىڭ كۇمبىرىنەن سىر تارتساق, تالاي تارلان تۇلعالارىمىزدىڭ تاريحقا وزگەرىستەر ەنگىزگەنىن بىلەمىز. كەيدە قوعام دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسە الماي, ءۇيرەنشىكتى ءۇردىستىڭ سولعىن سوقپاعىنان شىعا الماي, زامانالار شىرعالاڭىندا باسى اينالىپ, ءدۇدامال ءحال كەشەدى. مۇنداي داعدارىستان شىعار جولدا حالىققا پەرىشتە پەيىلدى پاراساتتى پەرزەنتتەرى مەن تەگەۋرىندى تۇلعالار عانا ءجون سىلتەي الادى.
تۇعىرلى تۇلعا عۇمىرلى تاريحتى جاساسا, كەرىسىنشە, تاريح تا تەگەۋرىندى تۇلعانى تۋدىرادى. ليدەردىڭ ەرەكشە حاريزماسى تۋرالى باعزى بابالاردان جەتكەن بايىرعى ءتامسىل سوزدەر از ەمەس. مۇنى ءبىز تەرەڭ تاريحىمىزدىڭ تاعىلىمىنان جاقسى بىلەمىز. ءاربىر ءداۋىر تۋدىرعان دارابوز تۇلعا ۇلى دالا تاريحىن جاڭا بەلەسكە كوتەرىپ وتىردى. كوشپەلى قوعام ءوزىنىڭ كوشباسشى جەتەكشىلەرىنىڭ ارتىنان ەردى. سول سەبەپتى تۇركى تاريحىن ىلگەرى سۇيرەپ, ءداۋىر دوڭعالاعىن العا جىلجىتقان قاداۋ-قاداۋ تۇلعاسىز تۇتاس تاريحتى تانۋ قيىن.
نارتۇلعانىڭ ۇلىلىعى ادەتتە, كۇرمەۋى قيىن تاعدىرشەشتى تۇستا تاۋەكەل ەتىپ تاۋ قوپارعان ەسەلى ەڭبەگىنىڭ اۋقىمدىلىعىمەن, ەرەن ەرلىگىنىڭ جەمىستى جەڭىسىمەن ايقىندالادى. باسقاشا ايتقاندا, پاسسيونار – قيىن دا قىمقۋىت شاقتا جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ, ەل ءۇشىن ەڭسەلى ىستەر اتقارعان تەگەۋرىندى تۇلعا!
ادەتتە, الماعايىپ ۋاقىتتىڭ قيىندىعى قاتار جۇرەدى. كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن وش, فەرعانا, باكۋ, سۋمگايت, تاۋلى قاراباق, بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە داۋ-جانجالدار بولىپ, ونىڭ اياعى ەتنوسارالىق قاندى قاقتىعىستارعا اينالدى. ونىڭ ۇستىنە, قازاقستانعا ەكونوميكاسى شايقالعان, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارى توقىراۋعا ۇشىراعان, ۇلتتىق قاتىناستارى شيەلەنىسكەن شالا-جانسار ەل مۇرا بولىپ قالدى. سوندىقتان كەيبىر ساۋەگەيسىماق ساراپشىلار وسى ءولارا كەزەڭدە ەكونوميكاسى شيكىزاتقا تاۋەلدى, ەتنوستىق تۇتاستىعى جوق, دەموگرافيالىق احۋالى ءالجۋاز, شەكاراسى ايقىندالماعان, مەملەكەتتىك ءتاجىريبەسى از, جەرى كەڭ, بايلىعى ۇشان-تەڭىز قازاق ەلىن ەتنوستىق قاقتىعىستىڭ جاڭا وشاعىنا بالاپ جاتتى.
ءتاڭىرىنىڭ تارتۋىنداي تاۋەلسىزدىك تۇعىرلى بولدى! الاساپىران كەزدە ەل تىزگىنىن ۇستاعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ حالقىن ارايلى ازاتتىققا باستادى. سول ارقىلى ارقاۋى ءۇزىلىپ قالعان ەلدىك ءداستۇر جالعانىپ, ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل مەملەكەتتىڭ نەگىزدەرى ورنىقتى. كۇن استىندا التىن قىرانى قالىقتاعان اسپان ءتۇستى كوك بايراق اسقاق جەلبىرەدى. ۇلت ۇيىسىپ, قايماعى بۇزىلماعان بەرەكەلى بىرلىك ورنادى. تاريحي ءولشەم تۇرعىسىنان العاندا, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە تورتكۇل دۇنيەگە جاھاندىق بەيبىت باستامالارىمىزبەن تانىلدىق. بۇگىندە ىنتىماعى جاراسقان, كۇش-قۋاتى تولىسقان, بەدەلى جوعارى, مەرەيلى ەلدىڭ بيىك بەلەسىندە تۇرمىز. سول جەتىستىكتەردى تۇيسىك تۇكپىرىندە تاعى تۇلەتىپ, تاريح قويناۋىنان تانىم تاقتاسىنا قايتا بەدەرلەسەك دەيمىز.
باق پەن بايلىق باعالاعاننىڭ قولىندا, بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ جولىندا باياندى بولاتىنىنا تاريح كۋا. ءبىز بۇگىندە باردى بايىتىپ, بىرلىكتى تۋ ەتۋ ارقىلى جاسامپاز ەڭبەگىمەن قازىناسىن ەسەلەگەن الەۋەتتى ەلگە اينالساق, ول – ەلباسىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى. تۋىمىز تۇعىرلى, تۋىرلىعىمىز تۇتاس, تۋىسقانىمىز تۇگەل بوستان كۇنگە جەتۋىمىزگە دانەكەر بولعان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ توپساسى دا, تۇتقاسى دا البەتتە, ازات ەلىمىزدىڭ ارحيتەكتورى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ!
ەلباسى تۇلعاسىن دارالاۋ ارقىلى ەگەمەندىك العان شيرەك عاسىردان استام ۋاقىتتىڭ شەشىمدى ساتتەرىن سارالاۋعا بولادى. سوندىقتان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق مەملەكەتى ءۇشىن جاساعان تولايىم تابىستارى مەن تولاعاي جەتىستىكتەرىن تۇگەل قامتۋ – تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇتاس بەينەسىن ايقىندايدى.
ەگەمەن ەلدىڭ ەڭ ءبىرىنشى قۇندىلىعى ول – بايراعى مەن بايتاعى. باتىسى اتىراۋدان, شىعىسى التايعا دەيىنگى ۇلان-عايىر اتاجۇرتتىڭ شەكاراسىن شەگەندەۋ – ەلباسىنىڭ ەرەن ەرلىگى دەر ەدىك. الەمنىڭ جاڭا ساياسي كارتاسىنا الىپ قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قالىپتاپ, تەرريتورياسىنىڭ بەرىكتىگى مەن بۇلجىماستىعىن ايماقتىق, الەمدىك ارەنادا بەيبىتشىلىكپەن ۇيلەستىرىپ قامتاماسىز ەتۋ – ديپلوماتيالىق تەرەڭ پاراساتتىلىقتىڭ ايقىن كۋاسى. جالپى, ەلباسىنىڭ قازاقستان شەكاراسى ماسەلەسىن كورشىلەرىمەن, اسىرەسە قىتاي جانە رەسەي سىندى الپاۋىت مەملەكەتتەرمەن قىسقا مەرزىمدە ەشقانداي جانجالسىز, بەيبىت كەلىسىمدەر ارقىلى انىقتاپ, حالىقارالىق ەرەجەلەرگە ساي زاڭداستىرۋى تاريحي وقيعا دەۋگە بولادى. بۇل تۋرالى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز ەڭبەكتەرىندە: «مەملەكەتتىك شەكارانى بەلگىلەۋ جولىندا ءبىز جۇمساعان كۇش-جىگەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ باسىم بولىگى مۇنداي شارۋانى اتقارا الماعانىن, ولاردىڭ ءالى دە ءوزارا بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك شەكاراسى جوق ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون. قازاقستان – ورتالىق ازيا وڭىرىندە دەليميتاتسيالاۋ مەن دەماركاتسيالاۋ ماسەلەسىن تولىق شەشكەن جالعىز مەملەكەت. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2000 جىلدارى بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك شەكاراسى – تولىقتاي زاڭدى. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىن ساياسي راستاۋدىڭ, زاڭ جۇزىندە راسىمدەۋدىڭ جانە ونىڭ حالىقارالىق دارەجەدە مويىندالۋىنىڭ تاريحي ماڭىزىن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ جازادى.
ارتىمىزعا قايىرىلساق, الماعايىپ ۋاقىتتىڭ اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدەرىن ابىرويمەن ءجۇرىپ ءوتىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نىعايىپ, ەلدىگىمىزدىڭ كەمەلدەنۋى جولىندا جاسالعان جاسامپازدىق ءىرى بەلەستەر ايقىن كورىنەدى. سول قاجەت قادامداردىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر ەلەۋلىسى – اتاجۇرتىنا دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان ساعىنىشپەن ورالعان قانداستاردىڭ ۇلى كوشى بولاتىن. ەلباسى شارتاراپقا ساۋىن ايتىپ, قۇرىلتاي شاقىردى. تاعدىر تالەيىمەن دۇنيە جۇزىنە تارىداي شاشىلعان قانداستار اتاجۇرتقا قايتا جيىلىپ, قاي قيادا جۇرسە دە ارقاسۇيەر اتامەكەنى, اڭساپ كەلسە باۋىرىنا باسار اتاجۇرتى بار ەكەنىن ۇعىندى. بۇعاۋدا بولىپ, ەسەسى كەتكەن, ەڭسەسى تۇسكەن ەلدىڭ ەرتەڭگە دەگەن سەنىمى دۇركىرەپ وياندى. وتانىنا بايسالدى كوشپەن جەتكەن قانداستاردىڭ ۇزىن سانى بۇگىندە ميلليونعا جەتىپ, ەلىمىزدىڭ دەموگرافيالىق ساياساتىنىڭ باياندى باسپالداعىنا اينالدى.
سونداي-اق ازاتتىق ارحيتەكتورىنىڭ بىرەگەي دە ءبىرىزدى ساياساتىنىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدەگى سان الۋان ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ مادەنيەتى جاراسىمدى توعىسىپ, دوستىق پەن تاتۋلىقتى ۇلگى ەتكەن ءبىرتۇتاس قوعام قالىپتاستى. كەڭەس وداعى ىدىراپ, قوعامدا تۇراقسىزدىق پايدا بولعاندا ارازدىقتى قوزدىرعان الاۋىز ساياساتكەرلەردىڭ ايتاعىنا ەرگەن كەيبىر قاۋىمدار ەندى قالىپتاسىپ كەلە جاتقان جاڭا مەملەكەتتىڭ بىرلىگىن سەتىنەتۋگە قىلىشىن جالاڭداتسا, كەيبىر توپتار قيقار ۇستانىمدارىن جالاۋلاتقانى جالعان ەمەس. قىسىلتاياڭ قيلى كەزەڭدە ەلباسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرىپ, تاعدىرىمەن قازاق جەرىندە توعىسقان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىن ىنتىماققا ۇيىستىردى. قاراشاڭىراق قازاق ەلىندە ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنا, ءبىر قولدىڭ سالاسىنا اينالعان ولار قازاقستاندى ءوز ۇيىندەي سەزىندى. وسىلايشا ورتاق وتاندا ءبىر تاعدىردى تاڭداعان ازاماتتاردىڭ شەتەلگە كوشۋ تولقىنى ازايدى.
حانتينگتوننىڭ پىكىرلەرىن جوققا شىعارعان ەلباسى عاسىرلار توعىسىندا الەمگە وركەنيەتتەر اراسىنداعى قاقتىعىس ەمەس, مادەنيەتتەر اراسىندا كەلىسىم مەن پاراساتتى ىزگىلىكتىڭ التىن كىلتىن ۇسىندى. وسىلايشا قازاقستان الەمدە وركەنيەتتەر اراسىنداعى قاقتىعىس پىكىرىنە قارسى قالقان جاساپ, مادەنيەتتەر مەن ءدىن وكىلدەرى اراسىنداعى ديالوگتى جان-جاقتى قولداۋدى مەملەكەتتىك ساياساتقا اينالدىرعان العاشقى مەملەكەت اتاندى. استانادا ءوتىپ كەلە جاتقان الەمدىك دىندەر مەن كونفەسسيا باسشىلارىنىڭ قۇرىلتايى مۇنىڭ ەڭ جارقىن ايعاعى. ءبىر داستارقاندا باستارى تۇيىسپەيتىن, ءبىر-بىرىمەن امانداسپايتىن كەيبىر ءدىن وكىلدەرىن بەيبىتشىلىك جولىندا بىتىمگە شاقىرعان ەلباسى باستاماسى ءباتۋالى بايلامعا اينالدى.
ساۋلەتكەر سالتاناتى
كۇلتەگىن ەسكەرتكىشتەرىندە «وتۇكەندە وتىرساڭ, ماڭگى ەلدىگىڭدى ساقتايسىڭ» دەپ جازىلعان. تارلان تاريحقا ۇڭىلسەك, ءال-فارابي پاراساتتى قالا تۋرالى پايىمدادى, اسان قايعى جەلمايا ءمىنىپ, جيدەلىبايسىن ىزدەدى. ىزگىلىكتى مۇرات ەتكەن قازاق جۇرتى جاڭا عاسىردا جەرۇيىعىن تاۋىپ, پاراساتتى قالاسىن ورناتتى. بابالار ارمانداعان وتۇكەن مەن ەرگەنەقون, جەر ءجانناتى جەرۇيىق پەن جيدەلىبايسىن – سونىڭ ءبارى بۇگىندە اقيقاتقا اينالىپ, استانامەن استاسىپ جاتقانداي. ارقا توسىندە قۇتتى قۋاتتىڭ سيمۆولى ىسپەتتەس اسقاق استانا قازاقستاننىڭ بويىنا قان جۇگىرتتى, ۇلتتىق ساناعا جاڭا مازمۇن بەردى. كۇلتەگىننىڭ مۇراسى كەلىپ, كوك تۇرىكتىڭ رۋحىن تىرىلتكەن, التىن سامۇرىعى اسپان تىرەپ, بايتەرەگى كوكپەن تالاسقان ەلوردادا «ماڭگىلىك ەل» مۇراتى قايتا وياندى. كەنەسارىنىڭ رۋحى اتويلاپ, كەرەي مەن جانىبەك حانداردىڭ ەسكەرتكىشتەرى التاي مەن اتىراۋ, ارقا مەن الاتاۋدىڭ اراسىنداعى الىپ ايماقتا ءدۇركىرەي كوتەرىلگەن ۇلى دالاعا سەرپىن بەردى. ەلباسىنىڭ قولتاڭباسىنا اينالعان ەلوردا تۇركى ءوركەنيەتىن قايتا جاڭعىرتىپ, تۇركى الەمىنىڭ العاشقى مادەنيەت ورتالىعى اتالدى.
سەڭدى بۇزىپ, ۇلى كوشتى باستاعان باعانالى وردا قازاقتىڭ بۇيىعى تىرلىگىنە جان ءبىتىردى, داعدارىس ۇيىعىنان شىعارىپ, ەكونوميكاسىن ورگە سۇيرەدى. ەلدىڭ الەۋەتى مەن كۇش-قۋاتىن ارتتىرىپ, جاھاندىق دەڭگەيدەگى جاسامپاز جوبالارعا جەتەلەدى. جاڭا ەلوردامەن بىرگە تۇتاس تەرىستىكتەگى ەل قازاقىلاندى, قازاق تا قالالىق حالىققا اينالدى. مادەنيەت پەن وركەنيەتتىڭ قالادا جاسالاتىنىن ەسكەرسەك, استانا ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋىمىزدىڭ دا باسى بولدى. ەلدىڭ جۇرەگىنە سەنىم ۇيالاتىپ, ساناسىن سىلكىندىردى. تورتكۇل دۇنيەگە تورەلىك ايتاتىن اسقاق استانا تۇگەل تۇركىنىڭ ءتورى دەپ تانىلدى. ويداعى ورناپ, كوڭىل جايلاندى. بەرەكە-بىرلىگى بەكەم بايتاعىمىزعا باقىت بايلاندى. ەڭ باستىسى, قازاق بولۋ – ۇلكەن ماقتانىشقا اينالدى! سوندىقتان استانانىڭ تاعدىرى – قازاقتىڭ تاعدىرى, استانانىڭ مارتەبەسى – قازاقتىڭ مەرەيى دەسەك, استانا ارقىلى قازاقتىڭ دا ابىرويى اسقاقتادى.
استانا – ەڭ اۋەلى, تاۋەلسىزدىگىمىز بەن تۇتاستىعىمىزدىڭ تۇعىرى, ۇلت بولىپ ۇيىسۋىمىزدىڭ ۇستىنى, جۇرت بولىپ جاراسۋىمىزدىڭ جاسامپاز جىلناماسى. ارقانىڭ اجارىن اشىپ, قازاقتىڭ تاڭداۋ-تالعامىمەن, قاجىرلى قۋات-قايراتىمەن جايقالا بوي كوتەرگەن عاجاپ شاھار – ەلباسىنىڭ ەرەن جەڭىسى, مەملەكەتتى ماڭگىلىك ەتۋدەگى مەگاجوباسى, ەلدىككە ورناتقان ەڭسەلى ەسكەرتكىشى. ەسەمىز كەتىپ, ەسىمىز شىعىپ شاتقاياقتاپ تۇرعان شاقتا ەسىلدىڭ بويىنا ەل قوندىرىپ, ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلباسىمەن ەگىز ۇعىمعا اينالعان ەلوردانىڭ نۇر-سۇلتان اتانعانى سوندىقتان.
بىتىمگەر بولمىسى
باس شاھاردى الىپ بايتاق دالانىڭ ورتالىق بولىگىنە ورنالاستىرۋدا ۇلكەن ساياسي, رۋحاني ءمان بار ەكەنى بارشامىزعا ءمالىم. بۇل ورايدا باعانالى وردا – باستى وردانىڭ تورىنەن ءتامام ەلدى تاتۋلىققا شاقىراتىن ءتۇرلى سامميتتەر وتكىزۋ دە وزىندىك ۇستانىمى ايقىن, تىزگىنى تاۋەلسىز دەربەس مەملەكەت ەكەنىمىزدى جالپاق الەمگە جاقسى ماعىنادا جارنامالاۋ بولاتىن. بۇل كەلەلى كەڭەستەردىڭ ىشىندە قازاقستان 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتكەنىن ءبولىپ ايتۋعا بولادى. وسى جىلى ەقىۇ ءسامميتى استانادا تابىستى, جوعارى دەڭگەيدە وتكەنىنە تورەشى ۋاقىت ءادىل كۋا. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن الەمدىك ءدىنباسىلار التى قۇرلىقتى جايلاعان بارشا ادامزاتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا, ەلوردانىڭ تورىندە توعىسىپ, بار يگىلىكتىڭ باستاۋى تاتۋلىق پەن ءوزارا قۇرمەت ەكەنىنە ءباتۋالاستى.
بۇگىندە ەلباسىنىڭ ەڭ كورنەكتى جوباسى – باس قالامىز حالىقارالىق قوعامداستىق جۇگىنەتىن ساياسي بەدەلدى الاڭعا اينالسا, سول جاس شاڭىراق كوپتەگەن قوڭسى قونعان باۋىر جۇرتتىڭ بىرلىگى ىدىراپ, بەرەكەسى كەتكەندە ابدىراعان اعايىنعا پانا بولىپ كەلەدى. اۋمالى-توكپەلى زامان سىناعىنا ۇشىراپ, توقىراۋعا ءتۇسىپ توز-توز بولعان ەلدەرگە قولۇشىن سوزدى. ايتپاعىمىز, ەلباسى بۇل قايىرلى قادامداردىڭ بارلىعىندا ادامزات يگىلىگىنە التىن ارقاۋ بولىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ بىتىمگەرلىك باعىتىنداعى باستامالارىنىڭ ماڭىزى زور دەلىنەتىنى سوندىقتان. قارۋلى قاقتىعىستار ورشىگەن وڭىرلەردەگى احۋالدى رەتتەۋدە ەلوردانىڭ ءرولى ەرەكشە دەسەك, ول ارااعايىن ادال قىزمەتتىڭ ارعى جاعىندا قازاق كوشباسشىسىنىڭ بيىك تۇلعاسى تۇعىرلانا كورىنىپ تۇرادى. ولاردىڭ قاتارىندا ءبىز ءۇندىستان مەن پاكىستان سىندى الپاۋىتتار اراسىنداعى بىتىمگەرلىك پەن تۇركيا مەن رەسەي اراسىنداعى ارااعايىندىقتى ايرىقشا اتاۋعا ءتيىسپىز. سوندىقتان ەلباسىنىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىن كۇردەلى ساياسي كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋ, جاڭا قاقتىعىس وشاقتارىنىڭ الدىن الۋ باعىتىنداعى باتىل ءىس-قيمىلدارى مەن ارااعايىندىق قىزمەتىن حالىقارالىق قوعامداستىق جوعارى باعالاپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ جونىندەگى باتىل بايلامى بۇگىندە قازاقستان تاريحىندا عانا ەمەس, ادامزات تاريحىندا ايتۋلى وقيعاعا اينالدى. سەمەي پوليگونى جابىلعان 29 تامىز بۇۇ باس اسسامبلەياسى تاراپىنان حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى بولىپ بەكىتىلدى. قۇبىلىپ تۇرعان زاماندا ەلىن قۇبىلادان اداستىرماي, تار كەزەڭدە تاۋەلسىزدىك ءۇشىن يادرولىق الاپات قارۋدان باس تارتقان تاۋەكەلشىل تۇلعانىڭ تاباندى ۇستانىمى – كورەگەن كوشباسشىنىڭ ەل مۇددەسىن عانا ەمەس, كۇللى جاھاننىڭ تىنىشتىعىن قوسا ويلايتىن پلانەتارلىق ورەدەگى ءورىستى ساياساتكەر ەكەنىن كورسەتەدى.
تاۋەلسىزدىكپەن تۇسپا-تۇس كەلگەن ەلىمىزدىڭ بىتىمگەرلىك باستامالارىنىڭ بۇگىندە تۇتاس تاريحى قالىپتاسىپ وتىر. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بىتىمگەرلىك تاجىريبەسىنىڭ ايشىقتى تۇسى رەتىندە سەرگەلدەڭگە تۇسكەن سيريا ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان كەلىسسوزدەردە اسا ماڭىزدى ءرول اتقارعان «استانا پروتسەسىن» ايرىقشا اتاۋعا بولادى. وسى پروتسەستەگى كەلىسسوزدەر شىرعالاڭداعى شامدا 4 دەەسكالاتسيا اۋماعىن بەكىتۋگە مۇمكىندىك بەردى, بۇل ءوز كەزەگىندە ءجۇز مىڭداعان بەيبىت تۇرعىننىڭ امان قالۋىنا سەپ بولدى.
قازاق ەلىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى تابىستارى تۋرالى ءسوز ەتكەندە, ءبىز 2017-2018 جىلدارداعى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى قىزمەتىمىزدى, اتالعان بيىك مىنبەردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاق تىلىندە بايانداما جاساعانىن ەرەكشە ايتۋعا ءتيىسپىز. بۇۇ مىنبەرىندە ازات مەملەكەتىمىز بەن انا ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسىن الەم الدىندا جوعارى اسقاقتاتۋ – داۋىرلەر بەدەرىندە قازاق پرەزيدەنتىنىڭ پەشەنەسىنە بۇيىرعان تاعى ءبىر تاريحي مۇمكىندىك بولدى.
ماڭگىلىك ەل – مەگاجوبالار مەكەنى
عالامدا ۇلى مەملەكەت بولۋ ءۇشىن ۇلى ماقساتتارعا, اسقاق ارمانداردى باعىندىرۋعا تالپىنۋ كەرەك. ەلباسى قۋاتتى دامىپ كەلە جاتقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىز قازاقستان الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلسا, كەيىن دۇنيە جۇزىندەگى وزىق 30 ەلدىڭ ساناتىنا قوسىلۋ سىندى اسقارالى مىندەت العا قويىلىپ, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن قابىلدادى. جالپى, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قازاقستان ەكونوميكاسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان بيىك بەلەستەردى باعىندىردى دەۋگە تولىق نەگىز بار. توقسانىنشى جىلدارى تۇرالاعان ەكونوميكانىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ مىندەتى الدىمىزدا تۇردى. ءبىز كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن قيراعان ەكونوميكانىڭ قيىندىعىن قايىسپاي كوتەرىپ, وتپەلى كەزەڭدەگى داعدارىستاردى ەڭسەردىك. قۇلاعان يمپەريانىڭ قيراندىسى اراسىندا قالعان ءبىر بولىگىنەن قايتادان قۋاتتى ەكونوميكا قالىپتاستىرۋ وڭايعا تۇسكەن جوق.
وسى وتىز جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە ەلباسىنىڭ جاڭا باستامالارى نەگىزىندە قازاقستان ەكونوميكاسى بيزنەسكە قولايلى, ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى, الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ جوعارى باعالاۋىنا يە بولىپ وتىرعان قۋاتتى مەملەكەتكە اينالدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزگە 300 ميلليارد اقش دوللارىنان استام ينۆەستيتسيا سالىنعان ەكەن. بۇل – ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنە كەلگەن بارلىق ينۆەستيتسيانىڭ 70 پايىزىنا تەڭ كورسەتكىش. قازاقستان ءۇشىن مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ورنى قاشاندا بولەك. بىلتىر ەلىمىزدە 90 ميلليون توننا مۇناي مەن 55 ميلليارد تەكشە مەتر كوگىلدىر وتىن وندىرىلگەن. البەتتە, بۇل دا قازاقستاننىڭ دۇنيە ءجۇزىندەگى مۇناي-گاز دەرجاۆالارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن كورسەتەتىن تولاعاي تابىس. قازاقتىڭ «قارا التىنى» بۇگىندە قىرىققا جۋىق ەلگە ەكسپورتتالادى. وسى ەكسپورتتان تۇسەتىن تابىستىڭ ءبىر بولىگى ۇلتتىق قورعا جيناقتالىپ, ەلىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى مۇقتاجدىقتارىنا عانا جۇمسالاتىن يگىلىك قازىناسىنا اينالۋدا. عاسىرلار كەرۋەنىندە قول جەتەتىن تولاعاي كەرەمەتتەردى قىسقا مەرزىمدە ەڭسەرۋىمىز ەلباسىنىڭ بولاشاقتى بولجاي الاتىن دانا ساياساتكەر ەكەنىنىڭ ايعاعى.
ەلباسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دە قايتا نىعايتۋعا دەن قويدى. الىپ قۇرلىققا كەرۋەن تارتقان ۇلى جىبەك جولىن ماڭگىلىك ەلدىڭ «نۇرلى جولى» ۇلگىسىندە قايتا جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك جاسادى. كەزىندە ۇلى دالانىڭ توسىمەن ساۋدا كەرۋەندەرى جۇرسە, قازىر مۇناي-گاز قۇبىرلارى, اۆتو جانە تەمىرجولدار تارتىلۋ كەرەكتىگىن ەرتە سەزىنگەن كوشباسشى دىتتەگەن ماقساتتارعا مۇلتىكسىز جەتىپ وتىردى.
«عاسىر جوباسى» دەگەن اتقا يە بولعان, قازاقستان اۋماعىنداعى ۇزىندىعى 2 800 شاقىرىمعا جۋىقتايتىن «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» اۆتوكولىك بەلدەۋى دە تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ جەمىسى تىكەلەي ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگى دەۋگە بولادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى پرەزيدەنتتىڭ تىڭ باستاماسىمەن جەتكەن ەلىمىزدىڭ تولاعاي تابىستارى تۋرالى ايتقاندا, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە ەرەكشە توقتالىپ وتەتىنىمىز انىق.
استاناعا الەم نازارىن اۋدارعان شارادا كورمەگە 115 مەملەكەت پەن 22 حالىقارالىق ۇيىم قاتىسقانى بەلگىلى. سول ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ ورنىندا بۇگىندە قارجى ورتالىعىنىڭ قۇرىلعانى حالىقارالىق بيزنەس قوعامداستىعىنىڭ قازاقستانعا دەگەن سەنىمىنىڭ بەلگىسى بولدى.
ۇلى دالا ۇلاعاتى
وسى جىلدارى تاۋەلسىزدىكتى تەمىرقازىق ەتكەن قازاق رۋحانياتى قارىشتاپ دامىپ, قۇلاشىن كەڭگە جايدى. قازاق دەگەن تاريحىن تەرەڭنەن تارتاتىن, ەنشىسىن ەۋرازيا تورىندە ات ويناتقان ۇلى مەملەكەتتەردەن الاتىن, بولمىسى اسقاق, ەڭسەسى بيىك ەل ەكەنىن ەلباسى ەرەك سەزىنە ءبىلدى. پرەزيدەنت ەڭ الدىمەن وسىناۋ شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت ىشىندە ەلىمىزدىڭ رۋحاني ساناسىن قالىپتاستىرۋ – ەل بىرلىگىنىڭ العىشارتى, تۇتاس رۋحانياتتىڭ تەتىگى ەكەنىن بۇكىل بولمىسىمەن ءتۇيسىندى. جازىقسىز رەپرەسسيا قۇربانى بولىپ, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان تۇلعالاردى اقتاپ, ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرىپ, الاش قايراتكەرلەرىن تاريح ساحناسىنداعى لايىق ورىندارىنا شىعاردى. قازاق ساحاراسىن قورعاپ, الاش ءۇشىن نايزاسىنا سۇيەنىپ نامىسىن جاۋعا بەرمەگەن باتىرلاردىڭ ايتۋلى استارىن وتكىزدى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن ازاتتىقتىڭ التىن بەسىگىندە تەربەلگەن قازاق ادەبيەتىنىڭ العاشقى رۋحاني تويى – قازاقتىڭ ۇلى شايىرى ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى يۋنەسكو كولەمىندە تويلاندى. بۇل – ازاتتىقتىڭ ءدامىن العاش تاتقان قازاق ەلىنىڭ رۋحانياتىنا تارتۋ ەتكەن ەلباسىنىڭ تۇڭعىش سىباعاسى ەدى.
ۇلتىمىزدىڭ ءتۇپ-تامىرى سوناۋ ەجەلگى ساقتاردىڭ ۇستانعان سالتىنان باستاپ, عۇنداردىڭ تۇتىنعان عۇرپىنا بارىپ ءبىر-اق تىرەلسە, ودان بەرى دە جارتى الەمدى جاۋلاپ, تەڭدەسسىز يمپەريا قۇرعان, بيىل قۇرىلعانىنا 750 جىل تولىپ وتىرعان التىن وردا ۇلىسى مەن موعولستان مەملەكەتىنەن تامىر تارتىپ, بەرگىسى شەجىرەلى قازاق حاندىعىنا تابان تىرەيدى. قوزىباسى تاۋىنا قازىق قاعىپ, تالاستا تۋ كوتەرگەن قازاق حاندىعى – ءبىزدىڭ ساياسي-قۇقىقتىق, مادەني-رۋحاني التىن ارقاۋىمىز. سوندىقتان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن ەل بولىپ تويلاۋىمىز شىن مانىندە تاۋەلسىز قازاق الەمىنىڭ جاڭا ۇلتتىق يدەولوگياسىنا ءساۋلە تۇسىرۋمەن تەڭ ەدى. قاھارلى حاندار مەن ءباتۋالى بيلەردىڭ, بىلەكتى باتىرلار مەن ابىز اقىنداردىڭ تۇلعالارىن تاريحتا تاسپالاۋ ارقىلى كەلەشەگىمىزدىڭ كوزقاراس كوكجيەگىن كەڭەيتتىك. وتكەنگە كوز جۇگىرتۋ – ەرتەڭگە وي جۇگىرتۋ – بولاشاقتىڭ باستى ۇرانى بولۋى شارت.
ەلباسىمەن ەتەنە ەگىز ۇعىم ەگەمەندىكتىڭ ارقاسىندا قازاق حالقى انا ءتىلىنىڭ ايبارىن اسىردى. ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتى دامۋى ءۇشىن قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ارحيۆتەردى اقتارتىپ, تاريحي اقتاڭداقتاردى باتىل اشتىرۋعا مۇمكىندىك جاسالدى. سەبەبى جاس ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق ساناسى ساۋلەلەنبەي, وي وتارسىزدانباي, الداعى جۇزجىلدىقتاردىڭ جۇيەلى جوسپارىن جاساۋ مۇمكىن ەمەس بولاتىن. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ, مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋمەن بىرگە ۇلت رۋحىن وياتۋ, حالقىمىزدى ۇلى ىستەرگە رۋحتاندىرۋ جۇمىستارىن قاتار ءجۇرگىزدى. وسىلايشا ساناسى ازات, ويى ەركىن, ارمانى اسقاق, قيالى شەكسىز, باسقاعا بۇگىلمەيتىن, باس ءيىپ جۇگىنبەيتىن بوستان ەلدىڭ بولاشاعى – جاس ۇرپاق قالىپتاستى.
تۇپتەپ كەلگەندە مەملەكەت باسشىسى جاستار ءۇشىن جۇيەلى جۇمىستاردى سوناۋ «بولاشاق» باعدارلاماسىن بەكىتكەن كۇننەن بەرى قاۋزاپ كەلەدى. ەلىمىز ەڭ قيىن ءارى كۇردەلى ەكونوميكالىق جاعدايدا بولعانىنا قاراماستان, «بولاشاق» ستيپەندياسىن تاعايىنداپ, ەل جاستارىنا الەمنىڭ ەڭ بەلدى وقۋ ورىندارىندا وقۋعا جاعداي جاسادى. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ەڭ العاشقى ينۆەستيتسيا ەدى. بۇگىندە بۇل باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم العان جاستاردىڭ سانى 13 مىڭعا جەتىپ, ولاردىڭ الدى قازاقستاننىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ جاتىر.
تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا وركەنيەتتەر كوشىندە وشكەنىمىز جانىپ, وتكەنىمىز سانامىزدا ساۋلەتتەندى. ەگەمەندىك ارقىلى اتاۋلارىنىڭ ءوزى اڭىزعا اينالىپ بارا جاتقان اتاجۇرتتىڭ تاريحي جادىسىنا قان جۇگىرىپ, ەل شەجىرەسىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى. كيەلى جەرلەردىڭ كارتاسى ءتۇزىلىپ, قۇردىمعا كەتۋىنە از قالعان قۇندى جادىگەرلەر قامقورلىققا الىندى. كونەرگەن عاسىرلار كومەسكىلەندىرە باستاعان ۇلتتىق بولمىس, رۋحاني سانا, قازاقى ءداستۇر مەن سالت, ەجەلگى اتاكاسىپ بارلىعى جاسامپاز كەزەڭدە جاڭا دەڭگەيگە بەت قويدى. «مادەني مۇرا» ارقىلى شەتەلدىك ارحيۆتەردەن قازاق ەلىنىڭ تاريحى تۋرالى قىرۋار دەرەكتەر جيناقتالىپ, جۇيەلەنىپ, ىرگەلى زەرتتەۋلەر رۋحانياتىمىزعا قازىنالى كومبە بولىپ قوسىلدى.
رۋحاني جاڭعىرۋ, الىپپە اۋىستىرۋ – ساناعا ساۋلە ۇيالاتىپ, ويدى وتارسىزداندىراتىن, ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەيتىن, سوندىقتان مەملەكەت قۇرۋ, قالا سالۋ سياقتى اسا اۋقىمدى ءىس. ارعىماقتى العاش اۋىزدىقتاپ, تۇلپاردى تۇڭعىش تاقىمداعان جاۋىنگەر جۇرتتىڭ ۇرپاعى ەكەنىمىز دۇنيە جۇزىنە ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى مازمۇنى باي ماڭىزدى ماقالالارىمەن دالەلدەندى. اتالعان ماقالالار نەگىزىندە ەجەلگى بوتاي قونىسىنان تابىلعان پىراقتاردى العاش قولعا ۇيرەتكەن قازاق ساحاراسىن مەكەندەگەن ءبىزدىڭ بابالارىمىز ەكەنىن ارحەولوگيا عىلىمى انىق اينالىمعا شىعاردى.
تۇلپارلاردى تاقىمداعان ۇزەڭگى مەن اۋىزدىقتى التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىنداعى كەڭ-بايتاقتى مەكەن ەتكەن ءبىزدىڭ بابالار بالقىتىپ, بۇيىم قىلىپ جاراتقانى ءمالىم بولدى. تەمىردەن ءتۇيىن ءتۇيىپ, تەرىدەن كيىم كيگەن كوشپەندى جۇرت جىلقىنىڭ جالىندا كەڭىستىككە كوز جۇگىرتكەن كيىز تۋىرلىقتى قازاق ەكەنىمىز بۇل كۇندە ۇرپاققا ماقتانىش. ءتۇيىپ ايتقاندا, ەجەلگى ادامزات تاريحىندا بابالارىنىڭ تاريحى بالبال تاستارمەن بادىزدەلىپ بۇگىنگە جەتكەن الاش جۇرتى كەمەل كەلەشەگىن كەڭەيتە ءتۇستى.
تۇركى الەمىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى
قازاقستان ايماقتاعى ىرگەلى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ بەلسەندى قوزعاۋشىسىنا اينالىپ, مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەردى جاقىنداستىرعان دانەكەر كوپىرگە اينالدى, مەگاجوبالاردىڭ مەكەنى اتالا باستادى. بۇل تۇرعىدان العاندا روبەرت كاپلاننىڭ «ماككيندەردىڭ حارتلاندى – قازىرگى قازاقستان. باتىس سىبىردەن كاسپيگە دەيىن سوزىلىپ, ورتالىق ازيانىڭ باسىم بولىگىن الىپ جاتقان قازاق دالاسى ەۋرازيانىڭ ءدال ورتاسىنا ورنالاسقان» دەگەن ءسوزى ويعا ورالادى.
تاياۋدا تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن كاسىبي زەرتتەۋ توبى تۇركىتىلدەس التى مەملەكەتتە الەۋمەتتىك ساۋالداما ءجۇرگىزدى. وسى زەرتتەۋدە ءارتۇرلى جاستاعى, الۋان ءتۇرلى كوزقاراستاعى ازاماتتار ءبىر اۋىزدان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىن تۇركى دۇنيەسىنىڭ الەمگە ايگىلى ەڭ تانىمال تۇلعاسى رەتىندە تانىپتى. بىلتىرعى جىلى مامىردا ءتۇركيالىق جۋرناليست كۇرشاد زورلۋ جۇرگىزگەن زەرتتەۋىندە ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ينتەرنەتتە ەڭ كوپ قارالعان تۇلعا ەكەنىن انىقتاعان. بۇل زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسى ەلباسىنىڭ تۇگەل تۇركىنىڭ تۇتقاسى ەكەنىن ايگىلەپ تۇرعانى انىق!
راسىندا, كوك تۇرىكتىڭ اتاجۇرتىندا جاس مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاعان قازاقستان پرەزيدەنتى تامىرى ءبىر تۋىس جۇرتتى تۇگەندەپ, ءۇزىلىپ قالعان التىن ارقاۋدى قايتا جالعادى. اۋەلى ەلباسى ىرگەدەگى باۋىرلاس ەلدەرمەن دوستىق بايلانىستاردى ارتتىرۋعا نازار اۋدارىپ, ورتالىق ازيا ىنتىماقتاستىعىن قۇرۋ جونىندە باستاما كوتەردى. وسى ماقساتتا وزبەكستان مەن قىرعىزستاننىڭ مەملەكەت باسشىلارىن تاريحي ورداباسىدا تابىستىرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ جولىندا ناقتى قادامدار جاسادى. ەۋرازيانىڭ كۇرەتامىرى بولعان ۇلى جىبەك جولىن قايتا جانداندىرىپ, التاي مەن انادولىنىڭ اراسىن قوسقان ەلباسى ءتۇبى ءبىر تۋىس ەلدەر تۇگەل مويىنداعان تەگەۋرىندى تۇلعاعا اينالدى.
تۇركى جۇرتىنىڭ تاعدىرى تالقىعا تۇسكەن كەلەلى كەزدەسۋلەرگە ۇيىتقى بولعان قازاقستان پرەزيدەنتى تۇركى كەڭەسى, تۇركى اقساقالدار كەڭەسى, تۇركپا, تۇركسوي, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى سياقتى ىرگەلى ۇيىمداردى قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. بۇل – اسا ءىرى بەتبۇرىس كەزەڭنىڭ باسىنا اينالدى. سوندىقتان بولسا كەرەك, 2010 جىلى تۇركىستاندا وتكەن جيىندا تۇركيا پرەزيدەنتى ابدوللا گۇل قازاقستان باسشىسىنىڭ يىعىنا اق شاپان جاۋىپ, قولىنا اسا تاياق ۇستاتىپ, ونى «تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى» دەپ باعالادى.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۇركى تاريحىندا تاعى ءبىر تۇڭعىش قادامعا بارىپ, ءوز وكىلەتتىگىن توقتاتۋ تۋرالى تاعدىرلى شەشىم قابىلدادى. ازاتتىقتىڭ ارحيتەكتورى, تاۋەلسىزدىكتىڭ تىرەگى تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتىپ, كونستيتۋتسيالىق نورمالارعا سايكەس, ءداستۇر ساباقتاستىعىن ساقتاي وتىرىپ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا اماناتتىڭ اۋىر دا جاۋاپكەرشىلىگى مول جۇگىن تاپسىردى. بۇل دا ەلباسىنىڭ ەل تاعدىرى مەن مەملەكەت مۇددەسىن بارىنەن جوعارى قوياتىنىن ايعاقتايتىن تاريحي-ساياسي ءىرى وقيعا بولدى.
ءتۇيىن ءسوز
كەڭەستىك يمپەريا ىدىراعان تۇستا ل.ن.گۋميلەۆ ەۋرازيا كەڭىستىگىندە پاسسيونارلىق كەزەڭنىڭ قايتا باستالعانىن جازعان ەدى. پاسسيونارلىق ورلەۋدىڭ العاشقى كەزەڭىندە قاھارلى عۇن تاڭىرقۇتى مودە قاعان جەرۇيىعىن تاۋىپ, ەلدىڭ بىرلىگىن, جەردىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتكەن. ەۋرازيا كەڭىستىگىن كوكتەي وتكەن كوك تۇرىكتەر داۋىرىندە بۇمىن, ەلتەرىس, بىلگە قاعاندار قاسيەتتى وتۇكەندى مەكەن ەتىپ, كۇلتەگىن جازۋىندا ايتىلعانداي «ەلدى قۇراپ, اش حالىقتى توق ەتكەن, از حالىقتى كوپ ەتكەن, جالاڭاش حالىقتى توندى ەتكەن, اينالانى بەيبىت ەتكەن». پاسسيونارلىق كەزەڭنىڭ التىن وردا قاباتىندا «جيدەلىبايسىن جەرىندە قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان» ورناعان. بىزدىڭشە, ارايلى ازاتتىقپەن بىرگە وسى پاسسيونارلىق كەزەڭنىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى. سوندىقتان «ءبورىلى بايراق استىندا, بوگەلىپ كورگەن جان ەمەن» دەپ ءسۇيىنباي اقىن جىرلاعانداي, كوك بايراعىن كوتەرىپ, كوككە قولىن سوزعان ۇلى دالا ەلى ەندى بوگەلمەيدى. بۇل رەتتە ونىڭ ارقاسۇيەر تۇلعاسى دا, تابان تىرەر تۇتقاسى دا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ەكەنى انىق...
دارحان قىدىءرالى