ءبىز ۇنەمى ايتا بەرىپ جاۋىر قىلعان كيە مەن قاسيەت, وبال مەن ساۋاپ, مەيىرىم مەن ماحاببات ءبىر عانا سۋرەتتىڭ ءون بويىنان ساۋلاي توگىلىپتى. قۇرالايدىڭ موماقان عانا قالپىنا قاراڭىزشى... ءوزىن كوكتىڭ دە, جەردىڭ دە يەسى سەزىنىپ الشاڭداي باسقان ادامزاتقا قاناعات پەن راقىمدى ۇقتىرعىسى كەلگەندەي جاۋدىرەي قاراپ قالىپتى. ادام مەن تابيعاتتىڭ ەگىز ۇعىم ەكەنىن اڭعارتار وسى ءبىر تامىلجىعان زامات الىبەك يبراەۆتىڭ وبەكتيۆىنە ىلىنگەن ءسات: كيىكتىڭ لاعىن قوس قولداي كوتەرىپ تۇرعان قورىقشى ەرلان نۇرعاليەۆتىڭ پورترەتى جۇرەكتەردى جىلىتقان كارتيناعا اينالدى.
كوپشىلىككە وسپان ءالي ەسىمىمەن تانىلعان الىبەك يبراەۆپەن بۇگىنگى اڭگىمەمىز كادر سىرتىنداعى فوتوگراف كاسىبىنىڭ قيىندىعى مەن قىزىعى توڭىرەگىندە ءوربىدى. ەڭ اۋەلى ادام مەن تابيعات ۇندەستىگى سالتانات قۇرعان وسى ءبىر سۋرەتتىڭ سىرىن سۇراۋعا اسىقتىق.
– سول ۋاقىتتاردا ەلىمىزدە كيىكتەردىڭ قىرىلىپ جاتقان كەزى ەدى. ءوزىم قىزىلوردا جاقتان بولعاندىقتان, كيىكتىڭ كيەسى تۋرالى اڭگىمە كوڭىل تۇكپىرىمىزدە ايرىقشا قاتتالىپ قالعان-دى. وسى تاقىرىپتا بىرنەشە جۇمىستارىم بولۋى ءتيىس دەپ, ورمان شارۋاشىلىعى كوميتەتىنە حابارلاسسام, قورعالجىن مەملەكەتتىك قورىعىنا پرەسس-تۋر ۇيىمداستىرىپ جاتىر ەكەن. كوپ ويلانباستان مەن دە ىلەستىم. ءبىزدى «وحوتزووپروم» مەكەمەسىنىڭ جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى ينسپەكتورى ەرلان نۇرعاليەۆ قارا كەشكە دەيىن ەرتىپ ءجۇردى. ءجۇزى ەرەكشە جىلى ادام كورىندى. اڭگىمە اراسىندا, كيىكتىڭ نەگە كيەلى اڭ سانالاتىنىن سۇرادىم. «كيىكتەردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ەشقاشان جەتىم قالعان لاقتارىن دالاعا تاستامايدى. دالادا كەلە جاتقان كەز كەلگەن كيىك جالعىز-جارىم قۇرالايدى كەزدەستىرە قالسا, جانىنا بارىپ ەمىزىپ, ەرتىپ اكەتەدى. «جەتىمىن جىلاتپاعان» قازاق كيىكتى وسى سەبەپتى كيە تۇتسا كەرەك», دەدى. «اعا, ولاي بولسا ءوز بالاڭىزداي كوتەرىپ ءتۇسىڭىزشى» دەپ سول ءساتتى ءتۇسىرىپ الدىم, – دەپ ەسكە الدى ول.
ودان بولەك, قورىقشى ۇدەپ تۇرعان براكونەرلىك شابۋىل تۋرالى دا مۇڭىن شاعىپ, كوپ ايتسا كەرەك, فوتوعا ءتۇسىرۋدىڭ ناعىز قىزىعىنا باتقان الىبەك بۇعان اسا ءمان بەرە دە قويماعان. ال تۇپ-تۋرا ءبىر جىلدان سوڭ بورىشىن ادال اتقارعان تابيعات جاناشىرى تۋرالى سۋىت حابار ەستيتىنىن, ايتكەنمەن ءوزى تۇسىرگەن سۋرەتىمەن-اق ماڭگىلىك عۇمىر سىيلايتىنىن ول كەزدە بىلگەن جوق.
– ءوزىم تۇسىرگەن فوتونى جان-جاقتان جىبەرىپ, ەرلان اعامىزدىڭ قازاسىن ەستىرتەدى دەگەن وي باسىما كىرىپ شىققان ەمەس. براكونەرلەر اڭعا عانا ەمەس, ادامعا دا شابۋىل جاسايدى دەپ ويلاماعان ەدىم. بۇل فوتوسۋرەت ادام مەن تابيعاتتىڭ ەتەنە جاقىندىعىن كورسەتەتىن جانىما جاقىن تۋىندىلارىمنىڭ ءبىرى بولىپ قالدى, – دەيدى وتكەن كۇندەرگە وي جۇگىرتكەن الىبەك.
الىبەك قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جالاعاش اۋدانىندا تۋىپ-وسكەن. توقسانىنشى جىلدارداعى اتا-انالار بالالارىنىڭ قارجىگەر, سپورتشى سياقتى ءساندى مامان يەسى بولعانىن قالايتىن ەدى عوي. ول دا ۇيدەگى ۇلكەندەردىڭ ءسوزىن جەرگە تاستاماي, قازۇۋ-دا اۋەلى «قارجى» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ, كەيىن «ماركەتينگ» ماماندىعىمەن ماگيستراتۋرا بىتىرگەن. وسىنىڭ بارلىعىن ىسىرىپ قويىپ, ونىڭ فوتوونەرگە قايمىقپاي قادام باسۋى استە كەزدەيسوقتىق ەمەس. بالا كەزىنەن-اق ىشتە مازداي جانعان ادەمىلىككە دەگەن قۇشتارلىعى, جىلدار بويعى ۇقىپتى دايىندىعى جاتىر.
– قايدا جۇرسەم دە وزىممەن بىرگە كامەرانى الىپ جۇرەمىن. كامەرانىڭ سيقىرى ءبىرىنشى اداممەن جولىقتىرادى, ەكىنشى ومىردە بولىپ جاتقان دۇنيەگە كوزقاراسىڭ وزگەرە باستايدى. ەشكىم سەنى ەلەمەيدى, ال سەن ۋاقىتتى توقتاتىپ قويىپ, ءومىردىڭ ءار ءساتىن تاماشالايسىڭ. فوتوسۋرەتكە اۋەستەنگەنگە دەيىن جاستار ساياساتىمەن اينالىستىم, ۇزاق ۋاقىت بويى پروديۋسەرلىك ورتالىقتاردا, سونداي-اق تەلەارنالاردا جۇمىس ىستەدىم. مۇنىڭ ءبارى مەن ءۇشىن پايدالى تاجىريبە بولدى. فوتوسۋرەت ونەرى بۇرىنعى قىزىعۋشىلىعىم مەن تاجىريبەمدى ءبىر ارناعا توعىستىردى, – دەگەن الىبەك فوتوونەردىڭ قازاقستان تۋرالى الەمگە ايتۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىنە ءدان رازى. ۋاقىت پەن ولشەمدى قاراپايىم ادامداردىڭ بويىنان, شات-شادىمان كۇلكىسىنەن, كوڭىل ەلەگىنەن ءوتىپ, جاتتالىپ قالعان سوناۋ شاقتاردان ىزدەيدى. اسىرە ۇراننان, داڭعازا ماقتاننان ادا:
«فوتو الەمىنە قانشا جەردەن قىزىقسام دا, فوتوگراف بولامىن دەپ استە ويلاعان ەمەسپىن. ءۇشىنشى سىنىپقا دەيىن اۋىلدا تۇردىم, اۋىلدان قالاعا, ودان مەگاپوليسكە كوشتىك. سول ارالىقتا كوز الدىمدا ءتۇرلى بەينەلەر قالدى. اجەم بۇرىنعى قازاقتار كوك كوزدى, سارعىش كەلەدى دەپ وتىراتىن. «ەتنيكالىق قازاق» پورترەتى اجەمنىڭ ايتۋىمەن تۋعان سۋرەت. «كەرۋەن» ساۋدا ءۇيىنىڭ قاسىندا ءتۇسىردىم دەسەم ەشكىم سەنبەيدى. بالا كەزىمىزدەن ء«ار نارسەنىڭ قايىرى بار», «بۇيىرعانى بولار» دەگەن سوزبەن ەر جەتتىك» دەيدى ول.
سودان دا بولار, الىبەكتىڭ تۋىندىلارىنان قۇشاق-قۇشاق جىلۋدى, جۇزىنە مەيىر تۇنعان انالاردى, قاناعاتشىل بەينەلەردى ءجيى كەزدەستىرەسىز.
وسپان ءاليدىڭ العاشقى قادامى ميلانداعى ەكسپو-2015 قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونىنداعى حالىقارالىق كورمەگە تۋىندىسى قويىلۋدان باستالعان ەدى. ارتىنشا ءبىر جىلدان سوڭ الىبەكتىڭ 500 فوتوگرافتىڭ اراسىنان ىرىكتەلگەن جۇمىستارى پاريجدەگى «كارۋسەل ديۋ لۋۆر» ساۋدا ورتالىعىندا تانىستىرىلدى. ودان كەيىنگى جىلدارداعى استانادا وتكەن «تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 مامانى», «مەن قازاق دالاسىنىڭ قىزىمىن» اتتى فوتوكورمەلەرى ۇلتتىق رەڭكىمەن ەرەكشەلەنەدى. ال 2018 جىلى فرانتسياداعى لۋۆر مۋزەيىنىڭ اتاقتى پاريج الاڭىندا وتكەن «قازاقستان ىرعاعى» اتتى اۆتوردىڭ جەكە كورمەسى جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى دەۋگە بولادى. سول ساپاردا شەتەلدىك زاماناۋي ونەر ورتالىقتارىنىڭ باعىت-باعدارىمەن تانىسقان ول, ەندى تۇراقتى بايلانىس ورناتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. الىبەك قازىر استانادا «Ospan Ali productions» كرەاتيۆتى اگەنتتىگىنە جەتەكشىلىك ەتەدى. ايتپاقشى, ونىڭ كوپشىلىككە تانىمال وسپان ءالي ەسىمىن تاڭداۋىنىڭ, وسى اتاۋمەن تانىلۋىنىڭ وزىندىك سىرى بار.
– مەنى انام جالعىز ءوسىردى. كوبىندە ناعاشىلارىمنىڭ قولىندا تاربيەلەندىم. ەسەيە كەلە تەگىمدى ناعاشى اتامنىڭ اتىنا «وسپانوۆ» دەپ اۋىستىرعىم كەلگەن. مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىمىز عوي, سىنىپتاسىم نۇربەك «وۆ» جۇرناعىن الىپ تاستاساڭ قايتەدى دەدى. سول كەزدە ارامىزداعى بىرەۋ «وسپان ءالي دەسەڭ ءتىپتى قاتىپ كەتەدى» دەپ قالدى. وسىلايشا الەۋمەتتىك جەلىلەرگە وسپان ءالي اتاۋىمەن تىركەلىپ, سىنىپتاستارىم قويىپ بەرگەن ەسىممەن تانىلىپ كەتتىم, – دەپ جىميدى.
ايا ءومىرتاي,
«Egemen Qazaqstan»