قالا مەن اۋىلداعى ءبىلىم ساپاسى سالىستىرۋعا كەلە مە؟

قالا مەكتەبىنىڭ ءحالى

جالپى قالا مەكتەپتەرىنىڭ ءوزىن بىرنەشە توپقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. ياعني, كەز كەلگەن ءبىلىم شاڭىراعىنا قاتىستى ءسوز قوزعاعاندا ونىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى مەن مۇعالىمدەر قۇرامىنىڭ بىلىكتىلىگىنە عانا ەمەس, وقىتۋ ەرەكشەلىگىنە قاتىستى جاعىن دا ەسكەرۋىمىز كەرەك. ادەتتە, قالا مەكتەپتەرىنىڭ بۇل تۇرعىداعى مۇمكىندىگى مول. بۇل ورتاداعى باسەكە دە ايقىن بولاتىنى انىق. سوندىقتان دا قالا بالالارىنىڭ تاڭداۋ قۇقىعى جوعارى. ال وسى باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىم وردالارىنىڭ اراسىنان توپجارىپ, ءبىلىم ساپاسىنىڭ ەڭ بيىك شىڭىنا قول جەتكىزۋ تىپتەن قيىن. ءدال وسى جەردەن مەكتەپ ۇجىمىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە دەگەن تالعام ارتىپ, ۇنەمى كوشباسشى بولۋعا دەگەن تالاپ تا ۇلعايا بەرمەك. مىسالعا, تالدىقورعان قالاسىنداعى مۇحتار ارىن اتىنداعى №24 «ەكونوميكا جانە بيزنەس» ارناۋلى ليتسەيى وسى تالاپقا تولىق ساي كەلەتىن ءبىلىم ورداسى.

وقۋشىلارعا 3 تىلدە ءبىلىم بەرەتىن ليتسەي قالاداعى عانا ەمەس, وبلىستاعى ۇزدىك وقۋ ورنى. باسقانى بىلاي قويعاندا, وتكەن وقۋ جىلىنىڭ قورتىندىسى بويىنشا عانا قول جەتكىزگەن مەكتەپ تابىسى وراسان. وسى ليتسەيدىڭ بىلتىرعى تۇلەكتەرىنىڭ بارلىعى بىردەي مەملەكەتتىك گرانت يگەرى بولىپتى. ياعني, 2017-2018 وقۋ جىلىندا 5 وقۋشى «التىن بەلگىگە», 8 شاكىرت «ۇزدىك اتتەستاتقا» يە بولىپ, ءبىتىرۋشى 27 وقۋشى تۇگەلدەي مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتىن جەڭىپ الدى. ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا دا وقۋشىلار ءوز ءبىلىمىن ايقىن دالەلدەپ, ورتاشا ەسەپكە شاققاندا 124 بالل جينادى.

ء«سىزدىڭ مەكتەپتىڭ ۇنەمى جەتىستىككە جەتۋىنىڭ سىرى نەدە؟». ءبىزدىڭ اياقاستى قويعان سۇراعىمىزعا مۇحتار ارىن اتىنداعى №24 «ەكونوميكا جانە بيزنەس» ارناۋلى ليتسەيىنىڭ ديرەكتورى ماريا عاليەۆا حانىم ويلانىپ بارىپ جاۋاپ بەردى.

- نەگىزىنەن, مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسى مەن وقۋ ۇلگەرىمىنىڭ جوعارى بولۋى قاتال ءتارتىپ پەن ورىندى تالاپتىڭ ناتيجەسىندە كەلەتىن ۇلكەن ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى. ۇجىمداعى اۋىز بىرلىك پەن كاسىپكە دەگەن سۇيسپەنشىلىك, ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك پەن ىزدەنىمپازدىق تىزە قوسقان جەردە جەتىستىك تە ىلەسىپ جۇرمەك. بۇل ەكى تالاپ ءبىزدىڭ مەكتەپكە ءتان نارسە. ارينە, ارناۋلى ليتسەي بولعاندىقتان ءبىزدىڭ وقىتۋ جۇيەمىزدى باسقا مەكتەپتەرمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. وقۋ باعدارلاماسىنداعى ەرەكشەلىك, قارجىلاندىرۋ باعىتىنداعى جۇيەلىلىك تە ءبىلىم ساپاسىنا اسەر ەتەدى. مەن ۇجىمداعى جاس ارىپتەستەردى جۇمىسقا قابىلداعان كەزدە «قاتارداعى كوپ مۇعالىمنىڭ ءبىرى بولىپ ايلىق الىپ جۇرە بەرۋدى ويلاساڭىز, وسى ارادان كەرى قايتىڭىز» دەپ ايتامىن. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ەسەپتىڭ شىعارۋ جولىن ۇيرەتىپ قانا قويماي, ونىڭ جاۋابىنا جەتۋ ءۇشىن ۇلكەن ىزدەنىس كەرەكتىگىن بالاعا ۇعىندىرۋ. جالپى كەز كەلگەن مەكتەپتىڭ ماڭدايشاسىنا «وقۋشىعا موتيۆاتسيا بەرۋ ءۇشىن ۇستازدىڭ ءوزى نوۆاتور بولۋى ءتيىس!» دەپ جازىپ قويۋ كەرەك, - دەيدى ماريا بەيسەتبايقىزى.

ءوزى دە ۇزاق جىلدار بويىنا ۇستازدى قەتكەن ليتسەي باسشىسى ءبىلىم ۇدەرىسىندە تابىستى بولۋدىڭ جولىن ءۇش جاقتى قاراستىرادى. بۇل جەردە ۇستاز – وقۋشى – اتا-انا بىرلىگى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. ۇستازدان جاڭاشىلدىق, وقۋشىدان قۇشتارلىق, اتا-انادان سۇيىسپەنشىلىك بولعان جەردە ءتالىم مەن تاربيەنىڭ وزەگى قالىپتاسىپ, «تىزبەكتى رەاكتسيا» ارقىلى مەكتەپ جۇمىسى دا جەڭىلدەيتىنى انىق.

- ءبىزدىڭ مەكتەپكە قالا بويىنشا, جاقىن اۋدانداردان كىلەڭ وقۋ ۇزدىكتەرى سىناق ارقىلى قابىلدانادى. وقۋشىلارىمىزدىڭ بارلىعى ءسۇت بەتىندەگى قايماق سياقتى. ءجاي مەكتەپتەر ءۇشىن بۇل قىزىعا قارايتىن جاعداي بولعانىمەن, ءبىز ءۇشىن وتە جوعارى جاۋاپكەرشىلىك. «دانىشپان بالالىق شاعىنان دانىشپان بولىپ قالىپتاسادى» دەگەندەي, ءبىلىم دەڭگەيى جوعارى وقۋشىعا ءبىزدىڭ ۇستازداردىڭ بەرەتىن ساباعىنىڭ ساپاسى قانشالىقتى ەكەنىن باعامداپ كورىڭىز ەندى. وسى جەردە اتا-انامەن جۇمىستى كەلىسىم-شارت ارقىلى رەتتەپ وتىرامىز. ياعني, اتا-انا بالاسىنىڭ الاڭسىز وقۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاساۋعا مىندەتتى. ونىڭ ىشىندە بالانىڭ ءتۇرلى دەڭگەيدەگى وليمپيادالارعا, جارىستارعا قاتىسۋىنا شەكتەۋ قويماۋ جونىندە الدىمەن ەسكەرتەمىز. تۇسىنىستىگىمىز جوعارى. وقۋشىلارىمىز مەكتەپتىڭ دە, انا-انانىڭ دا سەنىمىن ۇنەمى اقتاپ كەلەدى, - دەدى بۇل جايىندا ليتسەي ديرەكتورى.

ماسەلەن, وتكەن جىل سوڭىندا تەمىرتاۋ قالاسىندا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا پاندەرى بويىنشا X پرەزيدەنت وليمپياداسى وتكەن بولاتىن. ءداستۇرلى ءبىلىم سايىسىندا مۇحتار ارىن اتىنداعى №24 «ەكونوميكا جانە بيزنەس» ارناۋلى ليتسەيىنىڭ 11 سىنىپ وقۋشىسى سۇڭقار ءنۇسىپ ءابساليۋتتى جەڭىمپاز بولىپ, بايقاۋدىڭ باس جۇلدەسى مەن التىن مەدالدى جەڭىپ الدى. سول جەردە سۇڭقارعا ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى جوعارى وقۋ ورىندارى گرانت ۇسىندى. وزىق مەكتەپتەن وزات وقۋشىنىڭ شىعاتىنىنا ناقتى دالەل وسى بولسا كەرەك. جالپى, ليتسەي ۇجىمىنىڭ ەڭبەگىن وقۋشىلارى ءبىلىم باسەكەلەرىندە جۇلدە الىپ اقتاپ جۇرسە, جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان دا وزىق وقۋ ورىنىنا لايىقتى كوڭىل ءبولىنىپ كەلدى. وسى وتكەن وقۋ جىلىنىڭ قورتىندىسى بويىنشا تالدىقورعان قالاسىنداعى مۇحتار ارىن اتىنداعى №24 «ەكونوميكا جانە بيزنەس» ارناۋلى ليتسەيى «ورتا ءبىلىم بەرەتىن ۇزدىك ۇيىم» اتاعىن جەڭىپ الدى. وبلىس اكىمى تاراپىنان 22 627 000 تەڭگە قارجىلاي قولداۋعا يە بولدى. بۇل قارجى مەكتەپ بازاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالدى.

اۋىل مەكتەبىنىڭ ماسەلەسى

الماتى وبلىسى, ىلە اۋدانىنىڭ كوكقاينار اۋىلىنداعى №44 ورتا مەكتەپ 2017 جىلى  پايدالانۋعا بەرىلگەن زاماناۋي ءبىلىم شاڭىراعى. مۇنداعى ساباق بارىسى قوس ءتىلدى, وقۋشىلار قازاقشا, ورىسشا وقيدى. نەگىزىنەن 600 وقۋشىعا ارنالىپ سالىنعان مەكتەپتە  بۇگىندە مەكتەپالدى دايارلىق توبىمەن قوسقاندا 90 كەشەندى سىنىپ, ياعني 2100 وقۋشى ءبىلىم الىپ وتىر ەكەن. ايماقتاعى وقۋشى سانىنىڭ كوپ بولۋىنان مەكتەپ ۇجىمى ساباقتى 3 اۋىسىمدا جۇرگىزۋگە ءماجبۇر.وسى مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى اقىلبەك سولتانقۇلوۆ 22 جىل ەڭبەگىن ۇستازدىققا ارناپ كەلە جاتىر ەكەن. قاتارداعى مۇعالىمنەن باستالعان جول باسشىلىققا دەيىن جالعاسقان.

- ءبىزدىڭ № 44 ورتا مەكتەپتە 157 مۇعالىم قىزمەت اتقارادى. ۇجىمدا ء بىلىمدى دە بىلىكتى, تاجىريبەلى مۇعالىمدەر جيناقتالعان دەپ ايتۋعا بولادى. جاس ماماندارىمىزعا تالىمگەرلەر بەكىتىلىپ, ۇيرەتۋدە. جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسىن وقىپ-ۇيرەنۋ ماقساتىندا مۇعالىمدەرىمىز وقۋ-سەمينارلارعا بەلسەنە قاتىسىپ, ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى. مەكتەپتىڭ اشىلعانىنا 1 جارىم جىل عانا بولسا دا, وقۋشىلارىمىز بەن ۇستازدارىمىز كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. اۋداندىق وليمپيادالارعا, «زەردە», كعا, «دارىن» عىلىمي جوبالار بايقاۋلارىندا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ ءجۇر, - دەيدى اقىلبەك سولتانقۇلوۆ.

«وسى اۋىل مەكتەبىندەگى ءبىلىم ساپاسىنا قاتىستى سىن ءجيى ايتىلادى. مۇنىڭ نەگىزى بار ما؟» دەپ سۇرادىق ۇستازدان.

- بارلىعى ءۇشىن جاۋاپ بەرۋ قيىنداۋ بولار. جالپى, ءبىز سياقتى ۇلكەن قالاعا جاقىن ورنالاسقان  اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسى وتە جوعارى دەپ ايتۋ جالعان بولار ەدى. بۇل جەردە بىرنشە فاكتور اسەرى بار. مىسالى, ءبىزدىڭ اۋىل ماڭىنا ساياجايلار شوعىرلانعاندىقتان بالا سانى وتە كوپ, مەكتەپتەر 3 اۋىسىمدا وقيدى. ءارى ساياجاي تۇرعىندارىنىڭ بالالارىن مەكتەپكە تاسىمالداپ وقىتامىز. ءبىرىنشى سەبەپ وسىدان شىعادى. كەيدە بالا تاسيتىن اۆتوبۋستار بۇزىلىپ, وقۋشىلاردىڭ ساباققا ءدال ۋاقىتىندا كەلۋىنە كەدەرگى بولادى. اۆتوبۋستىڭ مۇلدەم جۇرمەي قالاتىن كەزدەرى دە بار. مۇندايدا وقۋشىلار مەكتەپكە دەيىن تاكسي توسىپ نەمەسە جاياۋلاپ, كەشىگىپ كەلەدى. ال ساباقتان ءجيى قالاتىن, ۇنەمى كەشىگەتىن وقۋشىنىڭ ءبىلىم ساپاسى تومەن بولاتىنى زاڭدى. ەكىنشىدەن, اۋىل مەكتەپتەرىندە, اسىرەسە, قالا ماڭىنداعى  اۋىل مەكتەپتەرىندە مامان تاپشىلىعى بار. ورىس ءتىلى, اعىلشىن ءتىلى پاندەرى مەكتەپالدى دايارلىق توپتارىنان باستاپ وقىتىلاتىندىقتان جانە وقۋشىلار 1 سىنىپتان باستاپ جەكە توپقا ءبولىنىپ وتىراتىندىقتان ساعات سانى وتە كوپ. بىراق, ساعات كوپ بولعانمەن مامان جوق. سونىمەن قاتار, ورىس سىنىپتارىندا ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەر دە سانى جوقتىڭ قاسى. باسقا مەكتەپتەردەن كەلىپ جۇمىس اتقارادى. وسىنداي كەدەرگىلەر بولىپ تۇرعاندا اۋىل مەكتەپتەرىندە ءبىلىم ساپاسىنىڭ 60 پايىزدان جوعارىلاۋى مۇمكىن ەمەس, - دەيدى مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.

اقىلبەك مۇعالىمنىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق تەحنيكالىق جاعدايى دا ءبىلىم ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى.

- قازىرگى  كەزدە كوپتەگەن مەكتەپتەر سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلۋدە. الايدا, فيزيكا, حيميا, بيولوگيا پاندەرىنەن زەرتحانالىق جۇمىس جۇرگىزەتىن جابدىقتار مەكتەپ اشىلعان جىلى بەرىلمەيدى. وقۋشىلارعا زەرتحانالىق جۇمىس جۇرگىزەتىن جابدىقتار جوق بولعاندىقتان اۋىزشا ايتىلادى. ينتەرنەتتەن كورسەتەدى. ال وقۋشى ءوزى كوزىمەن كورىپ, قولىمەن زەرتحانالىق جۇمىس جاساماسا, ەسىندە قالمايدى. نەمەسە  كىتاپحانادا ادەبي وقۋلىقتار قورى مۇلدە جوق بولىپ شىعادى. كىتاپحاناعا دا ادەبي كىتاپتار قورىن اتا-انالار مەن مۇعالىمدەردىڭ كۇشىمەن جيناقتاپ قويادى. سونىمەن قاتار ينتەرنەت جۇيەسىنىڭ دە قالىپتى جۇمىس جاساماۋى ءبىلىم ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى, - دەيدى ول.

بىراق, ءبىلىم سالاسىنداعى شەشىمىن كۇتتىرگەن ماسەلەلەردى ايتقان كەزدە تۇتاس مۇعالىمدەردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى بىرجاقتى كوزبەن قاراۋعا بولمايدى. كوپ جاعدايدا ۇستازدىڭ جانكەشتىلىگىنىڭ ارقاسىندا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ ءىسىنىڭ العا باسىپ كەلە جاتقانىن مويىنداۋىمىز كەرەك.

- «ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستامى جاقسى» دەيدى دانا حالقىمىز. بۇگىنگى تاڭدا  مۇعالىمدەردى اتتەستاتتاۋ كەزىندەگى ۇستاز جەتىستىگى وقۋشىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىمەن سارالانادى. ساباق بەرەتىن سىنىپتارىنداعى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى, وقۋشىلاردىڭ اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپياداسىنا قاتىسۋى, قاشىقتىقتاعى ءتۇرلى وليمپيادالارعا قاتىسىپ, جۇلدەگەر اتانۋى مۇعالىم بىلىكتىلىگىنىڭ جوعارى ەكەندىگىنىڭ ايقىن دالەلى. بىلىكتى وقۋشىدان عانا ءبىلىمدى وقۋشى تاربيەلەنەدى, - دەيدى ءبىزدىڭ ويمىزدى قۇپتاعان  مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى اقىلبەك سولتانقۇلوۆ.

قالماحانبەت مۇقامەتقالي,

«Egemen Qazaqstan»

الماتى وبلىسى