وبلىستا جۇزگە جۋىق ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى تۇرىپ جاتىر. ارينە, بۇل ەتنوستاردىڭ قوناقجاي اقتوبە وڭىرىنە كەلۋ تاعدىرى ارقالاي. الدى سوناۋ ون سەگىزىنشى عاسىردىڭ باسىندا ىشكى رەسەيدەن ىعىسىپ كەلسە, سوڭى كەشەگى ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى جاپپاي جەر اۋدارۋدا ات باسىن تىرەگەندەر. ال تىڭ كوتەرۋ كەزىندە كەلىپ, ورنىعىپ قالعاندارى قانشاما. ءتىپتى كەزىندە پولياكتاردىڭ, بولگارلاردىڭ ءبىر-ءبىر اۋىل بولىپ, ۇيىسىپ وتىرعانى دا راس.
پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن ءومىرگە كەلگەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى ورىنداۋدا وبلىستاعى ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ءرولى زور. قازىر وڭىردە وسى جىلداردا باستاپقىداعى بەس ەتنومادەني ورتالىقتىڭ سانى ون سەگىزگە جەتتى. مۇنىڭ ءوزى ەتنوستاردىڭ وزدەرىنىڭ انا تىلدەرىن, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن, مادەنيەتتەرىن ساقتاۋعا دەگەن قۇلشىنىسىن اڭعارتادى.
بۇدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن قالانىڭ قاق ورتاسىنان بوي كوتەرگەن «دوستىق» ۇيىندە ەتنومادەني ورتالىقتار ورنالاسىپ, وزدەرىنىڭ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزۋدە. بۇل ەڭسەلى عيماراتتىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋى دا ماقتانىش. مۇنداي عيمارات بۇعان دەيىن قولى مەن مۇمكىندىگى جەتكەن جەردە ورنالاسىپ جۇرگەن ۇلتتىق-ءمادەني ورتالىقتاردىڭ ارمانى بولاتىن. «دوستىق» ءۇيىن ەلىمىزگە بەلگىلى ءانشى قانات ايتباەۆتىڭ باسقارۋى دا ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىنا جاڭاشا باعىت, سەرپىندىلىك بەردى.
قازىر مۇندا ورتالىقتىڭ ءمۇشەلەرىنە وزدەرىنىڭ انا ءتىلىن, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتىپ, ۇيرەتۋ ءۇشىن جەكسەنبىلىك مەكتەپتەر جۇمىس ىستەيدى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدە تاتار, ازەربايجان, نەمىس ۇلتى وكىلدەرى ىجداعاتتى ەكەن. عيماراتتا ءار ورتالىقتىڭ جەكە بولمەسى, ورتاق بي زالى, 320 ورىندىق كورەرمەندەر زالى, بالالارعا ارنالعان بي ءۇيىرمەسى بار. قاجەتتى اپپاراتۋرا, جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. ورتالىقتاردىڭ كوركەمونەرپازدار ءۇيىرمەلەرى مەن قولونەر شەبەرلەرىنىڭ جەتىستىكتەرى دە جەتەرلىك. «فايلحەن» (نەمىس), «وكسانا» (ۋكراين), «رۋسسكايا پەسنيا» (ورىس) سەكىلدى حالىقتىق حور ۇجىمدارى, «يازگى-موننار» (تاتار-باشقۇرت), «چحينسون» (كورەي), «رادۋگا-پرەستيج» حالىقتىق انسامبلدەرى جۇمىس ىستەيدى. بۇدان باسقا ۋكراينداردىڭ «بارۆينوك» بالالار ۇلگىلى فولكلورلىق ءانسامبلى, ازەربايجان ورتالىعىنىڭ «ازەري», بولگارلاردىڭ «ۆيارا» انسامبلدەرى, ارميانداردىڭ بي توبى مەن ەۆرەيلەردىڭ درامالىق ۇيىرمەلەرى مەرەكەلەردە, ءتۇرلى مادەني شارالاردا جانە بايقاۋ-كونكۋرستاردا ونەرلەرىن ورتاعا سالىپ, بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ كورىگىن قىزدىرا تۇسەدى. ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ونەرپازدارى ءار ءتۇرلى حالىقارالىق بايقاۋلاردان وزا شاۋىپ, جۇلدەلى ورالىپ تا ءجۇر. ولاردىڭ قاتارىندا «وكسانا», «ۆيارا» انسامبلدەرىن, تاعى باسقالارىن اتاۋعا بولادى.
«دوستىق» ءۇيىنىڭ جانىنان قۇرىلعان «دوستىق سازى» فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ تۇساۋكەسەر كونتسەرتتىك باعدارلاماسى ءساتتى ءوتتى. انسامبلگە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى, تانىمال دومبىراشى باقىتبەك زەينەلوۆ جەتەكشىلىك ەتەدى. فولكلورلىق انسامبل قازاق ۇلت اسپاپتارىنان قۇرىلعان. ءانسامبلدىڭ باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن باعىتى – قازاقستان حالقى بىرلىگىن اسقاقتاتاتىن, قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرىمەن ۇندەسكەن ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ اۋەندەرىن دامىتۋ, ناسيحاتتاۋ بولىپ تابىلادى.
«دوستىق» ءۇيى وسىنداعى ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ونەرىن عانا دامىتىپ قويمايدى, ءتۇرلى باعىتتاردا جوسپارلى جۇمىس ءجۇرگىزەدى. مىسالى, 2011 جىلى وتكىزىلگەن مادەني-كوپشىلىك شارالاردىڭ ىشىنەن «بەيبىتشىلىك مەيرامى» وبلىستىق حالىقتار دوستىعى فەستيۆالى, «كوگىمىزدە قالىقتاسىن, ەركىن ءان!» اتتى ۆوكالدىق انشىلەر بايقاۋى, «مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم», «ۇلان-بايتاق رەسپۋبليكام مەنىڭ» اتتى پلاكاتتار كونكۋرستارى جۇرتشىلىق ەسىندە قالدى. سونداي-اق «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 شىڭى – 20 جۇلدىزدى كۇن» اكتسياسى اياسىندا ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتار اراسىندا ۇيىمداستىرىلعان «مادەنيەت ۇندەستىگى» – «سوزۆۋچيە كۋلتۋر» اتتى ايماقتىق فەستيۆالگە رەسەيدىڭ استراحان وبلىسى ۆولودار اۋدانى التىنجار اۋىلىنان دومبىرا ءانسامبلى, اتىراۋ وبلىسىنان «روسسيانوچكا» ءانسامبلى, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «ەدناننيا» ۋكراين ەتنومادەني ورتالىعىن, «سۋدارۋشكا» ءانسامبلىن اتاۋعا بولادى.
«دوستىق» ءۇيىنىڭ ەكىنشى قاباتىندا ورنالاسقان ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتاردىڭ قولدانبالى ونەر كورمەسى كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىن قاسيەتتى ورىن. مۇندا نەمىس, وزبەك, تاتار-باشقۇرت, ۋكراين, چەح, چەشەن-ينگۋش, ارميان, ەۆرەي, ورىس, كورەي, ازەربايجان, پولياك, ۇيعىر جانە گرەك ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارى وكىلدەرى تاپسىرعان جادىگەرلەر بولەك-بولەك جيىستىرىلعان. كورمەدەگى ءار دۇنيە سول ۇلتتىڭ مادەنيەتىنەن, دۇنيەتانىمىنان حاباردار ەتەدى. ارقايسىسى ۇلكەن تاريحتىڭ كىشكەنتاي بولشەگىندەي بولىپ تۇرعان جادىگەرلەر مۇندا جەتەرلىك.
كورمە جۇمىس ىستەي باستاعالى مۇندا بەلگىلى اقىن و.سۇلەيمەنوۆ, پولشانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى پ. چەپلاك, يزرايل ەلشىسى يسراەل مەي الي, رەسپۋبليكالىق بولگارلار بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى و.دىموۆ, رەسەيلىك ۇشقىش-عارىشكەرلەر گ.گرەچكو مەن ا.بىكوۆ سىندى تۇلعالار, سونداي-اق ءماسكەۋدەگى №891 ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى قوناقتا بولعان ەكەن. ال كۇندەلىكتى ءوتىپ جاتاتىن ءتۇرلى شارالارعا قاتىسۋشىلار مەن كەلۋشىلەردىڭ مۇندا باس سۇقپاي كەتەتىندەرى سيرەك. كورمەدەگى زاتتاردى ورنالاستىرۋ مەن بەزەندىرۋدەن ۇسىناقتىلىق اڭعارىلادى. ەكسپوناتتار جيناۋ جالعاسۋدا. كورمەنى بولاشاقتا مۇراجايعا اينالدىرۋ دا ويلاستىرىلۋدا.
ءبىز وبلىستاعى ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ءبىر-ەكەۋىنىڭ وكىلدەرىن سوزگە تارتقانبىز. «ازەربايجاندار اسسوتسياتسياسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى اقتوبە قالاسىنداعى فيليالى كەڭەسىنىڭ توراعاسى شاحباز جامالوۆ:
– قازاقستاندى مەكەندەگەن ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ بەرەكە-بىرلىگىنە قازىر الەم ەلدەرى قىزىعا دا قىزعانا قارايتىنى شىندىق. ەلىمىزدەگى ىنتىماق پەن تاتۋلىق ەكونوميكالىق دامۋ مەن ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى بولىپ وتىر. ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا, وبلىستا قازىر 1 مىڭنان استام ازەربايجان تۇرادى ەكەن. قازىر دە وبلىستا تۇرىپ جاتقان ازەربايجانداردىڭ جاس ۇرپاعى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى, ساياسي تۇراقتىلىعى جولىندا ەڭبەك ەتىپ, ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ءبىز وسىنداي بەيبىت جانە تاتۋ ەلدە تۇرىپ جاتقانىمىزدى ماقتانىش تۇتامىز, – دەدى.
ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى پاۆەل ماگلەلي:
– ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ الىستاعى بولگاريادان, بەسسارابيادان اقتوبە جەرىنە قونىستانعانىنا ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بولعان ەكەن. بولگاركا اۋىلىندا ونداعان ۇلتتىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋدە. كوبى بىرنەشە تىلدە سويلەيدى. ءبىز قيىن كەزدە قوناقجايلىق تانىتقان قازاق حالقىنا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. قازىر وبلىستا مىڭنان استام بولگارلار تۇرادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى العا اۋدانىنداعى بولگاركا اۋىلىندا. وسى اۋىلدا افاناسي بوشكوۆ باسقاراتىن «ءۇمىت-نادەجدا» جشس جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ ەتنومادەني ورتالىق قۇرىلعانىنا ون بەس جىل بولدى. ورتالىق جانىنان «ۆيارا» فولكلورلىق ءانسامبلى قۇرىلدى. انسامبل وبلىستا وتكەن مادەني شارالارعا ۇدايى قاتىسادى. جالپى, وبلىستا ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر مىسالى, تاماشا عيمارات سالىپ بەرىلگەندىگى جانە ورتالىقتارعا جىل سايىن بەرىلەتىن قارجىلاي گرانت دەر ەدىم. مۇنداي قامقورلىققا ريزامىز, – دەدى ول اعىنان جارىلىپ.
«دوستىق» ۇيىنەن ءار ۇلتتىڭ اۋەزدى ءۇنى ەستىلىپ, اسەم اۋەندەرى قالىقتايدى. ءان مەن كۇي بىرلىگى مىقتى بەرەكەلى ەلدىڭ ءسانىن كەلتىرىپ, سالتاناتىن ارتتىراتىنى ءسوزسىز.
اقتوبە وبلىسى.