كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءماميدىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسىندا بيىلعى جىل وتىرىسى قورىتىندىلاندى. ودان بەلگىلى بولعانىنداي, بيىل 36 جالپى وتىرىس وتكىزىلىپ, 152 زاڭ قابىلدانىپتى.
سەنات توراعاسى ولاردىڭ ءىشىندە قوعامىمىزداعى ءتارتىپتى باقىلاۋدى نىعايتۋعا, ەلىمىزدەگى ەكونوميكانى وركەندەتۋگە قاجەتتى زاڭدار كوپ ەكەندىگىن باسا ايتىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن ايقىندايتىن تاريحي-ساياسي-قۇقىقتىق قۇجات – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەكلاراتسياسى قابىلداندى. سونداي-اق ەلباسىنىڭ ءرولىن ايقىندايتىن تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى – 1 جەلتوقسان بەكىتىلدى. پارلامەنت تاريحىنداعى ءبىرىنشى رەت اتالعان وسى دەڭگەيدەگى دەكلاراتسيا, مەن ويلايمىن, قوعامداعى مەملەكەتتىك قۇرىلىم ىشىندەگى پارلامەنتتىڭ ءرولىن, قوعامداعى زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ ماڭىزىن, بەدەلىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسەدى, دەدى قايرات ابدىرازاق ۇلى.
توراعانىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكالىق, تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى, الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە قۇقىقتىق ءتارتىپ ماسەلەلەرى بويىنشا پرەمەر-مينيسترگە جانە باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارعا, مينيسترلىكتەرگە 206 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانىپتى. وسىنداي جەمىستى جۇمىستارى ءۇشىن سەنات توراعاسى العىسىن بىلدىرە كەلىپ, ارىپتەستەرىن كەلە جاتقان جاڭا جىلمەن قۇتتىقتادى. جىلدان جىلعا وتانىمىزدىڭ مەرەيى اسقاقتاپ, حالقىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن ءال-اۋقاتى ءوسىپ, جاقسارا بەرسىن. ەلىمىزگە تىنىشتىق, وتباسىلارىمىزعا باقىت پەن قۋانىش, ارقايسىڭىزدىڭ جەكە باسىڭىزعا دەنساۋلىق تىلەيمىن, دەدى ق.ءمامي.
قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى ءماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى قاراستىراتىن زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى امانتاي كۇرەڭبەكوۆ باياندادى. ودان بەلگىلى بولعانداي, وزگەرىستەر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ قىلمىستار جاسادى دەپ كۇدىك كەلتىرىلگەن جانە ايىپتالۋشى ادامداردى ۇستاۋ, تەرگەۋ يزولياتورلارىنداعى ادامدارعا قاتىستى قىلمىستىق جازالاردى اتقارۋ ءجونىندەگى فۋنكتسيالارى مەن وكىلەتتىكتەرىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بەرۋمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. وسىلايشا قىلمىستىق-اتقارۋ قىزمەتىن بىرىنەن ەكىنشى مينيسترلىككە قايتاراتىن زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قارالىپ, قابىلداندى.
سونداي-اق ورمان شارۋاشىلىعى, جانۋارلار دۇنيەسى جانە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەردى قاراستىراتىن زاڭدىق قۇجات تا ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى. اتى ايتىپ تۇرعانداي, زاڭ جوباسى تابيعاتتى پايدالانۋدىڭ رەتى مەن ماڭىزىن جان-جاقتى قامتىعان.
«تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە زاڭ جوبالارى بويىنشا باياندامانى بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترىنىڭ ءىسساپاردا بولۋىنا بايلانىستى ونىڭ ورىنباسارى ءلاززات تانىسباي جاسادى. زاڭ جوباسىنىڭ ءازىرلەنۋىنىڭ باستى سەبەبى – قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان تەلەراديو سالاسىندا بىردە-ءبىر سالالىق زاڭنىڭ بولماۋىمەن بايلانىستى. ونىڭ ۇستىنە 2015 جىلى ەلىمىز ساندىق (تسيفرلىق) فورماتقا كوشەدى دەپ كۇتىلۋدە. ال بۇل ءوز كەزەگىندە كوپتەگەن قۇقىقتىق ماسەلەلەر تۋىنداتادى. ساندىق تاراتۋ ارقىلى وتاندىق تەلەارنالار سانى ارتادى. جاڭا قىزىقتى ارنالاردىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك تۋادى, دەدى ءلاززات مۇراتقىزى. مۇنداي زاڭدىق قۇجات كوپتەگەن ەۋروپا جانە وزگە دە ەلدەردىڭ قولدانىسىندا بار ەكەندىگى دە نازاردان تىس قالعان جوق.
زاڭ جوباسىمەن بىرنەشە ماقساتتار كوزدەلەدى: ازاماتتاردىڭ وتاندىق تەلەارنالارعا قولجەتىمدىلىگى مەن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ; وتاندىق اقپارات كەڭىستىگىن دامىتۋ ارقىلى ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ت.ب. وسى رەتتە زاڭنىڭ تەلەراديو سالاسىنداعى سۋبەكتىلەر قىزمەتىن دە بەلگىلەيتىندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. كوپ ارنالى حابار تاراتۋ ماسەلەسى رەتتەلىپ, تەحنيكالىق بىرەگەي نورماتيۆتىك تالاپتار ەنگىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى تەلەارنالاردا قاتىگەزدىك پەن زورلىق-زومبىلىق, پارنوگرافيالىق ماتەريالدار كەزىگەدى. سول سەبەپتى وسىنداي باعدارلامالار مەن فيلمدەردى كورسەتۋگە, اسىرەسە, بالالاردىڭ پسيحولوگياسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەتىن شەتەلدىك ءونىمدەردى كورسەتۋگە تىيىم سالىنادى.
زاڭ جوباسى بويىنشا قازاقستاندىق تەلەراديوارنالارداعى وتاندىق كونتەنت كولەمى 2018 جىلى بىرتىندەپ 50 پايىزعا جەتكىزىلەدى. وتاندىق كونتەنتتى دامىتۋدا ارنالاردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن مىندەتتى پاكەتتەرى قالىپتاستىرىلادى. زاڭ جوباسىندا بەكىتىلگەن ەڭ ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – بارلىق وتاندىق تەلەارنالار ساندىق فورماتقا كوشۋدە ۇلتتىق وپەراتوردىڭ ساندىق پاكەتىنە قوسىلۋعا كەپىلدىك الادى. الەۋمەتتىك از قورعالعان وتباسىلار ءۇشىن وتاندىق ساندىق ارنالاردى كورۋ ءۇشىن پريستاۆكالار بيۋدجەت قارجىسىنا ساتىپ الىنىپ بەرىلەدى. زاڭ جوباسى شەتەلدىك تەلەراديو-ارنالاردى دا ۋاكىلەتتى ورگاندا ەسەپكە تۇرۋعا مىندەتتەيدى. كابەلدىك تەلەۆيزيا تەك ەسەپكە قويىلعان ارنالاردى عانا تاراتا الادى.
سەناتور عاريفوللا ەسىمنىڭ ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدى ارتتىرۋ مىندەتىنە بايلانىستى قويعان سۇراعىنا مينيستردىڭ ورىنباسارى بۇل ماسەلە باقىلاۋدا ەكەندىگىن ايتىپ جاۋاپ بەردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, نەگىزىنەن تەلەراديوارنالارىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ولار ءوز تاراپىنان قازاق تىلىندەگى حابار تاراتۋ ۋاقىتىن ساقتاپ وتىر. ايتسە دە جەكە مەنشىك ارنالار 50 پايىزدىق ۇلەستى ساقتاۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ ونىمدەرىن ورىس تىلىندە بەرىپ, استىنا قازاق تىلىندە سۋبتيتر سالادى. سونى مەملەكەتتىك ءتىلدەگى ءونىم دەپ ەسەپتەپ, 50 پايىزدىڭ ىشىنە ەنگىزەدى. ەندى زاڭ جوباسىندا ناقتى نورما جازىلىپ, سۋبتيتر قازاق تىلىندەگى ءونىمگە جاتقىزىلمايتىن بولادى. جالپى, بيىل «قازاقستان» تەلەارناسى تازا مەملەكەتتىك تىلگە كوشىرىلسە, سونىمەن قاتار, قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرىلگەن «مادەنيەت» پەن «بالاپان» تەلەارنالارى اشىلىپ وتىر.
سەناتورلار قۋانىش ايتاحانوۆ, عاني قاسىموۆ پەن جابال ەرعاليەۆ زاڭ جوباسىنا قاتىستى ءوز ويلارىن ءبىلدىردى. ناتيجەسىندە «تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلدانسا, وعان ىلەسپە زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. ارتىنان زاڭ جوباسى كۇن تارتىبىنە قايتا ەنگىزىلىپ, ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.