كومەگى كوپ كومپانيا

ەلگە جاساعان جاقسىلىق ەسەلەنىپ قايتاتىنى انىق

قازاقستاندا الەۋمەتتىك سالاعا قامقورلىق تانىتۋ اياسى كەڭەيە تۇسۋدە

قازاقستاندا ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ, ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ, ۇزدىك مەملەكەتتىك باسقارۋ, ۇزدىك ءادىل سوت بولۋى ءتيىس. جاڭا الەۋمەتتىك ستراتەگيا – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ يگىلىگى جونىندەگى مەنىڭ قامقورلىعىم. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى بارلىق اتقارۋشى بيلىكتىڭ دە قامقور­لىعى بولۋعا ءتيىس.  مەن ءوزىمنىڭ قازاقستان حالقى­نا جاڭا جولداۋىمدى وسى ماسە­لەگە ارناعالى وتىرمىن.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

 ____________________

كومەگى كوپ كومپانيا

«كومپانيا ەمشان» زاڭدى تۇل­عالار بىرلەستىگى بۇدان ون بەس جىل­داي ۋاقىت بۇرىن قۇرىلعان وبلىسقا بەلگىلى كومپانيا. بىرلەستىكتىڭ قۇ­رامىنداعى ەڭ ۇلكەن ەڭبەك ۇجىمى «اۆتوپارك» جشس وبلىس ورتالى­عىن­دا جولاۋشىلار تاسىمالداۋمەن اينالىسادى. پاركتەگى 430 ءتۇرلى مار­كالى اۆتوبۋستار 45 باعىتپەن جو­لاۋشىلار تاسىمالدايدى. سونىڭ 23 باعىتىنا سىيىمدىلىعى جوعارى اۆتوبۋستار قاتىنايدى. كومپانيا مۇ­نى قالالىقتارعا قولايلى بولۋى ءۇشىن ىستەپ وتىر. بيىلدىڭ وزىندە جا­ڭا اۆتوبۋستار ساتىپ الۋعا 3 103 617 48 تەڭگە ءبولىندى. وسىلاي قالا كوش­ەلە­رىندەگى سىيىمدىلىعى تومەن قو­لاي­سىز اۆتوبۋستاردى جاڭارتۋ كوز­دە­لۋدە. قالا سىرتىندا تۇراتىن با­لا­­لا­لاردى قالا مەكتەپتەرىنە الىپ كەلىپ-اپارىپ تاستاۋعا 22 اۆتوبۋس ءبو­لىن­گەن. ونىڭ باسقا وندىرىستىك بۋىن­دارى بولىپ تابىلاتىن «اقجول لتد» جشس قالانىڭ سانيتارلىق تازالىعىمەن, «ميزام» جشس قۇرى­لىس جانە مەردىگەرلىك, «ميزام اۆتو» جشس اۆتوكولىكتەر ساتۋ جانە تەح­نيكالىق قىزمەت كورسەتۋمەن اي­نا­لىسادى. ال «اقتوبە» جشس قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس جۇمىس­تارى­مەن اينالىسادى. سونداي-اق, ءبىر­لەستىك قۇرامىندا «اساتۋ» قو­عامدىق مادەني-ساۋىقتىرۋ ورتا­لى­عى دا جۇمىس ىستەيدى. وسىنشاما سان-سالالى بىرلەستىكتىڭ پرەزيدەنتى مەيىرجان وندىرگەنوۆ جاس تا بولسا بىلىكتى باسشى. قولدىڭ سالاسىنداي ءوندىرىس بۋىندارىنىڭ جۇمىستارىن ۇيلەستىرە جۇرگىزۋدە. بىرلەستىكتىڭ ءوندىرىستىڭ كوپ­تە­گەن سالالارىندا قىرۋار شارۋا ات­قارىپ, قوعام دامۋىنا قايتا­رىم­دى ىقپال ەتىپ وتىرعانى ءوز ال­دى­نا, 1193 ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىر. بىرلەستىك ۇيىمشىل ۇجىم عانا ەمەس, كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋمەت­تىك جاۋاپكەرشىلىگىن ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن قايىرىمدىلىعى مول كومپانيا رەتىندە دە جاقسى تانىس. كومپانيا قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك جانە باسقا تازا شارا­لار­عا 25508865 تەڭگە ءبولىپتى. الەۋ­مەت­تىك ينفراقۇرىلىمداردى ۇستاۋعا 9163865 تەڭگە جۇمساعان. بىرلەس­تىك­تىڭ جۇمىسشىلارىنا ەڭبەكاقى بە­رە­شەگى جوق, ولار ەڭبەكاقىسىن تۇ­راق­تى الىپ تۇرادى. مۇندا ءبىر قىز­مەت­كەرگە ارنالعان الەۋمەتتىك پاكەت 130 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جۇمىسشى­لارى­نىڭ ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقىسى 59 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. جۇمىسىنا قاراي بۇدان جوعارى ەڭبەكاقى الا­تىن­دار قاتارى كوپ. جۇمىسشىلار ارنايى جۇمىس كيىمىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ەڭبەك جانە وندىرىستىك جا­ق­سى جاعداي تۋعىزىلعان. ءبىر قىزمەت­كەر­گە شاققاندا ولاردى دايارلاۋعا, قاي­تا دايارلاۋعا جانە بىلىكتىلىگىن ارت­تىرۋعا 12 مىڭ تەڭگە, ال ەڭبەكتى قور­عاۋ مەن ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ساق­تاۋ­عا 11395 تەڭگە قارالعان. كومپانيادا 2008-2011 جىلدارعا ارنالعان ۇجىمدىق كەلىسىم-شارت جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسشىلارعا دەمالىس ءۇي­لەرى­نە, ساناتوريلەرگە, بالالارعا جاز­عى دەمالىس لاگەرلەرىنە ەلۋ پا­يىز­دىق تولەممەن جولداما بەرۋ قارالعان. تۇرمىستىق جانە وتباسى­لىق ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن كولىكتەر مەن اۆتوبۋستار, مەيرامحانا سياقتى قىزمەتتەر 20 پا­يىز­دىق جەڭىلدىكپەن ۇسىنىلادى. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن ەڭبەك ارداگەرلەرىنە جىل سايىن قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەدى. ەڭبەك وزاتتارى ۇدايى ىنتالاندىرىلادى, جۇمىسشىلار جىل سايىن ءبىر رەت الەۋمەتتىك كومەككە قول جەتكىزەدى. سوندىقتان كومپانيادا جۇمىس­شى­لار تۇراقتى. سوڭعى جىلدارى جاڭا كاسىپورىن قۇرىپ, 155 جاڭا جۇمىس ورنىن اشتى. ياعني, مۇندا جۇمىس تۇرلەرىن كوبەيتۋگە, ءوندىرىستى كەڭەي­تۋ­گە باعىت ۇستالادى. كومپانيادا جۇمىسشىلارىن تۇر­­عىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ دە ادەمى ۇلگىسى بار. وزدەرى سالعان 120 پاتەرلى بەس قاباتتى ەكى تۇرعىن ۇيدەن ءوز جۇمىسشىلارىن ەڭ تومەنگى باعامەن جالدىق ادىسپەن باسپانالى ەتكەن دە وسى كومپانيا. قازىرگىدەي نارىقتىق كەزەڭدە مۇنداي جاعدايعا بارۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىنى انىق. بۇل پاتەرلەر جالدىق مەرزىمى 10 جىل وتكەن سوڭ ولاردىڭ ءوز مەنشىگى بولىپ قالادى. كومپانيا وسى ءۇي­لەردەن 11 پاتەردى از قامتىلعان ازا­ماتتارعا, بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارى وكىلدەرىنە, العا بالالار ءۇيى­نىڭ تۇلەكتەرىنە, كوپ بالالى انالار­عا تەگىن ۇسىنىپ, جومارتتىق تانىتتى. كومپانيا تەك ۇجىمدارىنداعى ادامداردىڭ قامىن عانا ويلاپ قوي­ماي, وبلىس جانە قالا بويىنشا دا قايىرىمدىلىق شارالارىنا ۇزبەي قاتىسادى. مۇندا قايىرىمدىلىق پەن دەمەۋشىلىك جاساۋدىڭ قالىپ­تاس­قان ءداستۇرى بار. مۇنداي ءۇردىستى قا­لىپتاستىرعان وسى كومپانيانى قۇر­عان جانە باسشىسى بولعان مارقۇم ىزتۇرعان ساعيەۆ ەدى. قازىر بۇل ءداستۇر زاڭدى جالعاسىن تابۋدا. بيىلدىڭ وزىندە مۇندا 9673169 تەڭگەگە قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك جاسالدى. حالىقتىڭ وسال بۋىن­دارىن قولداۋعا 1395661 تەڭگە, قو­عام­دىق بىرلەستىكتەردى دامىتۋعا 3953000 تەڭگە ءبولىندى, ءوڭىردىڭ دا­مۋىنا 55250628 تەڭگە جۇمسالدى. بۇ­لاردى تاراتىپ ايتار بولساق, ءبىر­لەس­تىكتىڭ كوپتەگەن جۇمىستارعا مۇ­رىندىق بولعانىن اڭعارامىز. قازاق ونەرىن قولداۋعا 250 مىڭ, سال اۋرۋ­لارىنا شالدىققانداردى قولداۋعا 501 مىڭ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 3717 مىڭ, بالالاردى قورعاۋ كۇنىن ءوت­كى­زۋ­گە 253 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. العا بالالار ۇيىندە بوكستان ىزتۇرعان ساعيۆ اتىنداعى تۋرنير وتكىزۋ داستۇرگە اي­نالعان, بۇعان دا كومەك قولىن سوزا­دى كومپانيا. بالالار ۇيىنە تۇراقتى دەمەۋشىلىك جاساپ تۇرادى. قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا اتسالىسادى دەۋ ورىندى. بۇل باعىتتا وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە 2130 مىڭ تەڭگە ءبولدى. ۇلى وتان جانە اۋعان سوعىس­تارىنا قاتىسۋشىلارعا قۇرمەت كور­سە­تۋگە, جاس دارىنداردى قولداۋعا قار­جى اياپ كورگەن ەمەس. سال اۋرۋ­لارى­نا شالدىققانداردى تاسىمال­داۋ ءۇشىن ەكى ارنايى اۆتوبۋس ساتىپ الىپ بەرىپ, قامكوڭىل جانداردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا قولايلى جاعداي جا­سادى. ازاماتتاردىڭ از قامتىلعان توپتارىنا عانا 1395 مىڭ تەڭگە ءبو­لىپ, كوڭىلدەرىن اۋلادى. شالقار اۋ­دانىنداعى «اقتوعاي» ورتا مەكتەبىن جانە «قىزعالداق» بالاباقشاسىن قاي­تا جاراقتاندىرىپ, كۇردەلى ءجون­دەۋ­گە 1474692 تەڭگە ءبولىپ, الىس اۋىل­داعىلاردىڭ العىسىنا بولەندى. «ق ۇلىنشاق» بالاباقشاسىن سالۋعا 48572658 تەڭگە جۇمسادى. «قۇلاگەر» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى شاعىن بالاباقشانى جوندەۋ جۇمىستارى مەن جيھاز الۋعا 5183278 تەڭگە قا­راس­تىرىپ, ۇلكەن ازاماتتىق تانىت­تى. حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قو­عا­مىنىڭ وبلىستىق بولىمشەسى دە كومپانيادان قۇر الاقان قايتقان جوق, 250 تەڭگە قارجىلاي كومەك الدى. كومپانيا جاستار تاربيەسىنەن دە سىرت قالىپ كورگەن ەمەس. وزدەرىندە وتكىزىلەتىن مادەني-سپورتتىق شارا­لار­دى قارجىلاندىرۋمەن بىرگە, وب­لىستا, قالادا وتەتىن جاستار شارا­سىن قارجىلاي دەمەپ وتىرادى. وب­لىستىق فۋتبول اسسوتسياتسياسىنا 100 مىڭ تەڭگە بولسە, «اتامەكەن» جاستار ۇيىمىنا 168 مىڭ تەڭگە بەردى. كومپانيادان قارجىلاي كومەك العاندار قاتارىندا وبلىستىق قان ورتالىعى, وبلىستىق مۇگەدەكتەر قوعامى «زەكەت» قورى, «قىزىل اي» قوعامى جانە باسقالارى بار. بىرلەستىكتىڭ يماندىلىققا ۇيىت­قى بولىپ وتىرعان «نۇرعاسىر» مەشىتىنە 3 ميلليون تەڭگە ءبولۋى, اق­تو­بە­دە­گى مەدرەسەگە قارجى قاراستىرۋى كو­ڭىل قۋانتادى. يسلام ءدىنىنىڭ كەڭ قا­نات جايۋىنا, بىلىكتى ءدىني كادرلار دايار­لاۋعا قولداۋ كورسەتۋى دە كومپانيا باسشىلارىنىڭ جومارتتىعىمەن بىرگە, يماندىلىعىن اڭعارتادى. كوم­­­پانيا وندىرىستىك بۋىندارىندا مۇنداي قايىرىمدىلىق شارالارى كوپتەپ جاسالادى. بۇل ولار جاساعان قايىرىمدىلىق پەن ىزگىلىكتىڭ, دەمەۋشىلىك پەن قولداۋدىڭ ءبىز بىلەتىن ءبىر پاراسى عانا. كومپانيا وسىنداي قايىرىم­دى­لىق جانە دەمەۋشىلىك شارالارىنا قا­تىسا وتىرىپ, ءوڭىردىڭ جانە قالا­نىڭ دامۋىنا دا ينۆەستيتسيا سالىپ كە­لەدى. قالاداعى «مۇنايشى» ستا­ديو­نىن سا­لىپ, پايدالانۋعا بەردى. سون­داي-اق, وب­لىس ورتالىعىنىڭ كو­رىك­­تەنىپ, كور­كەيۋىنە دە اتسالىسىپ ءجۇر. قالانىڭ اباي داڭعىلى بويىن­دا كومپانيا كۇشىمەن ورناتىلعان «تەمىرقازىق» بەلگىسىنە 2163625 مىڭ تەڭگە جۇمس­ا­لىپتى. ال ەسەت باتىر مەن ءاليا مولداعۇلوۆا اتىن­داعى داڭ­عىلدار قيىلىسىنداعى «با­ق­ىت باعاناسى» بەلگىسى كومپانياعا 7 ميلليون تەڭ­گە­گە ءتۇستى. بۇلار قالا­لىقتاردىڭ ءسۇ­يىك­تى ورىندارىنا, كوپ جينالاتىن جەرلەرىنە اينالدى. بىرلەستىك تۋعان كالاسىنىڭ كوركەيۋىنە, وندا تۇراتىن ادامداردىڭ جايلى تىنىعۋىنا جاعداي جاساۋعا ارقاشان دايىن. كومپانيا سالعان ادەمى تۇرعىن ۇيلەر قالانى كورىكتەندىرىپ تۇرسا, قالا تازالىعىنا دا وزىندىك ۇلەس قو­سىپ كەلەدى. ال, ونىڭ قۇرامىن­داعى اۆتوبۋس پاركىنىڭ جۇمىسىنا قالا­لىق­تار ءدان ريزا. مىنە, نەگىزگى ءوندى­رىس­تىك جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ, تابىسقا قول جەتكىزىپ وتىرعان «كومپانيا ەمشان» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى حالىققا قىزمەت ەتۋدىڭ وسىن­داي ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. قا­شاندا قايىرىمدىلىق پەن دەمەۋشىلىكتى كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەر­شى­گىگىنىڭ وزەگىنە اينال­دىرعان كومپانيا بۇل باعىتتاعى يگى ىستەرىنىڭ اۋقىمىن الداعى ۋاقىتتا دا كەڭەيتە بەرمەك. ساتىبالدى ءساۋىرباي. اقتوبە وبلىسى.