• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
29 جەلتوقسان, 2011

قازاقتىڭ قايسار ۇلىن ۇلىقتادى

433 رەت
كورسەتىلدى

ءۇش عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بو­يى بوداندىقتىڭ بۇعاۋىندا بو­­لىپ, وسىدان 20 جىل بۇرىن ەگەمەندىگىن العان ەلىمىزدىڭ ءار ازا­ماتى ءۇشىن تاۋەلسىزدىك كۇنى مە­رەكەسىنىڭ ورنى ايرىقشا. بۇل كۇن – اتا-بابالارىمىز اڭساعان ارماننىڭ جۇزەگە اسقان, كەۋدەسىن ماقتانىش كەرنەپ مەرەيى تاسقان, ەلىمىزگە ەركىندىك سىي­لا­عان ۇلى كۇن. مىنە, كەڭ بايتاق قازاق دالاسىندا اسپانكوك تۋى­مىز­دىڭ جەلبىرەگەنىنە 20 جىل تولدى. جيىرما جىلدا ەلىمىز ءجۇز جىلعا تاتيتىن جۇمىس جا­سادى. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالار, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ قارقىنى ءوز ناتيجەسىن بەردى. 46 كونفەسسيا مەن 130-دان استام ەتنوستىڭ ور­تاق ورداسى بولىپ وتىرعان ەلىمىزدە بەرەكە-بىرلىك, تاتۋلىق قا­لىپتاسقان. تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋىن بيىك كوتەرىپ كەلە جاتقان ەل­با­سى حالقىمىزدى قىسپاققا ۇرىن­دىرماي, ۇلى جولعا باستاپ كەلەدى. ول ەلىمىزدى باياندى باقىتقا جەتەلەيتىن ازاتتىق جولى.

اۋدان جۇرتشىلىعى جىل سايىن تاۋەلسىزدىك كۇنىن ۇلكەن قۋانىشپەن مەرەكەلەيدى. اۋدان ورتالىعىنداعى مەرەكەلىك ءىس-شا­رالار مويىنقۇم اۋدانىنىڭ اكىمى ساكەن ارۋباەۆ پەن جەل­توقسان وقيعاسىنىڭ قۇربانى, ««حالىق قاھارمانى»» ق.رىس­­­­قۇل­بە­كوۆتىڭ اناسى دامەتكەن اسان­باە­ۆانىڭ مەكەمە-ۇيىم باس­شى­لارىنىڭ جەلتوقسان كوتەرى­­لىسى ەرلەرىنىڭ ءبىرى, ««حالىق قاھارمانى»» ق.رىسقۇلبەكوۆتىڭ جاستار ساياباعىنداعى ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويۋدان باستادى. كوپ­شىلىك قاتىسقان ميتينگىدە اۋدان اكىمى ساكەن ارۋباەۆ ءسوز سويلەدى.

1986 جىلعى الماتىداعى جەلتوقسان وقيعاسى كەمەرىنەن اسىپ تۇرعان شوۆينيستىك وتار­شىل ساياساتقا قازاق حالقىنىڭ قارسىلىعىنان تۋىنداعان ەدى. ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز, «حالىق قا­ھارمانى» قايرات رىسقۇلبەكوۆ قاتا­رىندا بولعان بۇل كوتەرىلىس كرەمل بيلەۋشىلەرىنە قارسى ءۇن قاتقان جاستارىمىزدىڭ جالىن­دى داۋىسى جاڭا زامانعا جول اشتى. قايرات رىسقۇلبەكوۆ جەل­توقسان وقيعاسىنىڭ باس قاھار­مانى عانا ەمەس, اۋىرتپالىعىن ارقالاعان باس قۇربانى, قىرشىن جاس قايراتتىڭ ەسىمىن بۇگىندە بۇكىل قازاقستاندىقتار قۇرمەت­تەي­دى. قاشاندا ز ۇلىمدىقتى ءاد­ىلدىك جەڭۋمەن كەلەدى. بۇل جولى دا ادىلدىك سالتانات قۇرىپ, تاريح تارازىسى ءبارىن ءوز ورنىنا قويدى.

ەلباسىمىز ن.ءا. نازار­باەۆ­تىڭ كەمەڭگەرلىگى مەن سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز بۇگىن تەك تاۋەلسىز ەل بولىپ قانا قوي­ماي, الەم ەلدەرى مويىنداعان ىرگەلى مەملەكەتكە اينالىپ وتىر­مىز. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋدەن گورى, ونى ساقتاپ تۇرۋ با­عاسى قىمبات. سوندىقتان بىزدەر كەشەگى تاۋەلسىزدىك جولىندا جا­نىن قيعان اردالارىمىزدىڭ اس­ىل ارماندارىن اقيقاتقا اينال­دىرىپ قانا قويماي, باياندى ەتۋگە ءتيىسپىز.

ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان قايراتتىڭ وجەت بەينەسى بۇكىل جاستارىمىزدى تاۋەلسىزدىك جو­لىن­دا ەرلىك ىستەرگە شاقىرىپ تۇرعانداي سەزىنەمىز. ول بارشا قازاق جاستارىنىڭ اياۋلى تۇل­عاسىنا اينالارىن تىرشىلىگىندە بىلە العان جوق. ول ازاماتتىق ءىس اتقاردى, نامىس پەن ار-وجدان­نىڭ تاپتالۋىنا جول بەرگەن جوق. قايرات ءبىز ءۇشىن ماڭگى ءتىرى, ماڭگى جاساي بەرەدى, – دەپ ءتۇي­ىندەدى ءسوزىن اۋدان باسشىسى.

ال اۋداندىق ارداگەرلەر كە­ڭەسىنىڭ توراعاسى, اۋداننىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى جاشارالى قوي­گەلديەۆ جەلتوقسان وقيعاسى, ەل بىرلىگى, ورىمدەي جاس جىگىتتەر مەن قىزداردىڭ شوۆينيستىك كوز­قاراستاعى توتاليتارلىق جۇيەگە قارسىلىعى جايىندا ايتسا, قاي­راتتىڭ اناسى دامەتكەن اسانباەۆا جاستارعا قايراتتىڭ ەرجۇ­رەكتىگىن, نامىسشىلدىعىن بەرسىن, ەلىمىزدىڭ ايتۋلى ازاماتتارى بولىڭدار, دەگەن ىزگى انالىق تىلەگىن جەتكىزدى.

تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ارنالعان مەرەكەلىك شارا ابىلايحان الا­ڭىندا جالعاستى. شارا بارى­سىن­دا اۋدان باسشىسى تاۋەلسىز­دىكتىڭ 20 قۇرداسىنا ەستەلىك سىي­لىق, الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان 20 وتباسىعا قايى­رىم­دىلىق پاكەتىن تاپسىردى. ءارى قاراي مەرەكەلىك ءىس-شارا اۋ­داندىق مادەنيەت ءۇيى ونەرپاز­دا­رىنىڭ كونتسەرتىنە ۇلاستى.

سول كۇنى ءتۇس قايتا اۋدان اكىمى ساكەن ارۋباەۆ باستاعان اۋدان باسشىلارى جەلتوقسان وقي­عاسىنىڭ قۇربانى, «حالىق قاھارمانى» قايرات رىسقۇل­بە­كوۆ­تىڭ تۋعان اۋىلى بىرلىكتە بولىپ, قايراتتىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويدى جانە مەرەكەگە جينالعان قاۋىمدى وزگە مەرەكەلەرگە قاراعاندا شوقتىعى بيىك ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدى­عىمەن قۇتتىقتادى.

جو­لدىباي دامەتوۆ, جۋرناليست.

جامبىل وبلىسى, مويىنقۇم اۋدانى.

سوڭعى جاڭالىقتار