ن.ءا.ماراباەۆ اتىنداعى «مۇنايشى» قوعامدىق قورى 2004 جىلى حالقىمىزدىڭ ەلجاندى ازاماتتارى, ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىنىڭ جاناشىرلارى ءناسىپقالي ماراباەۆ, اسقار ق ۇلىباەۆ جانە ورال اقشولاقوۆتاردىڭ قۇرىلتايشىلىعىمەن دۇنيەگە كەلگەن بولاتىن. سودان بەرى قاراي زەينەتكەر ارداگەر-مۇنايشىلارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماسەلەسى مەن پروبلەمالارىنا كوڭىل ءبولىپ, ولاردىڭ ويداعىداي شەشىلۋىنە تىڭعىلىقتى ارالاسىپ كەلەدى. قوردىڭ جۇمىسىن نەگىزىنەن قامقورشىلىق كەڭەسى باسقارادى, ونىڭ قۇرامى كەزىندە مۇناي ونەركاسىبىن ۇيىمداستىرۋعا ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن, ءوندىرىستىك كاسىپورىنداردى, اۋدان, وبلىس جانە رەسپۋبليكا كەڭىستىگىندە باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارىپ, ەل باسقارعان ارداگەر-مۇنايشىلاردان جاساقتالعان. قوردىڭ ءىس جوسپارلارى, قارجىلىق سمەتا, بيۋدجەتتەرى كەڭەستىڭ ماجىلىسىندە تىڭعىلىقتى تالقىلانىپ بەكىتىلەدى, ءار جىل اياعىندا مىندەتتى تۇردە اۋديت جۇرگىزىلەدى.
وتكەن 8 جىلداي مەزگىل ىشىندە قور ارداگەر مۇنايشىلارىمىزعا ماتەريالدىق جانە رۋحاني قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتۋدە قىرۋار جۇمىستار اتقاردى. 2005 جىلى قازاق مۇنايىنىڭ ەنتسيكلوپەدياسى 2 تومدىق كولەمدى كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. وسى انىقتامالىق ادەبيەتتە ءجۇز جىلدان استام تاريحى بار ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىندا ۇزدىكسىز ەڭبەك ەتكەن 2500-دەن استام ازاماتتىڭ قىسقاشا ءومىر جولدارى ءۇش تىلدە, قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە جازىلىپ, تاريح تىزىمىنە ماڭگىلىك ەنگىزىلدى. سونداي-اق, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 60 جىلدىعىنا ارناپ «مۇنايشى ارۋلار ەڭبەگى – ەرلىك ەسكەرتكىشى» تاقىرىبىمەن سوعىسقا اتتانعان جۇبايلارىنىڭ تۋما-تۋىستارىنىڭ ەڭبەك مايدانىندا ورنىن باسىپ, مايدانعا ۇزبەي مۇناي جونەلتكەن 500-دەن استام اپا-انالارىمىزدىڭ ەرەن ەڭبەكتەرى باياندالعان كىتاپ شىعارىلدى, جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا «قازاقستان مۇناي ونەركاسىبى سوعىس جىلدارىندا» اتتى كىتاپ جارىق كوردى. قوردىڭ تىندىرىپ جاتقان تاعى ءبىر ىزگى ءىسى – ۇلتتىق مۇناي-گاز وندىرىسىمىزدە وشپەس ءىز, ءوز قولتاڭبالارىن قالدىرعان ارداگەرلەرىمىزگە ارنالعان «قازاق مۇنايىنىڭ ارداقتىلارى» اتتى سەريامەن شىعاتىن كىتاپتار. بۇل سەريادان 50 كىتاپ شىعارىپ ۇلگەردىك.
قور ءار مۇنايلى ولكەلەردە مۇنايشىلاردىڭ داڭق اللەيالارىن ارحيتەكتۋرا ونەرىنىڭ جاڭا تالاپتارىنا ساي ەتىپ قالا تۇرعىندارىنا قىزىقتى دەمالىس ورنى بولارلىقتاي ساۋلەتتى كەشەن سالۋدى ماسەلە ەتىپ قويعان بولاتىن. ول جەردە وڭىردەگى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ قىزمەتتەرىن دامىتقان مەكەمەلەر مەن ۇجىمداردىڭ اتتارىن مۇناي كەن ورىندارىن اشىپ, وندىرىستىك تۇرعىدا يگەرۋگە اتسالىسىپ, سۇبەلى ەڭبەك سىڭىرگەن ارداقتى ارداگەر-مۇنايشىلارىمىزدىڭ اتتارىن ايشىقتاپ كورسەتىپ ماڭگىلىك تاريحي مۇراجاي ىسپەتتەس ەتىپ كورسەتۋ كوزدەلگەن. ازىرگە داڭق اللەياسى ەلىمىزدىڭ ەكى وبلىسىندا, ورال جانە جاڭاوزەن قالالارىندا سالىنىپ, حالىق يگىلىگىنە تاپسىرىلدى.
وسى ءوتىپ بارا جاتقان 2011 جىلى ن.ءا.ماراباەۆ اتىنداعى «مۇنايشى» قوعامدىق قورى ءوزىنىڭ جارعىسىندا انىقتالىپ كورسەتىلگەن الەۋمەتتىك جاعدايلارى تومەن ارداگەر مۇنايشىلارىمىزدىڭ وتباستارىنا قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتۋ جۇمىستارىمەن قاتار مۇناي سالاسىنداعى بىرنەشە مەرەيتويلىق شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنا اتسالىسىپ, دايىندىعىنان باستاپ جوعارى دارەجەدە ءوتۋىنە بەلسەنە ارالاستى. 2011 جىل قور ءۇشىن نەگىزىنەن قازاق مۇنايىنىڭ باعىن اشقان العاشقى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى – دوسسوردىڭ 100 جىلدىعى, ماڭعىستاۋ مۇنايىنىڭ اشىلۋىنىڭ 50 جىلدىعى جانە قۇمكول كەن ورنى ءوندىرىستىك يگەرىلۋىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە ارنالعان ءىس-شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋىمەن ءوتتى. وسى مەرەيتويلىق شارالاردىڭ جوسپارلارىن جاساقتاپ, ۇيىمداستىرىپ, ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان جۇمىس توبى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى, جۇمىس توبى قۇرامىندا «مۇنايشى» قورى دا قاتىناسىپ, بىرلەسە ەڭبەك ەتتى. دوسسور كەن ورنىنىڭ, جالپى ەمبى مۇنايلى ءولكەسىنىڭ دامۋى, ءوسىپ-ءوركەندەۋىنە جانە ماڭعىستاۋدا مۇناي كوزىنىڭ اشىلۋى, ونىڭ يگەرىلۋىنە ەڭبەك سىڭىرگەن ارداقتى ارداگەرلەر جايىندا «قازاق مۇنايىنىڭ ارداقتىلارى» سەرياسىمەن 19 كىتاپ شىعارۋ باعدارلاماعا ەنگىزىلدى.
گازەت بەتتەرىندە, راديو حابارلارىندا ارداگەر مۇنايشى جەكە تۇلعالاردىڭ ءومىر جولدارى ارقىلى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ وركەندەپ دامۋ جولدارى تۋرالى اقپاراتتىق ماتەريالدار ۇيىمداستىرىلدى. قوردىڭ ۇيىمداستىرۋ باسشىلىعىمەن تەلەديداردان كورسەتىلەتىن جارنامالىق تا, تاربيەلىك تە ءمان-ماعىناسى بار «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ الەۋمەتتىك 7 بەينەباياندارى شىعارىلدى.
امەريكانىڭ وقىمىستىسى دەنيەل ەرگين اعىلشىن تىلىندە شىعارعان «دوبىچا ۆسەميرنايا يستوريا بوربى زا نەفت, دەنگي ي ۆلاست» مۇناي تاريحى, مۇنايدىڭ ساياساتقا ىقپالى, باسقا دا مۇناي توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەر جونىندەگى كىتاپتىڭ ماسكەۋدەن ورىس تىلىندە شىعارىلۋىنا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق اتىنان دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتتىك.
مۇناي سالاسىنىڭ, مۇنايشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارداعى ءوزگەرىستەرى مەن قول جەتكىزگەن تابىستارى جونىندە ماتەريالدار دايىندالىپ, گازەت بەتتەرىندە, «شالقار» راديوسىنىڭ حابارلارىندا بەرىلدى.
مۇنايشىلاردىڭ كاسىبي مەرەكەلىك كۇندەرىندە الماتى مەن استانادا تۇراتىن زەينەتكەر ارداگەر-مۇنايشىلاردى ماڭعىستاۋ مەن اتىراۋ وبلىستارىنا «قازمۇنايگاز» ءوب» اق ۇيىمداستىرعان چارتەرلىك رەيسپەن اپارىپ جەرگىلىكتى ارداگەرلەرمەن بىرگە مەرەيتويلىق ءىس-شارالارعا قاتىستىرىپ قايتتىق. ولار وبلىس ورتالىقتارى اتىراۋ مەن اقتاۋ, مۇنايشىلار كەنتتەرى جاڭاوزەن مەن دوسسوردا بولىپ, تاۋەلسىزدىك جىلدارداعى مۇنايشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىنىڭ ومىرشەڭ وزگەرىستەرىن ءوز كوزدەرىمەن كورىپ, سوڭعى جىلدارداعى جەتىستىكتەرگە قۋانىشتى, كوڭىل تولارلىقتاي سەزىممەن ورالدى.
سونىمەن قوسا قوردىڭ نەگىزگى جارعىدا بەلگىلەنگەن مىندەتتەرى ورىندالدى. وسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 11 ايىندا 544 ادامعا قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتىلدى, ونىڭ ىشىندە 301 ادامعا اي سايىنعى كومەك بەرىلسە, 243 ادام ءبىر رەتتىك كومەكپەن قامتىلدى, سول ارداگەرلەرىمىز 41 562 770 تەڭگە كولەمىندە قايىرىمدىلىق كومەك الدى. قايىرىمدىلىق كومەك رەتىندە زەينەتتەگى ارداگەر مۇنايشىلار 591 مىڭ تەڭگە كولەمىندە گازەتكە جازدىرىلدى.
«قازاق مۇنايىنىڭ ارداقتىلارى» سەرياسىمەن ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 11 ايىندا 15 كىتاپ باسپادان شىقتى, جىل اياعىنا دەيىن تاعى بەسەۋى جارىق كورمەكشى. وسى جارىق كورگەن كىتاپتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى دوسسوردىڭ 100 جىلدىعى مەن ماڭعىستاۋ مۇنايىنىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالىپ شىعارىلعان تۋىندىلار. دوسسوردىڭ 100 جىلدىعى مەن ماڭعىستاۋ مۇنايىنىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالعان كىتاپتاردىڭ جازىلىپ, باسپادان شىعۋىنا «قازمۇنايگاز» ءبو» اق جانە ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگى جەتكىلىكتى مولشەردە ارنايى قاراجات ءبولىپ, دەمەۋشىلىك ەتتى.
قوردىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن مۇددەسى – الەۋمەتتىك جاعدايى وتە ناشار, كومەكتەسەتىن ەشكىمى جوق, زەينەتاقىدان باسقا تابىس كوزى جوق زەينەتكەرلەرگە قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتۋ. وسىنداي تىڭ سەرپىندى كەڭ كولەمدى كەشەندى باعدارلامالاردىڭ ويداعىداي جۇزەگە اسۋى مۇنايشىلار قاۋىمىن ءاسىرەسە ارداگەرلەرىمىزدى قۋانىشقا ءبولەۋدە. ۇلتتىق دامۋىمىز بەن مەملەكەتتىك نىعايۋىمىزعا اۋاداي قاجەت جۇرتشىلىق كوڭىلىنەن شىعارلىق جاڭا باستامالار كوتەرىپ, ارداگەر مۇنايشىلارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدا تالاي يگىلىكتى ءىستەر اتقارىلىپ, ونىڭ جۇزەگە اسۋىن ىجداعاتتى قاداعالاۋدا «مۇنايشى» قورى ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتۋدا. قور مەن «قازمۇنايگاز» ۇك» اق جانە ونىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىمەن بىرلەسە وتىرىپ 2006-2011 جىلدارعا ارنالعان ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, وسى كومپانيالار نەگىزگى دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتىپ كەلەدى. جۇمىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋعا سول «قازمۇنايگاز» ۇك» اق ەنشىلەس كومپانيالارىمەن 2011-2016 جىلدارعا ارنالعان مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
وسى گازەت بەتىن پايدالانىپ 2011 جىلى قورعا دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتكەن كومپانيالاردىڭ ءتىزىمىن جاريالاۋدى ءجون سانادىق. ولار مىنالار:
«قازمۇنايگاز» ۇك» اق, «قازمۇنايگاز» ءوب» اق, «قازترانسويل» اق, «قازمۇنايگاز» وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق, «قازترانسگاز» اق, «ماڭعىستاۋ مۇنايگاز» اق, «جايىقمۇناي» جشس, «قور» مۇناي كومپانياسى» اق, «سازانقۇراق» جشس, ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمشىلىگىنىڭ «دەمەۋ» الەۋمەتتىك قولداۋ قورى», «پەتروقازاقستان قۇمكول ريسورسيز» اق», «قازنيگري» جشس, «ازيمۋت» جشس.
وسى ورايدا, قامقور قولىن سوزعان كومپانيا باسشىلارىنا, ولاردىڭ ۇجىمىنا ەلىمىزدەگى 9 مىڭداي زەينەتكەرلەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان ن.ءا.ماراباەۆ اتىنداعى «مۇنايشى» قوعامدىق قورىنىڭ قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ جانە ديرەكتسياسى اتىنان جۇرەك تۇبىنەن شىققان شىنايى ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, ولارعا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءماڭگىلىك بولۋىنا جەمىستى ەڭبەك ەتۋلەرىنە, اللانىڭ ابىرويىنا بولەنىپ, باقىتتى بولۋلارىنا تىلەكتەستىك بىلدىرەمىز. بىرلەسكەن جۇمىسىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم بولعاي!
سايلاۋ جىلقايداروۆ, قوردىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى.