«تەاتر كيىمىلگىشتەن باستالاتىنىنىڭ» ءمان-ماعىناسىن بىلسەك تە, تىرشىلىك اتاۋلى كادىمگى پەشتەن باستالاتىنى داۋسىز. وسىناۋ ومىرلىك عاقليا تىزگىنىندەگى قاراپايىم ءارى اسا قاجەت ىسپەن اينالىسىپ جاتقان كاسىپورىننىڭ ءبىرى – بۋرابايداعى قازاندىق مەحانيكالىق زاۋىتى. ۇجىمدى 30 جىل باسقارىپ, زەينەتكەرلىككە شىقسا دا, قازىرگى باسشىلىقتىڭ قالاۋىمەن باس كونسترۋكتور قىزمەتىن اتقاراتىن ۆيكتور كوندراشەۆ كاسىپورىننىڭ قازىرگى اتاۋى «ازياەنەرگوپروەكتمونتاج» جشس ششۋچە ءوندىرىستىك فيليالى دەپ شۇبىرتىپ جاتپايتىندىعى دا ءتۇسىنىكتى. جۇرتشىلىق باياعىداي اتايدى. ءماسەلە وندا ەمەس, ماسەلە ماندە, اتقارىلعان ىسكە ساي جۇرتشىلىقتىڭ جۇرەك قابىلداۋىندا. باس ديرەكتور مارات احمەتوۆ تە سولاي ويلايدى. «ارينە, ءوندىرىس ورنىنىڭ ءوز جوسپارلارى بار. بىراق, تۇپكى ماقسات – ادامدار جۇرەگىنە جىلىلىق شۋاعىن ۇيالاتۋ», – دەيدى بۇگىنگىنىڭ باسشىسى.
مۇنىڭ توركىنى قايىرىمدىلىق قوي. ول ءۇشىن قۋات كەرەك. ونى تۇپكى ماقساتىن تۇسىنگەن مەيىرىمدى جۇرەكتەر جاسايدى. قۋات دەمەكشى, كەز كەلگەن سۇرانىستاعى قازاندىقتاردى دايىنداپ, ورنالاستىرىپ بەرەتىن, قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە قۇرىلىس ىسىمەن اينالىساتىن كاسىپورىن 2008 جىلى 562,9 ميلليون تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرسە, 2011 جىلى كورسەتكىش 1020 ميلليون تەڭگەدەن اسقالى وتىر. كاسپورىننىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى قاتارىندا قورعانىس مينيسترلىگى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى, «قازاقستان تەمىر جولى ۇك» اق-تىڭ بارلىعى ءبىراز گاپتىڭ بەتىن اشقانداي. ونىڭ ۇستىنە جىل سايىن قىزىلوردا, سەمەي, پاۆلودار, اتباسار, ەرەيمەنتاۋ, قاراكەمەر, استراحانكا, قۇسمۇرىن, پريوزەر, ريددەر, كۋرچاتوۆ, قوسشى, پەرۆوماي قالالارى مەن قوپا ستانساسىنىڭ, ەرتىس كەنىشىنىڭ قازاندىقتارىن جوندەۋ دە بۋراباي كاسىپورنىنىڭ موينىندا. الماتى, استانا, اقتوبە, اتىراۋ, سەمەي, بالقاش, ستەپنوگور, ەمبى, ششۋچە, گانيۋشكين جانە باسقا قالالاردا زامانالىق قازاندىقتار ورناتىلدى. ءدال قازىر اقتاۋ قالاسىنداعى مۇناي جيناقتاۋ پۋنكتىنىڭ قازاندىعى قۇراستىرىلىپ جاتىر. ۇجىم جاڭاوزەندىكتەرگە دە قول ۇشىن بەرۋگە دايىن ەكەندىگىن بىلدىرۋدە. زاۋىتتا جۇمىس ىستەيتىن 220 ادامنىڭ ورتاشا جالاقىسى بيىل 105,1 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن «ازياەنەرگوپروەكت مونتاج» جشس-نىڭ كەز كەلگەن ۇسىنىستى قابىلداي الاتىنى ءشۇبا كەلتىرمەيدى. ويتكەنى, ول بيۋدجەتكە جارتى ميلليارد تەڭگەگە جۋىق تولەمدەر اۋدارىپ, بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ وتىر.
ششۋچە قالاسىنىڭ تىرشىلىك اۋانىن قالىپتاستىرۋشى كاسىپورىن جەرگىلىكتى بيلىك تۇزگەن سان-الۋان شارالارعا بەلسەنە قاتىسادى. زاۋىت كاسىپتىك ليتسەيگە, ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەرلەر وداعىنا, كۇرەس فەدەراتسياسىنا, مەشىت پەن شىركەۋگە, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە, ۇجىمنىڭ بۇرىنعى جۇمىسشىلارىنا ءداستۇرلى كومەك-قولداۋ شارالارىن وتكىزۋدى ابزال پارىز سانايدى. ەسەپكە كەلسەك, 2008 جىلى 881895 تەڭگەنىڭ, 2009 جىلى 910485 تەڭگەنىڭ, 2010 جىلى 1515679 تەڭگەنىڭ دەمەۋشىلىك كومەگى كورسەتىلىپتى. ونىڭ ىشىندە تابيعات اپاتىنان زارداپ شەككەن الماتى وبلىسىنداعى قىزىلاعاش اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا ارنالعان 335 مىڭ تەڭگە قارجى بار. ال, بيىل جەرگىلىكتى مەشىت قۇرىلىسىنا 533 مىڭ تەڭگە, قارتتار ايلىعىن قولداۋعا 295 مىڭ, اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىن كوتەرمەلەۋگە 125 مىڭ, اقمولا وبلىسى كۇرەس فەدەراتسياسىن قولداۋعا 110 مىڭ تەڭگە, ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ تۇرمىس جاعدايىن كوتەرمەلەۋگە 250 مىڭ تەڭگە, تاعى باسقالارىن قوسقاندا 3 ميلليون تەڭگەدەن استام اقشالاي قارجى جۇمسالىپتى.
ىرگەلى كاسىپورىندا «ۇزدىك تسەح», «ۇزدىك مامان», «ۇزدىك ءوندىرىس شەبەرى», «كاسىبى بويىنشا ۇزدىك» بايقاۋلارى يگى داستۇرگە اينالعانىنىڭ ءتالىمدىك ءمانى بار. ىرىكتەۋ تالاپتارىنىڭ قاتاڭدىعىنا قاراماستان, بيىل جەرگىلىكتى ليتسەيدىڭ التى تۇلەگى ۇجىم قاتارىن تولىقتىردى. بۇل دا جۇرەك جىلىتاتىن ءۇردىس.
باقبەرگەن امالبەك.
اقمولا وبلىسى, بۋراباي اۋدانى.