«شىعىس قازاقستان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ» مەملەكەتتىك مەكەمەسى وڭىردە مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك عيماراتتاردىڭ كوپتەپ سالىنۋىنا ىقپال جاساۋدا.
اتامىز قازاق «دەنى ساۋدىڭ, جانى ساۋ» دەپ قالاي ورىندى ايتقان. ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ادامداردىڭ بوس ۋاقىتتارىن ءماندى دە ءساندى ءوتكىزىپ, ءوزدەرىنىڭ دەنساۋلىقتارىن شىڭداۋلارىنا كوڭىل ءبولۋلەرى قاجەتتىلىگىن ايتقان.
شىعىس قازاقستان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىن ءوز ءىسىنىڭ بىلگىر مامانى ەرلان ماساليموۆ باسقارادى. ەرلان توقتار ۇلى شارۋامىزدىڭ بارىسىمەن تانىسقان سوڭ اتقارىپ جاتقان ىستەرىنەن ماعلۇمات بەردى.
ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن كۇندەلىكتى نازاردا ۇستاپ وتىرادى. سوڭعى ەكى-ءۇش جىلدا وبلىستا بىرنەشە ەمحانا مەن اۋرۋحانالار ىسكە قوسىلدى. بۇرىن اۋدان ورتالىعى بولعان كاتونقاراعاي اۋىلىندا كۇن تالابىنا ساي جاڭا اۋرۋحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. ول وسى زامانعى مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جانە قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان. بۇرىندارى اۋىل تۇرعىندارى ءۇلكەن نارىنداعى ورتالىق اۋرۋحاناعا نەمەسە شالعايدا جاتقان وبلىس ورتالىعى وسكەمەنگە ەمدەلۋ ءۇشىن شىعىندانىپ ساپار شەگەتىن. وبلىس ورتالىعىنداعى اۋرۋحانادا كەزەك كوپ, سوندىقتان بىردەن دارىگەر قابىلداۋىنا تاپ بولۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. ءوڭىر باسشىسى بۇل پروبلەمانى جاقسى بىلەتىن, سوندىقتان دياگنوستيكالىق ورتالىققا كەلىپ, باسشىلارمەن, دارىگەرلەرمەن تىلدەستى, كەزەكتى ازايتۋ تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. ءسويتىپ, كەزەك ءماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىلدى.
ال ەندى الىستاعى اۋىلداردىڭ تۇرعىندارى وبلىس ورتالىعىنا نەمەسە استانا مەن الماتىعا سابىلماس ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ەڭ الدىمەن, كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جانە شاعىن دياگنوستيكالىق ورتالىقتار اشۋ قاجەتتىگى تۋدى. المانيانىڭ «سيمەنس» ماركالى كومپيۋتەرلىك توموگرافياسى وبلىستىق اۋرۋحاناعا ورناتىلعاننان بەرى سىرقات جاندار جۇرەگى, وكپە-باۋىرى, اسقازان, بۇيرەگىن تەكسەرتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. اسا ساپالى قوندىرعىلار سىرقات جانداردىڭ اۋرۋىن تەز انىقتايدى, سوسىن سول بويىنشا ەم قولدانىلا باستايدى. سونداي-اق, دياگنوستيكالىق ورتالىقتا ماگنيتتى-تەربەلىستى توموگرافيا دا ىسكە قوسىلىپ, سىرقات جانداردى تەكسەرۋدە.
شىعىس قازاقستاننىڭ كەيبىر اۋداندارى وبلىس ورتالىعىنان شالعايدا. ماسەلەن, ءۇرجار – 600, زايسان – 500, ماقانشىمەن ىرگەلەس باقتى كەدەنى 700 شاقىرىمدا جاتىر. قازىرگى تاڭدا ادامداردىڭ دەنساۋلىعى, ولارعا جاعداي جاساۋ قاجەتتىگى تۋىنداعانى بەلگىلى. سوندىقتان دا, زىريان قالاسىندا شاعىن دياگنوستيكالىق ورتالىق اشىلدى. بۇدان بىلاي كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى تاياق تاستام زىريانداعى شاعىن ورتالىقتا ەمدەلىپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەۋگە مۇمكىندىك الدى. زايسان مەن اياگوزدە دە شاعىن دياگنوستيكالىق ورتالىقتار اشىلۋعا ءازىر. زايسانعا كورشى تارباعاتاي, كۇرشىم اۋداندارىنىڭ, ال اياگوزگە جارما, ءۇرجار اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى كەلىپ, تەكسەرىستەن ءوتۋ قۇقىعىنا يە بولدى. وبلىس اكىمى سونىمەن بىرگە جاقىندا توعىز رەانيموبيل كولىكتەرىن ساتىپ الۋعا قارجى ءبولگىزدى.
ۇستىمىزدەگى جىلى «جول كارتاسى» بويىنشا 800 ميلليون تەڭگە قارجى كۇرشىم, ءۇرجار, اياگوز اۋداندارىنداعى اۋرۋحانالارعا ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى, ارنايى جابدىقتار مەن قوندىرعىلار ساتىپ الىندى. ەلباسىنىڭ ايتقان تاپسىرماسى – سۋ تارتۋ, گاز ورناتىپ بەرۋ ءماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالعان جوق. ماسەلەن, بىرنەشە اۋداندارداعى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار سۋمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, ءدارىگەرلەردىڭ بالالارى بالاباقشاعا ورنالاستىرىلدى.
«ءۇيى جوقتىڭ كۇيى جوق» دەپ قالاي ورىندى ايتىلعان. سوڭعى ءبىر جىلدا عانا وبلىسقا 138 ءدارىگەر قىزمەتكە كەلدى. قازىر ءبىلىمدى دە بىلىكتى دارىگەرلەردى اۋىلدارعا شاقىرۋ وڭاي ەمەس. ەڭ الدىمەن, ولاردىڭ تۇرمىستىق جاعدايلارىن شەشىپ بەرۋ كەرەك. پاتەر بولماسا, دارىگەرلەر اۋىلدان ات-توندارىن الا قاشادى. سەمەي, الماتى جانە استاناداعى دارىگەرلىك ءبىلىم بەرەتىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءوزىم بىرنەشە رەت بولىپ, ەڭبەككە ورنالاستىرۋ جونىندەگى ءجارمەڭكەگە قاتىستىم, ناتيجەسى جامان بولمادى, كەلسە وكىنبەيتىندەرىن ايتۋعا تۋرا كەلدى. شىنىندا دا, بىرەر جىلدا جاس ماماندارعا 86 پاتەر كىلتى بەرىلدى. قىزمەتكە ورنالاسقان كەزدە كوتەرمەلەۋ سىيلىقتارى جاسالدى. تەك ءوسكەمەننىڭ وزىندە دارىگەرلەرگە 48 پاتەر بەرىلدى, دەيدى باسقارما باسشىسى.
انا مەن بالا باعدارلاماسى بويىنشا سابيلەردىڭ ءولىمىن ازايتۋ جونىندە وڭىردە ارنايى باعدارلاما قابىلدانعان. سەمەيدەگى پەريناتالدى ورتالىقتا, زايسان, اياگوز, زىريان اۋداندارىنداعى ەمحانالارعا 500 ميلليون تەڭگەنىڭ جابدىقتارى مەن قوندىرعىلارى ساتىپ اپەرىلدى. قازىر ۋزي بارلىق جەردە ورناتىلعان, قاجەت كەزىندە كومەك كورسەتىلەدى.
ءبىزدىڭ مەكەمەنىڭ ارالاسۋىمەن بۇل كۇندەرى سەمەيدە 300 ورىندىق جەدەل جاردەم كومەگى اۋرۋحاناسىنىڭ كۇرىلىسى باستالدى. سونىمەن بىرگە, 80 ورىندىق بالالاردى تۋبەركۋلەز اۋرۋىنان ەمدەيتىن اۋرۋحانا قۇرىلىسى دا قانات جايدى. وسكەمەن جىبەك-ماتا كومبيناتى قالاشىعىندا جاڭادان قان تاپسىرۋ ورتالىعى قۇرىلىسى باستالدى. قازىر سەمەيدە ماگنيتتى-تەربەلىستى توموگراف جۇمىس ىستەپ تۇر, ال وسكەمەندە اتالمىش قوندىرعى جاقىن ارادا قويىلماق, دەيدى سالا باسشىسى.
وڭداسىن ەلۋباي.
شىعىس قازاقستان وبلىسى.