جاپانداعى جاڭعىرىق

قۇمكول ەڭ تورىندە سۇلۋ سىردىڭ, بوي كوتەرگەن بۇل كەنىش. گاز بوپ جانىپ تالاي كۇن-ءتۇن, تولقىپ جاتقان جىر-تەڭىز.   قازاق ەلى ماڭدايىندا, جارقىرايدى ول – جۇلدىزى. جەزقازعاننىڭ شالعايىندا – قىزعالداقتار قىرمىزى.   ءساۋىر تۋا كوكتەيدى ەكەن, الۋان گۇلدەر دالادا. سوندا-داعى جەتپەيدى ەكەن, سول سۇلۋلىق ساناڭا.   ءۇيىرى دە بار كيىكتىڭ, ءتولىن ەرتكەن قۇرالايداي. مۇنارالار ماڭقيىپ تۇر, جىر وقىعان ۇلى ابايداي.   ەڭبەك كۇيى وسى ارادا, شالقىپ تاسىپ, توگىلەدى. باستالعان جول بوساعادان, تاسپا بولىپ كەرىلەدى.   كوكىرەگىمدى جىر كەرنەگەن, اتاۋىنىڭ ءوزى – اڭىز. كەنىش وسى – قۇمكول دەگەن, «قارا مارجان»  قازىنامىز.    شيكى مۇناي   دايىنداپ شيكى مۇنايدى, قاراماي قىسقى ىزعارعا. كيسە دە كاسكا شىرايلى, ءجۇر مۇندا ارۋ قىزدار دا.   ىزدەمەي پانا, ىقتاسىن, دالادا ميداي ءجۇرىپ كور. اۋىسىم سايىن جۇپتاسىپ, جۇمىسقا تۇسەر جىگىتتەر.   قايدا دا جۇمىس –  سول جۇمىس, ايازدا جالىن  شارپىپ تۇر. مۇنايلى الاڭ. ءوندىرىس سۇيەدى تەمىر ءتارتىپتى.   يىرىلگەن مىڭ سان قۇبىرلار – كەنىشتىڭ تىرلىك  تامىرى. ۇقسايدى قارا  بۇرىمعا, تورتاداي مۇناي  اعىنى.   قۇيىلىپ مۇناي  شولمەككە, زەرتحانالاردان وتەدى. اينالىپ قيمىل  ەڭبەككە, زاۋىتقا ءونىم  جەتەدى.   بيىكتەن سامعاۋ  كورەيىن, مۇنايشى قاۋىم,  مەن سەنى. ارتا دا بەرسىن  مەرەيىڭ, ەڭبەك پەن ەرلىك  ولشەمى!   ۇڭعىلار تامىرشىسى الىس قالىپ قىزىلوردا – جىراقتا ءۇي, جەتكەندەي  الدەقايدان قۇلاققا كۇي. تاڭعى التىدا تۇرادى «ۆاحتا – 40», ىشىندە ءجۇر سولاردىڭ مۇراتقالي.   ايتايىن الەۋمەتكە سىر اشقاسىن, اڭگىمە حيكاياعا ۇلاسقاسىن. پوليتەحتى ءبىتىرىپ كەلگەن بەتتە, كومەكشى بوپ  باستاعان سىنىپتاسىم.   بىرەۋلەر الماتىعا جاتىر بەكىپ, مينيسترلىك الدىنا باتىل جەتىپ. تارتىپ كەتكەن مۇرەكەڭ جەزقازعانعا, قانى قىزبا, كوڭىلى ءمارت اقىلبەكوۆ.   جانى ليريك, كەي-كەيدە سىرشىل مەنەن, كوكىرەگىندە كوپ ولەڭ دۇرسىلدەگەن. جەزدى ءوڭىرىن بارلادى, كەن دە قازدى, قايتتى سوسىن قۇمكولگە جۇرسىنمەنەن.   مامان دەگەن سول كەزدە بىلايشا از با, كەلدى ەلگە قومدانىپ سولاي جازدا. ۇڭعىلاردى  جوندەيتىن تسەحقا بارىپ, وپەراتور  «وڭتۇستىكمۇنايگازعا».   بولدى دا, ۇشتادى كوپ ۇمىتتەردى, ءوندىرىستى شىڭدالىپ, ءبىلىپ كەلدى. جەر استىندا ۇڭعىنى جوندەۋ – توزاق, مۇرات سوعان ۇيرەتتى جىگىتتەردى.   قازىر ول وسى تسەحتا اعا شەبەر, وي جارىستىر, ديسپۋت قۇر, تالاسا بەر. الىستاعى قىرىمدى كوزگە ىلمەيدى, – سىردان ارتىق جوق, – دەيدى, – تاماشا جەر!   ماڭدايالدى – مارعاسقا قۇربىلاردىڭ, سوزگە ساراڭ, ساقتايدى-اۋ سىردى بالكىم. ك ۇلىمسىرەپ كەلەدى ول ەزۋ تارتىپ, اراسىنان جامىراعان ۇڭعىلاردىڭ.   تاستۇلەك (مۇرات ۇدەرباەۆقا) ورالىپ وتكەن ويىما, تولعانىس سازى باستى كەپ. سۋىلداپ سىردىڭ بويىنان, شاڭق ەتىپ ۇشقان تاستۇلەك.   كەۋدەمە شابىت, جىر كەلدى, جيىلىپ سوسىن بار ولەڭ. كوتەرىپ ەدىڭ قۇمكولدى, سالاماتوۆتاي اعامەن. قاراماي شاڭعا, داۋىلعا, ۆاگون-ۇيشىكتەر تۇرعىزدىڭ. كۇرىشتى, قويلى اۋىلدا – تىڭ تىرلىك بولدى بۇل ءبىزدىڭ!   اقيقات شىقتى ول  راسىندا, ءدۇدامال بولعان  شاق بىراق. 90-شى جىلدار  باسىندا, قۇمكولدەن مۇناي  اتقىلاپ.   اسپانعا اتتى  بوركىن ەل, سەيحۇن جۇرت – دەشتى قىپشاعىم. ۇيىمدار قۇرىپ  مەردىگەر, قولباسىعا دا ۇقسادىڭ.   قولدادى يەم-جاساعان, ىستەگەن ءىسىڭ  بولدى ارتىق. بەرگەنباي ۇلى ەساعاڭ, ماڭعىستاۋ جاقتان  جول تارتىپ...   قوسىلىپ باسى  جىگىتتەر, ورلەپ ەد ورگە ءوندىرىس. جالىن بوپ جاندى  ۇمىتتەر, كەڭسەدە, تۇزدە – سول جۇمىس.   سالىندى جاڭا  الاڭدار, قارا مۇنايدى  ساقتايتىن. بەكەنوۆ الماس  اعام بار, ۋاجىنە قيقار  توقتايتىن.   كوپ جۇرتتىڭ باسىن  سەن قوستىڭ, «اقتوعان» جاقتىڭ ۇلانى. شەتەلدىكتەرمەن  بەلدەستىڭ, شىندىقتىڭ جاعىپ شىراعىن.   سۇيەۋشى ەك ساعان  بىز ارقا, جۇمىسكەر قازاق- ورىسىڭ. تىرلىكتىڭ باتىپ  سىزى ول دا, شاپقىلاپ ءجۇردىڭ  ەل ءۇشىن.   جاۋابىن ىزدەپ  سۇراققا, كۇندىز دە, ءتۇن دە  تىنبادىڭ. قۇرداسىم  قوجامۇرات تا, ۇقسادى ساعان –  شىڭدادىڭ.   قارا قىلىڭدى  قاق جارعان, اعانى سەندەي  از كوردىم. تايمادىڭ, ماكە,  اق جولدان, ايتاتىن سونى  كەز كەلدى.   ماقتاعان جاقسى  سىرتىنان, سىيمايتىن جانسىڭ  قالىپقا. سىر جاقتا ۇشقان  بىر قىران, تالماستان قانات,  قالىقتا!   قىزىلقيا باتىسقا قاراي – قياعا, كوسىلە تارتىپ قيالاپ. بارادى ءسىڭىپ قارا جول, كوڭىلگە جىلى ۇيالاپ.   بۇرىلا تارتىپ قۇمكولدەن, بايالىشتاردى قۇم كومگەن. جەل سوقسا ءشيدىڭ ىزىڭى, سىڭسيدى سازبەن جىر-كەۋدەم.   مۇناي تاسۋشى «كام»-دار دا, ىشقىنىپ گۇر-گۇر جولداردا. بۇلاردان ارتىق ءشول-كەمە, تاپپاسسىڭ مىنا جالعاندا.   سارعالداق جولدا تاپتالىپ, شاشىلىپ قاۋىز اق قابىق. بۇرق ەتىپ ءتۇتىن, پىس ەتىپ, تەرمينالداردى بەتكە الىپ...   كوككە ۇشىپ كەپتەر – قيالىم, شايىرى – جۇپار ميانىڭ... «قارا مارجانىن» تاسيدى, بۇل كەرۋەن قىزىلقيانىڭ! باقىتجان ابىزوۆ. قىزىلوردا.