اۆتوبۋستان تۇسكەن بويدا گۋليا زىر جۇگىرىپ كەلەدى. باياعى ءسوۆميننىڭ اۋرۋحاناسىنا. وكپەسىن قولىنا الىپ, ۇشىپ كەلەدى. ازاعاڭا! جانساقتاۋ بولىمىنە ءتۇسىپ قالىپتى. وسى تاڭەرتەڭ الماتىدا ەلباسىنىڭ قولىنان ءبىراز زيالىلار جىلدىق ستيپەنديالارىن العان بولاتىن. شىققاسىن حابارلاسامىن دەگەن. قوڭىراۋىن زارىعىپ كۇتكەن. تاعاتى تاۋسىلىپ بالالارىنان بىلگەن. ينسۋلت! التى رەت جۇرەك تالماسىنا ۇشىراعان زارەزاپ اعزانى بۇل جولى ميىنان قىسىپ جىبەرىپتى... ىشكە كىرۋ وڭاي بولمادى. جازۋشىلار وداعىنان ازاعاڭنىڭ الىپ بەرگەن: «گۋليا يمانوۆا – ءا.نۇرشايىقوۆتىڭ كومەكشى-حاتشىسى», – دەگەن كۋالىگىن كورسەتىپ, جالىنىپ-جالپايىپ, 3 مينوتكە ازەر سۇرانىپ كىردى-اۋ, ايتەۋىر.
ەسىك ايقارا اشىلعاندا گۋليا شاتقاياقتانىپ, دەنەسىن ۇستاي الماي تالتىرەكتەپ كەتىپ ەدى, دارىگەر قولتىعىنان دەمەپ, تىكتەپ قالدى. بۇل نە ءوزى؟ قايدا كەلىپ تۇر؟ مىنا جاتقان كىم؟ ازاعاڭا ۇقساي ما؟ بەت-اۋزىن ءتۇرلى تۇتىكتەرمەن ايقۇشتاپ تاڭىپ تاستاعانى نەسى؟ كوزى جۇمۋلى. اقىلدى كوزىنەن نۇر شاشىرامايدى... كەڭ ماڭدايى جارقىراپ جاتىر. شاپشاڭ, شالت قيمىلمەن قولىمەن سيپاپ ەدى, جۇپ-جۇمساق, جىپ-جىلى ەكەن. ەرنىن تيگىزبەككە ەڭكەيدى بىلەم, ءدارىگەر تەجەپ قالدى. الىپ جۇرەگى سوعىپ تۇر ما ەكەن؟ كەۋدەسىن تىڭداسا شە؟ تاعى توسقاۋىل. مونيتورعا كوزى ءتۇسىپ ەدى, ونداعى ويناقشىعان سانسىز يرەك: «ءالسىز, ءالسىز», دەگەندەي, شاپشىعان شيمايلارىمەن ۇرەيىن ۇشىرىپ جىبەردى. ەڭىرەپ قويا بەردى. مۇندايدا جىلاۋعا بولمايدى عوي. جىلاۋدى سۇراپ الىپ پا؟ جىلادى... سىرتقا شىققان سوڭ قاراعاي باۋىرىنا تىعىلىپ وتىرىپ, اعىل-تەگىل ەڭىرەدى... مۇنىڭ كوز جاسى اعا جۇرەگىنىڭ قىلىن تەربەپ, ءالسىز تامىرلارىنا قان جۇگىرتسە ەكەن-اۋ...
ازاعاڭ ەشنارسەگە دە وڭايلىقپەن بەرىلمەيتىن. بۇكىل عۇمىرى قيىندىقتى جەڭۋگە ارنالعانداي ەدى. اشتىق جىلدارىنىڭ زوبالاڭىنا بالا ءجۇرەگى شىداپ باعىپتى. تۇتقيىلدان سوققان سوعىس الاپاتى. ايداھار ارانىنا جۇتىلماي امان ورالدى. كۋرستاعى وتىز قىزدىڭ قارا نانىن كەزەك ءبولىپ جەپ ءجۇرىپ, ءبىلىم الدى. لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارعان تۇستاعى ەتەكتەن تارتقان مىسىقتىلەۋلەردىڭ مىسىن ادىلدىكپەن باسا ءبىلىپتى. ماحاببات جىرشىسى اتاندى. حالقىنىڭ سۇيىكتى جازۋشىسى بولدى. حاليماسىنان 80 جاسقا ەندى سۇيەنەردە كوز جازىپ قالدى. كارى جۇرەكتىڭ سىڭارىنان ايىرىلعانداعى سىڭسىعانىنان بەتەر جاندى قارىر نەندەي ۇسكىرىك-ءۇن كەزدەسەر ەكەن؟ جو-جوق, كەزدەسپەس...
قايعى قاقپاقىلىنا مازاق بولىپ قالىپتى. بالالارىنىڭ قانشا مامىق الديىنە ۇيرەنگەنىمەن دە جەتىم كوڭىلدەنىپ, بويى-باسىنان ءال-قۋات ىسىرىلىپ, سالى سۋعا كەتكەندەي سالدىراي باستاعانىن ءوزى سەزەدى. قالام ۇستايدى, جازىلمايدى. ويى كوپ, ىسكە تامىزىق جوق. باسىلاتىن, قارالاتىن قولجازبالار شاش-ەتەكتەن. بۇرىن حاليما ەكەۋىنەن ەشتەڭە ارتىلماۋشى ەدى. ءبارىنىڭ قيۋى قاشقانداي. ونىڭ ۇستىنە حاليمانى ويلاۋمەن وشارىلىپ, وپىرىلاتىن ءتۇرى بار. ءباتىر-اۋ, قالاي سەرپىلەدى؟ ءىسى قالاي ونەدى؟ جان كۇيزەلىسىنىڭ ءبىر ەمى – ويعا العان شارۋاسىنىڭ جەلدىرتىپ ءجۇرىپ بەرۋى ەمەس پە ەدى. ءبىر ءجونى بولار ما؟ قيسىنى كەلەر مە؟ حاليماسىنداي كىم قولىن ۇزارتار... ءجاردەمشى بولار, جۇيكەسىن جەگىدەي جەيتىن جۇمىسىن كىم جۇيەلەپ, جەتەلەي تۇسەر...
ءسويتىپ, ويى-بويىن مۇڭ تورلاپ, قاراداي شوگە باستاعان تۇستا, 2005 جىلى اقتوبەدەن قوڭىراۋ شالىندى. ايەل بالا ەكەن. كوپ وقىرماندارىنىڭ ءبىرى. گۋليا يمانوۆامىن دەپ تانىستىردى. «ماڭگىلىك ماحاببات جىرىن» وقىپ, جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ جاتىر. داۋىسى اشىق. تەلەفوننىڭ ارعى جاعىنان جۇرەگى كورىنىپ تۇرعانداي: بۇكپەسىز جان ەكەنى سەزىلەدى. ءوز ءحالىن سۇراعاندا, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ازاعاڭ بىردەن جان سىرىن جايىپ سالدى. حاليما بىلايعى تىرشىلىگىن ايتپاعاندا, ادەبي ءومىرىنىڭ شامشىراعى ەكەن-اۋ. ەرىنىڭ تولاسسىز جازۋىنىڭ ەتەك-جەڭىن قىمتاپ, حالقىنىڭ كادەسىنە ۇلگەرتىپ جاتاتىن سۇيىكتىسىنىڭ جانكەشتىلىگىن ەندى جەتە ۇعىنا باستاعانداي ما؟ قازىر جاپاندا جالعىز جورىتقان قۇلانداي ەكەن. ەلەڭدەيدى. ەرىنبەگەنىمەن دە ەلەڭ ەتكىزەرلىكتەي شىعارمالار تۋماي قويدى. قايدا, قايدا, باياعى تۇلپار-اعىن؟ قايدا ەكەن, جانقالقاسى – حاليما-ساعىم؟! ونبەي تۇر, بار جۇمىسى. كۇيزەلگەندەي بار تۇرمىسى. وسى قينالىسى گۋلياعا سالماق سالعانىن سەزگەندەي ەدى. ونىڭ داۋىسى بارلىعىپ شىعىپ, الدە كومەيگە تىعىلعان وكسىك پە, ءۇنى ءۇزىلىپ-ءۇزىلىپ السىرەپ, باسەڭدەنە وشە ءتۇسىپ, قايتا سەرپىلگەندەي قۋاتپەن الماتىعا ءبىر بارعاندا ادەيىلەپ اعاسىنا سالەم بەرەتىنىن سىزدىقتاپ جەتكىزدى بىلەم. «كومپيۋتەرگە جاقسى باسامىن», دەگەنى جازۋشىنىڭ كوكەيىندە ءالسىز شوقتى ۇرلەپ, مازداتقانداي بولدى.
سول گۋليا ازاعانىڭ كابينەتىندە وتىر ەدى. جاعالاي كىتاپ. مۇنشا مول بايلىقتى سيرەك ۇشىراتىپتى. ەرتەگى الەمىنە ەنگەندەي. كوركەم ۇلكەيتىلىپ, تورگە ىلىنگەن حاليما اپاسىنىڭ سۋرەتىنە كوزى ءتۇسىپ كەتكەندە, ءون بويى شىم ەتە قالدى. «قىزىم-اۋ, مەنىڭ ءازىلحانىما قولعابىس ەتشى»,– دەپ ۇكىلى ۇمىتپەن جىمياتىنداي. ءدال وسى تۇستا اڭگىمە اۋانى دا ءوربي كەلە, ءبىر شەشىمنىڭ شەتىن اڭعارتىپ تۇرعانداي-تىن. نە ىستەمەگىن ويشا سارالاپ وتىرعان گۋليا, الگى كوزقاراستان بەرىك بايلامعا تىرەلگەنىن, ەندى شەگىنەرگە جول جوق ەكەنىن اڭعاردى. سىرتتاي تىمىرايىپ وتىرعانىمەن, «ءيا, ءيا, حاليما اپاتايىم, كومەكتەسەمىن, كومەكتەسەمىن», – دەپ ىشتەي ازاعاڭ ءوتىنىشىن قاناعاتتاندىرىپ تاستاعانىن بايقاماعانداي. ۇلكەن جازۋشىنىڭ ۇلكەن جۇرەگى اڭعارىمپاز عوي: «سويتكەنىڭ ءجون, ەڭبەگىڭدى جەمەسپىن», دەگەندەي, وزىنە ءدال قازىر ىقىلاستى ءسوز ارنالارىن وي تۇيسىگىمەن ەكشەگەن ازاعاڭ قارلىعاشتاي قاعىلەز ءوڭدى گۋليانىڭ جاۋابىن تەزدەتىپ ەستۋگە قۇمارلانعانداي ەلگەزەك قالىپ تانىتتى. ەندى نە شىداس بار؟ «سىزگە جاردەمىم ءتيىپ جاتسا, باقىتتىمىن, اعا!», – دەپ گۋليا جازۋشىنىڭ قوشەمەتشىل كوڭىلىن اسپانداتىپ جىبەردى.
سودان, گۋليا بالالارىن ەرىتىپ, اقتوبەدەن الماتىعا كوشىپ كەلگەن. ەندىگى ءومىرىن ءا.نۇرشايىقوۆتىڭ كومەكشى-حاتشىسى بولۋعا ارناپ, حالىق جازۋشىسىنا دەم بەرۋ, قولجازباسىن باسىپ, كىتاپ قىپ شىعارۋ. ءايتەۋىر, زىر جۇگىرىپ, تۇگەسىلمەيتىن ادەبي شارۋاسىن تۇگەندەۋدى مۇرات ەتتى. ازاعاڭ ىستىق ىقىلاسپەن قارىنداسىنىڭ قولىن قىسىپ ۇستاپ, بۇل شەشىمىنە مەيىرىممەن العىسىن ايتىپ تۇرعاندا: «موينىڭا قانداي قامىت كيدىڭ, گۋليا!» – دەپ ءوزىن-ءوزى نىق قادامعا قاقپاقىلداعانى دا ەسىنەن كەتپەس.
جەبەدەي سۋىرىلعان ۋاقىتقا نە شارا؟ اراعا التى جىل ءتۇسىپتى. گۋليانىڭ ەڭبەگىنە ازاعاڭ ەمىرەنىپ ءجۇردى. ايتقانىن ەكى ەتپەيتىن, ەڭبەكشىل كومەكشىسىنە ءاماندا ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى. ءىسى دە ءوندى. بارشاسىن تىزبەلەپ جاتپاي-اق, 2010 جىلدىڭ وزىندە عانا 12 كىتابى باسپالاردان شىققانىن ايتساق, ءبارى ۇعىنىقتى بولار. گۋليا كومەكتەسپەسە, بۇلاي بولماسى انىق. ونىسىنا بۇلدانبايدى دا. جازۋشى مەن وقىرمان اراسىنا دانەكەر بولسا, دىتتەگەنى سول عوي. مەملەكەتتىك تاپسىرىستان تىس شىققان كىتاپتاردى تاراتىپ, ساتۋدىڭ ماشاقاتىن ايتپاڭىز. شىناشاقتاي گۋليا بارىنە ۇلگەرەدى. اقشاسىن ەسەپ-شوتقا قۇيدىرتادى نەمەسە قولما-قول الىپ, يەسىنە تابىستايدى. سونداي ءبىر كىرىستى كەشتە:
– بايىپ كەتەتىن بولدىم عوي, گۋلياجان!- دەپ ازاعاڭ جازۋىن دوعارىپ, كومپيۋتەردە وتىرعان كومەكشىسىن دە ءسال تىنىستاۋعا شاقىرىپ, ازىلىنە باستى. – بايىپ كەتسەم, ساعان بالالارىڭمەن بىرگە كەڭ ورنىعاتىن پاتەر اپەرسەم دەيمىن...
– قيىن سوعادى سىزگە. جۇرەگىڭىزگە كۇش تۇسەدى!– دەپ گۋليا ازار دا بەزەر بولدى.– كۇنىمدى كورەرمىن. بالالارىم وسسە, تەڭەلىپ كەتەرمىن. جازۋىڭىزدان باسقاعا ەش الاڭداماڭىزشى.
– سوندا دا ءبىر ءجونىن قاراستىرۋىم كەرەك شىعار, – دەپ ازاعاڭ جالداۋلى پاتەردە تۇرىپ جاتقان كومەكشىسىنە جانى اشي قاراپ قويدى. كەيدە ەڭبەگىنە دۇرىس تولەي الىپ ءجۇرمىن بە دەپ تە كۇمانداناتىن. اقىسىن جەمەۋگە تىرىسادى. پاتەر دەمەكشى, ۇكىمەت باسشىسىنا جولداناتىن ءوتىنىشىنىڭ سۇلباسى دا كوكەيىندە ءجۇر. بەلگىلى جازۋشىلارعا اقىلى ادەبي كومەكشىلەردى بەكىتىپ بەرۋ مەملەكەت تاجىريبەسىندە بار عوي. ۇلى جامبىلعا, بەرتىندە قاسىم قايسەنوۆكە دەگەندەي. جاسامىس بىزدەرگە دە مۇمكىن ەتىلەر دەگەن ويى ويانعان. سولاي بولا قالعان كۇندە وسى گۋليانى كومەكشى-حاتشىلىققا زاڭداستىرىپ, بەكىتىپ الار ەدى. بۇل سىرىن ازىرگە گۋلياعا ايتا قويعان جوق. كومەكشى ەتىپ ۇستاۋدى اۋىرسىنىپ جۇرگەندەي بولمايىن دەپ, تەجەلگەن ءتۇرى. بىراق كوكەيكەستىلىك بۇعىپ قالمايدى ەكەن. كۇندەردىڭ كۇنىندە الگىندەي ءوتىنىش-حاتتى گۋليانىڭ ءوز قولىمەن تەرگىزىپ, جوعارى جاققا سالىپ جىبەرگەن. رەسمي ەمەس حاتشىسىنىڭ ازداعان قارسىلىعىنا قاراماستان, ارينە. جاۋاپتى الاڭكوڭىلمەن كۇتكەن. ءالى دە كۇتە تۇسكىسى كەلەدى. كۇدەر ءۇزبەيدى. دامەلى. سابىرلى قالپىنان ىشىندەگى تىلسىم سىرىن اڭعارۋ قيىن. تۇلعالار بۇل جاعىنا تۇرلاۋلى بولادى ەكەن عوي. ءىشىن ورتەسە دە ءور كەۋدەسىن ۇشقالاقتىققا باسقىزبايدى.
اۋرۋحانادان قايتىپ كەلە جاتىپ, جۋان قاراعايدىڭ باۋىرىندا سولىعىن باسقان گۋليا شيراق قيمىلدايدى. جىلاعاننان دانەڭە ونبەسىن ويلاپ, ازاعاڭنىڭ تەزىرەك ايىعىپ كەتۋىن جاراتقاننان جالبىرىنا سۇرادى. جۇرەككە تۇسكەن سالماقتىڭ تالاي قۇقايىن كورگەن ەدى, تۇرىپ كەتەرىنە سەندى. سوعىس قاقتاعان تارامىستاي بولمىسى قايىسپايتىن شىعار. جو-جوق, ەسسىز جاتا بەرۋى ءمۇمكىن ەمەس. ەسسىز جاتقانىن سەزسە, ەكىلەنە ءتۇسىپ, اتىپ تۇرىپ كەتەر ەدى. ءوز كۇيى وزىنە بەيمالىم-اۋ, ءسىرا. ايتپەسە... ازاعاڭ رۋحى مىقتى ادام عوي, مايىسپاس ەدى تاعدىر تالكەگىنە. اتتەڭ-اي, اتتەڭ, ينسۋلت العانىن بىلمەي جاتىر-اۋ! وسىنداي كۇدىكتى دە سەزىكتى, تەنتەك تە تاككاپپار ويلار گۋليانى دەدەكتەتىپ كەلەدى. ۇيىنە جەتىپ ءال جيناپ, ەرتەڭ اۋرۋحانا الدىندا تاڭ اتىرۋى كەرەك...
تاڭ ەلەڭ-الاڭ كەز. ءدارىگەرلەر اۋىسىمى. اق جەلەڭدىلەردەن اپپاق ەلەس تاراپ جاتقانداي. زىر جۇگىرگەن ولارعا قاراپ وتىرىپ, گۋليانىڭ باسى اينالسىن. ءومىر اراشاشىلارى عوي, تىنىم تاپپايدى. قايسىبىرى جانساقتاۋ بولىمىندەگى ءازاعاڭا دا بارىپ, دايەك بولىپ جاتقان شىعار. ءوزى دە كىرگىسى كەلگەن. جولاتپايدى بىراق. «ازاعا, تۇرمىس كۇندەلىكتەرىڭىزدىڭ ارا تىسىندەي قايشىلانعان مىنا تۇسىن باسا بەرەيىن بە؟» – دەپ قۇلاعىنا سىبىرلاتسا عوي ماعان, ەستي قالسا, ۇشىپ تۇرار ەدى-اۋ. وي شىركىن جەلىكپە عوي, كەي ساتتە. وتكەن جولى كۇندەلىك قولجازبالارىن باسىپ وتىرىپ, گۋليا: «بۇل جەرىن جۇمسارتساق قايتەدى؟ اتى-جونىمەن بادىرايتىپ, بەتىنە باسىپ ايتىپسىز. كەيىن بالەسىنە قالارسىز. ول اتتان تۇسكەنىمەن, ءالى كۇنگى ءالدىنىڭ ءبىرى ەمەس پە؟» دەپ, ساقتىق جاساعان. ازاعاڭ قارا كوزىلدىرىگىن الىپ, جاڭا كورگەندەي وزىنە جانارىن تىكتەسىن. ءۇنسىز. ابدىراپ قالعان گۋليا جەر شۇقىپ وتىر. اعاتتىق جاسادى-اۋ. نە ءتۇرتتى, جازعانىن تۇزەتپەك بوپ. كەيدە سوزگە, سويلەمگە قاتىستى پىكىرىن اشىق ايتقىزىپ, «ە, كەلىستىك» دەپ, ەركىندىك بەرىپ قوياتىن كەڭدىگى بولۋشى ەدى, سوعان داندايسىعانى ما؟ بۇل جولعى بەلسەندىلىگىن بەلدەن سىزىپ تاستاعانداي ەتىپ: «جازىڭىز! جازىڭىز!» – دەدى. كوزىلدىرىگىن قايتا كيدى. ءماتىن سول كۇيىنشە باسىلعان. باتىل ويلارى باتپان جۇگىمەن كەتە بارعان.
ازاعاڭنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسىن وزگەرتۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس ەدى. دۇرىس دەپ بەكىندى مە, قىلداي قيانات جاساتپايتىن. جۇرت كوڭىلىن اۋلاعىش ەدى. ارتىق سوزبەن جۇرەگىن سىزداتپايتىن. قاتتى بەكەمدەنىپ, ءىشتەي تۇرىسقانىمەن دە لەزدە ءجىبىپ, كىرى كەتكەن جىبەك ورامالداي تاپ-تازا بوپ, جەلبىرەپ شىعا كەلەتىن. بىردە ءوزىنىڭ جازعانىن اۋىزشا ايتىپ تەرگىزىپ بولعان سوڭ, ۇستەل ۇستىنە تىلدەي قاعازدى ەلەۋسىزدەۋ قالدىرىپ, تىنىستاۋعا شىعىپ كەتكەن ەكەن. گۋليا وزىنە ارنالعانىن ءبىلىپ, وقىپ كوردى. «سوزسام – قولىمسىڭ, جۇرسەم – اياعىمسىڭ, سۇيەنسەم – تاياعىمسىڭ, گۋليا! بۇرىن وسىنىڭ ءبارى – حاليما ەدى. ايىرىلىپ ودان قاسىرەت جۇتىپ, قايعى جەدىم. سەن ماعان, ونىڭ ورنىنا, كوكتەن تۇسكەن حاليما ما دەدىم؟!» ءماتىننىڭ اياعىنا جەتپەي-اق بەتىنىڭ ۇشى نارتتاي بوپ قىزاردى. «ۇيات-اي! مەنى حاليما اپايعا تەڭەيتىندەي سونشا نەندەي ەڭبەگىم ءسىڭىپتى. ۇيات-اي!», دەپ قالعان سوزدەردى قوماعايلانا وقىپ شىقتى: «سەن مەنىڭ: حاليمامداي, قىزمەت ەتىپ كەلەسىڭ. بويداعى كۇش-قۋاتىڭدى, اياماي ماعان بەرەسىڭ. قانشاما كىتاپتارىمدى كومپيۋتەرگە باستىڭ, ولاردىڭ كوررەكتۋراسىن وقىدىڭ. شىققان كىتاپتاردىڭ ساتىلۋىن, تاراتىلۋىن تەگىس ۇيىمداستىردىڭ. جارىق كورمەي جاتقان ءدۇنيەلەرىمدى رەتكە كەلتىرسەم دەپ جانە تالپىناسىڭ. سەنىڭ وسى جاقسىلىقتارىڭدى, قاشان, قالاي وتەسەم ەكەن, گۋليا؟!» سوڭعى سوزدەردى قوماعايلانىپ جۇتىپ قويعاندا, ەسىكتەن ازاعاڭ كورىندى... كۇتپەگەن باعاعا كەۋىلى كوتەرىلمەك ورنىنا, پاستەنىپ قالعان قارىنداسىنىڭ مىنا تۇرىنەن كوپ سىر اڭعارعان سەزىمتال جازۋشى جىلى جانارىن اۋدارىپ, «سەن ادال ەڭبەك يەسىسىڭ, رازىمىن كومەگىڭە» دەگەن لەبىزىن توتەسىنەن اڭعارتىپ ءوتىپ ەدى...
ءبىر ءسات گۋليا وسىنداي شىتىرمان ويلارىنان سەلت ەتىپ: «ەسىن جيدى ما ەكەن, اسىل اعام!» دەپ بوساعان كوڭىلىن ارەڭ تەجەدى. ۇشىپ تۇرىپ, قارسى بەتتەن كورىنگەن تانىس دارىگەردەن حال-جايىن ءبىلىپ ەدى, ول سوزگە زاۋىقسىز, ءپاس كوڭىل, جاۋاپسىز جۇرە بەردى...
سىرقاتتىڭ كوڭىلىن سۇراماققا كەلگەندەردىڭ قاراسى لەزدە كوبەيىپ كەتتى. ءىرى وقىمىستىلار, بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار, قاتارداعى وقىرماندار... ۇل-قىزدارى ارنۇر مەن جاننۇر, جاننات پەن جانار تومسىرايىڭقى كۇيدە. كەلىندەرى مەن نەمەرەلەرىنىڭ دە ۇنجىرعالارى ءتۇسىپ ءجۇر. ءبارىن ءبىر تىلەك بىرىكتىرىپ, ءۇمىتتى كوزدەرىنەن شاراسىزدىق تابى سەزىلەدى. «جازىلىپ كەتسە ەكەن...» دەپ ءۇنسىز ەگىلە تۇسەدى. ەت جاقىندارىنىڭ ءبىر-ەكەۋى عانا ىشكە سۇرانىپ كىرە الدى. باسقالارىن ماڭايلاتپايدى. وسىنداي دۇربەلەڭمەن بەسىنشى ءتۇن جىلىستاپ وتە شىعىپتى... ازاعاڭ جۇرەگى ۇلى شايقاسقا كىرگەندەي, مايدان دالاسىنان مالتىعىپ شىعا الماي جاتقانداي... جۇزىنەن بەتى بەرى قاراعاندىق نىشانى بايقالمايدى. كۇيزەلتەتىنى دە وسى...
التىنشى كۇنى گۋليا تۇسكە دەيىن ازاعاڭ جاتقان اۋرۋحانانىڭ ماڭىندا كوپپەن بىرگە تەڭسەلىپ, ءجۇردى دە قويدى. تاڭنان بەرى ءنار سىزعان جوق. تابەتى تارتپايدى. ەسىل-دەرتى ىشكە ەنىپ, ازاعاڭنىڭ ءجۇزىن ءبىر كورۋ. قايدان جولاتسىن. سوندا دا دامەلەنەدى. امالسىزدان «كومەكشى-حاتشى» دەگەن كۋالىگىن كورسەتەدى. بۇل ءسوزدىڭ مانىسىنە كەيبىرەۋى تاڭىرقايدى. ەندى ءبىرى ءتۇسىنىستىكپەن باسىن شايقايدى. كىرگىزسە عوي, الدەبىر اماناتىن الىپ قالار ما ەدى... «ءسويلەمەسە دە نە دەمەگىن تۇسىنەم! جىبەرىڭدەرشى, دارىگەرلەر! ۇلى جۇرەكتىڭ يشاراسىز ءوشۋى مۇمكىن ەمەس, اياساڭدارشى مەنى!» – دەپ جانايقايىن سىرتقا شىعارعىسى كەلەدى. ادەپ ساقتايدى. يبالى كەيىپپەن, كوز شاراسىن ءمولدىر جاسىمەن جۋادى... الدەنە ءبىر كەزدە ءوز ويىمەن الديلەنىپ كەتەدى. ەلباسىنىڭ قابىلداۋىنا بارۋدان ءبىر كۇن بۇرىن, التىنشى اقپاندا ازاعاڭ ەكەۋى تاڭعى سەرۋەن جاساعان. اباي ەسكەرتكىشىنە بارىپ, تاعزىم ەتكەنى كوز الدىنان كەتسەيشى ءبىر. ىستىق بەينەسى كىرپىگىن قاقتىرماي, كولبەڭدەيدى. انە, ۇلى بابا ەسكەرتكىشىنىڭ ءمارمار تاسىن سيپالاپ, ۇزاق تۇردى. باسىن سۇيەيدى. قۇلاعىن قابىرعاسىنا توستى. بەينەبىر اقىن جۇرەگىنىڭ ءدۇرسىلىن تىڭداعانداي, سىلتىدەي تىنىپ قالىپتى. ءبىر كەزدە ساۋساقتارىمەن اعاسىنىڭ ساۋىرىن جەڭىل, ەركەلەي قاققىشتاعانداي بولىپ: «ابەكە, الماتىنىڭ ۇستىنەن قاراپ تۇرسىڭ با؟ ەل-جۇرت امان, مەن ەرتەڭ پرەزيدەنتتىڭ قولىنان ستيپەنديا الامىن. ارۋاعىڭىز قولداي ءجۇرسىن!» – دەپ جان-سىرىن اشقانداي ەلگەزەكتەنە سويلەدى. سوسىن, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, قارا كوزىلدىرىگىن سۇق ساۋساعىمەن ءسال جوعارى ىسىرىڭقىراپ, ءناتى, ءمولت ەتە قالعان تامشىسىن بىلدىرتپەي سۇرتكىسى كەلدى مە ەكەن, باسىن كىلت كەگجيتىپ, الاتاۋعا بۇرىپ الدى. ءداپ ءبىر اباي مەن الاتاۋدىڭ ورلىگىن سالىستىرعانداي, ءتاتتى مۇڭعا باتىپ ەدى. سول تۇرىسىندا گۋلياعا, ءازاعاڭ كوكتوبەگە, ودان اسىڭقى باۋرايداعى كەڭساي سىلەمدەرىنە جانارىن سيپاي قامشىلاپ, ويشا ولشەم ورنەگىن سالىپ, سيقىرلى اۋەن تىڭداعانداي, باق پەن باپتىڭ تامىرىن باسقانداي, ءومىردىڭ ءمانىن قۇنىعا قۇپتاعانداي, ءتىپتى ءبىر جۇتىم اۋانىڭ ماڭىزىن بەزبەندەگەندەي, بەيمالىم كۇيدە بالقىپ پا, الدە وتكىنشىلىكتىڭ اۋەزىندە قالقىپ پا, ايتەۋىر, ادام-عۇمىر ەلەسىندەي بوپ, بەيكۇنا كۇيدە ءسال مىزعىعانداي-تىن... مىنا كەيپى تاڭعالدىردى. گۋليانىڭ ساناسىن سان ءورىمدى شىبىرتقى وسىپ-وسىپ جىبەرگەندەي بولدى.
سويتكەن ازاعاڭ ەرتە كۇنى, ەلباسىنىڭ قولىنان ستيپەنديا الىسىمەن, ءسۇت ءپىسىرىم ۋاقىت وتكەن سوڭ, وقىستان شالقالاقتاپ قۇلاي بەرگەن. ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار ازاماتى, يماندى جان, جىلى جۇرەك, ىستىق قايرات يەسى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد سۇيەي قالعان قولتىعىنان... قىسىلعانداعى تىرەگى قانداي مىقتى ەدى!
جىل بويىنا, ساياحاتشىداي سەرگەك كۇيمەن ۇيىندە وتىرا الماپتى-اۋ! 2010 جىلدى ايتادى. ەل-جۇرتىن ارالاۋدان شارشامادى. تىنىم جوق. جەلدىرتىپ جۇرگىسى كەلىپ تۇراتىنىن گۋليادان جاسىرمايدى. بايتاق وتانىنىڭ ءتورت بۇرىشىن اداقتاعان شىعار. ازيادا الاۋىن الىپ, جاستان بەتەر ءجۇگىرىپ, شابىتقا بولەنىپ, ساقىلداعان سارىشۇناق ايازدا ساڭقىلداپ سويلەپ تۇرعانىنا قىزىعا قاراعان قالىڭ ەلى. وسكەمەنگە ەكىنشى قايتارا بارماققا جينالىپ, قول سومكەسىن بوساعاعا سۇيەپ قويعانىن دا بىلەدى. بوي جازىپ ءجۇر ەكەن-اۋ! بىرگە ءجۇرەيىك دەيتىن گۋلياعا. جانىنان تاستاعىسى جوق. بۇل سىلتاۋ ايتادى. سىرت كوز نە دەيدى؟ ءسوزدەن اۋلاق. كومەكشى-حاتشىڭىز بولىپ, ۇيدە ءىس تىندىرسام بولار. سەلتەڭ ءجۇرىس سەزىك تۋدىرماي قويماس... سونداعىسى ازاعاڭنىڭ ابىرويى ءۇشىن دە. حاليما اپاسىنىڭ رۋحىنا بەرىلگەندىك سەرتى دە. تازا, پاك كوڭىلدىڭ كاۋسارىن تۇنىق كۇيىندە ۇستاۋعا دەگەن ىقىلاسى شىعار ءوزىن ساقتىققا جەتەلەيتىن. ءيا, گۋليانىڭ مۇنداي كىرشىكسىز تابيعاتىن ازاعاڭ ايرىقشا باعالايتىن. سوندىقتان دا بولار, «بۇل مەنىڭ كومەكشى-حاتشىم» عوي دەپ, قاسىنا سۇيسىنە ەرتىپ, انىعىندا قولتىقتاپ, سۇيەنىش ەتىپ, ءتۇرلى توي-جيىندارعا بارعىسى كەلگەندە, گۋليانىڭ اقىلمەن تارتىنعان كوڭىلىن سىيلاپ, جالعىز جورتىپ, كەتە باراتىن.
...بەسىنشى تاۋلىكتە, نامازدىگەر شاقتا ازاعاڭنىڭ تامىر بۇلكىلى توقتادى. بۇل قارالى كۇن – 2011 جىلدىڭ 12 اقپانى بولاتىن.
...بيىلعى قازان ايىنىڭ ورتاسىندا, كومەكشى-حاتشىلىق مىندەتىن ءالى ءبىر ءسات توقتاتپاعان گۋليا يمانوۆا ماعان قوڭىراۋ شالدى.
– اعا, جيەندى بولدىم! ءازاعاڭدى جوقتاتپايىن دەپ, وزىڭىزدەن ءسۇيىنشى سۇراپ جاتقانىم عوي! – دەپ ءۇنى بەبەۋلەگەندە, اتا-بابام سالتىمەن اسەرلەنىپ ايتقانىم: «ءسۇيىنشىڭ بولادى!».
...ازاعاڭ ءبىر اۋناپ تۇسكەن شىعار!
قايسار ءالىم.
-----------------------------
سۋرەتتە گۋليا يمانوۆا.