تاۋەلسىزدىك جەمىسى

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ وتكەن جيىرما جىلىنداعى تىندىرىلعان كوپ جۇمىس­تار­دىڭ ءبىرى سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى كۇرەس بولدى. ءبارىن ايت­پا­عاندا, سوڭعى جىلدارى ەلباسى نۇر­­سۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ تاپ­سىر­ما­سى بويىنشا ەىدۇ تارا­پى­نان (ەكونو­مي­كا­لىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيى­مى) بەرىلگەن ۇسىنىس­تار­دىڭ كوبىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە ۇلتتىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستان­دارتتارعا سايكەستەن­دىرۋگە باعىتتالعان قارقىندى رەفورمالار جۇرگىزىلدى. ولاردىڭ قاتا­رىن­دا جەم­قورلىققا قار­سى تۇرۋ سالا­سىن­داعى ۇلتتىق ساياسات پەن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, وعان قوسا مەملەكەتتىك قىزمەت پەن قار­جىلىق باقىلاۋدىڭ اشىقتىعىن قامتا­ماسىز ەتۋ بويىنشا بىرنەشە ۇسى­نىس جاسال­عان. سولاردىڭ دەنىن قازاق­ستان ورىنداعان كورىنەدى. بۇل تۋرالى كەشە ساراپشىلاردىڭ مونيتورينگ توبىنىڭ باسشىسى, ەىدۇ كەڭەسشىسى دمىترو كوتليار حاباردار ەتتى. سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرى الەم­نىڭ كەز كەلگەن ەلىندە كەزدەسەدى, دەيدى ساراپشىلار. بىراق ونىڭ دەڭگەيى ءار ەلدە ءار ءتۇرلى ەكەندىگى دە بەلگىلى. سەبەبى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپ­سىز­­دى­گىنە تىكەلەي قاۋىپ توندىرەتىن مۇن­داي كەسەلدەن قۇتىلۋ ءۇشىن ءار ەل جەم­قور­لىق­پەن كۇرەستى كۇشەيتۋدە ءتۇرلى امالدى دا قولعا الىپ وتىر. وسى ورايدا وزىق ەل­دەر­دىڭ وڭ ۇردىستەرى مەن ۇسى­نىستارىنا دەن قويۋ كۇرمەۋى كۇردەلى تۇيىندەردىڭ ءساتتى شەشىمىن تابۋدا كومەگىن تيگىزەتىنى انىق. بۇل باعىتتا سىبايلاس جەمقور­لىق­تىڭ ەڭ قاۋىپتى كەسەل ەكەندىگىن ەرتە اڭعارعان مەملەكەتىمىز تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى زاڭ قابىلدادى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىر­قاتار ءىس تىندىرىلدى. الايدا زاڭنىڭ دا ءجۇز پايىز جۇزەگە اسۋى ءۇشىن وزىق ەلدەردىڭ وزىق امالدارى زاڭ تەتىگىنە دەم بەرۋى كەرەك. بۇل ورايدا ەكونو­مي­كالىق قىلمىسقا جانە سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ا.لۋكيننىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءبىزدىڭ ەلىمىز سوناۋ 2004 جىلى ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاس­تىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنە ارنالعان سىبايلاس جەمقور­لىق­قا كۇرەس جونىندەگى ىستامبۇل جوسپا­رى­نىڭ مۇشە­لى­گىنە ەنگەن. ونىڭ شتاب-پاتەرى پاريج قالاسىندا ورنالاسقان. وسى جوسپار ايا­سىن­دا 2005 جىلى قا­زاق­ستانعا سىبايلاس جەمقور­لىققا قار­سى تۇرۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ساياسات پەن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, وعان قوسا مەم­لەكەتتىك قىزمەت پەن قار­جىلىق با­قىلاۋدىڭ اشىقتىعىن قامتا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن 34 ۇسىنىس-كەڭەس بەرىلگەن. 2007 جىلى وتكىزىلگەن مونيتورينگ­تىڭ 1-كە­زە­گىنىڭ ناتيجەسىندە ساراپشىلار سى­باي­لاس جەمقورلىققا قارسى مەكەمەلەردى قۇرۋ جانە كۇشەيتۋ, وعان قوسا مەملەكەتتىك قىزمەت پەن قارجىلىق باقىلاۋدىڭ اشىقتىعىن قامتا­ما­سىز ەتۋ بويىنشا قازاقستاننىڭ قابىل­داعان شارالارىنا وڭ باعا بەردى. اعىمداعى جىل بارىسىندا حالىق­ارا­­لىق ساراپشىلارمەن اگەنتتىكتىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قول­داۋى­مەن سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى تۇرۋ سا­لاسىنداعى قازاقستان زاڭنا­ما­سى­نىڭ حالىقارالىق ستاندارت­تار­عا سايكەستى­لىگىنە جۇرگىزىلگەن موني­تورينگىنىڭ 2-كەزەگى وتكىزىلدى. اتالعان جۇمىستىڭ ءناتي­جەسىندە 2011 جىلعى 29 قىركۇيەكتە پاريج قالاسىندا قا­زاق­ستان بويىنشا ەسەپ قابىلداندى. مۇندا 2008 جىلى قازاق­ستان بۇۇ سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى كونۆەن­تسياسىن راتيفي­كا­تسيالادى, سىبايلاس جەمقورلىق قىل­مىس­تار ءۇشىن قىل­مىس­تىق جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى جانە تولىقتىرىلدى, «زاڭ­سىز جولمەن تا­بىل­عان تابىستاردى زاڭ­داستىرۋعا جانە لاڭكەستىكتى قارجىلان­دى­رۋعا قارسى تۇرۋ تۋرالى» زاڭ قابىل­داندى جانە قارجى­لىق بارلاۋدىڭ ۇلت­تىق بولىمشەسىنىڭ قىزمەتتەرىن اتقا­را­تىن قارجىلىق مينيسترلىكتىڭ قارجى­لىق مونيتورينگ كوميتەتى قۇرىلدى, 2011-2015 جىلدار­عا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تۇرۋ بويىنشا cالالىق باعدار­لاماسى بەكىتىلدى جانە جۇزەگە اسىرىلعانى قۋاتتالدى. ەندى الداعى ۋاقىتتا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا 3 سالادا: سى­بايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياسات, سى­بايلاس جەمقورلىققا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك جانە سىبايلاس جەمقور­لىق­تىڭ الدىن الۋ بويىنشا 17 جاڭا ۇسىنىس جاسالدى. قازىرگى تاڭدا اگەنتتىك پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, ۇكىمەت جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ازاماتتىق قوعام سۋبەكتىلەرىن تارتۋمەن اتالعان ۇسىنىستاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس باستالعانىن ايتتى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.