«قوستاناي» يندۋستريالىق ايماعىنىڭ اشىلۋىن وبلىس ەكونوميكاسىنداعى تاريحي ماڭىزى بار ەرەكشە كۇن دەپ اتاۋعا بولار. ويتكەنى ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى بيزنەستى شاپشاڭ دامىتۋدى كوزدەيتىن يندۋستريالىق ايماقتىڭ بولاشاعى زور.
وبلىس ورتالىعىنىڭ باتىس شالعايى سوڭعى از عانا جىلدا قارقىندى دامىعان بولاتىن. وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن قوستاناي قالاسىنىڭ وسى بەتىنە شىعا كەلسەڭ كوسىلىپ جاتقان دالا الدىڭنان شىعاتىن ەدى. مىنە, قازىر وندا ماشينا قۇراستىراتىن ءبىر ەمەس ەكى زاۋىت – «اگروماشحولدينگ» پەن «سارىارقااۆتوپروم» تۇر. توتىداي قۇلپىرىپ, «ارمان» شاعىن اۋدانى, الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەردى. ەندى قوس زاۋىتتان ءسال ءارى قاتارلاسا اۋماعى 400 گەكتار بولاتىن «قوستاناي» يندۋستريالىق ايماعى ورنالاستى. ونىڭ قۇرىلۋى ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى. العاشقى كەزەڭىندە ايماققا ونىڭ اكىمشىلىك-تۇرمىستىق كەشەنى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. وندا جالعا الۋشىلار ءۇشىن 10 كابينەت, 40 ورىندىق اسحانا, 11 ورىندىق قوناق بولمە, 90 ورىندىق ءماجىلىس زالى ورنالاسقان. الداعى ۋاقىتتا مۇندا ينۆەستورلارعا وڭاي بولۋى ءۇشىن بانك كونسۋلتانتتارى, نوتاريۋس, كاسىپكەرلەرگە قاجەتتى باسقا قىزمەت تۇرلەرىنىڭ وكىلدەرى وتىراتىن بولادى. يندۋستريالىق ايماققا بيىل گاز, بايلانىس, ەلەكتر جەلىسىن تارتۋ سەكىلدى ينفراقۇرىلىم جۇمىستارى 2,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى.
مۇندا ءوڭىر ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا سالاتىن ءوندىرىس كاسىپورىندارى ورنالاساتىن بولادى. بيىل قىركۇيەك ايىندا كورشى رەسەيدىڭ ەكاتەرينبۋرگ قالاسىنداعى VEK كومپانيالار توبى مەن قوستانايلىق «توبىل» اكك» اق بىرلەسىپ قۇرعان «VEK Qazaqstan» ليفت قۇراستىراتىن زاۋىتى «قوستاناي» يندۋستريالىق ايماعىنان ورىن تەپكەن العاشقى قارلىعاش بولدى. قازىر ايماقتا ونىڭ امبەباپ-قۇراستىرۋ تسەحىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. «توبىل» اكك» اق باسقارما توراعاسى قانات ءنۇرشيننىڭ ايتۋىنشا, كەلەسى جىلى ءساۋىر-مامىر ايلارىندا تسەحتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى, مامىر ايىندا ەكاتەرينبۋرگتەن ليفت قۇراستىراتىن جابدىقتار اكەلىنەدى. ماۋسىم ايىندا العاشقى ءونىم دە دايىن بولۋى ءتيىس.
ءبىزدى قوستاناي جاعىنىڭ ينۆەستورلارعا جاعداي جاساۋى قىزىقتىردى. وبلىس اكىمدىگى بارلىق ماسەلەلەردى جەدەل شەشىپ بەردى, دەيدى VEK كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ميحايل مولوچنيكوۆ. رەسەيلىك ينۆەستوردىڭ ايتۋىنشا, 600 كيلودان اسا جۇك كوتەرەتىن ليفتىلەر جاساۋعا قازاقستاندىق مەتالل پايدالانىلادى. زاۋىتتىڭ العاشقى كەزەڭىندە 45 جۇمىس ورنى اشىلادى. جۇمىستىڭ قازاقستاندىق ۇلەسى 60 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلەدى. وندىرىسكە قازاقستاندىق مەتالدىڭ, ارزان جۇمىس كۇشىنىڭ پايدالانۋى جانە سالىق جەڭىلدىگى ءليفتى باعاسىنىڭ رەسەيدەگى بالاماسىنا قاراعاندا, ءبىراز ارزان بولۋىنا ىقپال ەتەدى. وندىرىلگەن ءونىمدى وتكىزۋدە دە ەكى جاق مۇددەلى بولادى. قوستاناي جاعىنىڭ جۇرگىزگەن جۇمىسى ارقاسىندا ءالى قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان زاۋىتتىڭ ونىمىنە سۇرانىس جاساپ قويعاندار دا بار. زاۋىت ليفتىمەن تەك قازاقستاندى عانا قامتاماسىز ەتىپ قويمايدى, الداعى ۋاقىتتا ەكسپورتقا شىعارۋدى دا جوسپارلاپ وتىر.
وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ءليفتى قۇراستىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىس بارىسىن قاراعاننان كەيىن يندۋستريالىق ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق كەشەنىندەگى ءماجىلىس زالىندا ينۆەستورلار تارتۋ جونىندە كەڭەس وتكىزدى.
– الداعى ەكى جىلدا يندۋستريالىق ايماققا كەمىندە 10 ونەركاسىپ كاسىپورنى ورنالاسادى. ءبىز بۇل جەرگە قۇرىلىس ءوندىرىسى, اۆتوبولشەكتەر شىعاراتىن, ازىق-ت ۇلىك وندىرەتىن كاسىپورىندار كەلەدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ول ءۇشىن مۇندا بارلىق ينفراقۇرىلىمدىق جاعداي جاسالادى, – دەدى وبلىس باسشىسى. قازىردىڭ وزىندە جەرگىلىكتى «استىق» ەلەۆاتور زاۋىتى» جشس, ىدىس جانە وراۋ زاتتارىن وندىرەتىن الماتىلىق «قوستاناي پاك» كومپانياسى, ءىرى جۇك ماشينالارىنا جابدىقتار جۇيەسىن وندىرەتىن رەسەيلىك «گلوب گاز گرۋپپ» كومپانيالار توبى يندۋستريالىق ايماقتان ورىن الۋ ءۇشىن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدى باستادى. ونىڭ سىرتىندا ماجىلىستە رەسەيدەن كەلگەن بۇرعىلاۋ قۇرالدارىن وندىرۋمەن اينالىساتىن جانە وزىندىك تەحنولوگياسىمەن سۋ جانە كاناليزاتسيا قۇبىرلارىن قالپىنا كەلتىرەتىن ەكى ينۆەستور ۇسىنىستارىن ايتتى.
الداعى جىلى قوستاناي وبلىسى تاراپىنان يندۋستريالىق ايماققا ينفراقۇرىلىم جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جالعاسىن تاباتىن بولادى. مۇندا ءالى دە 4,5 شاقىرىم تاس جول توسەلەدى, تەمىر جول تۇيىعى تارتىلادى. سونىڭ بارلىعىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,6 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. يندۋستريالىق جاڭا ايماقتىڭ بولاشاقتا تەك قوستاناي وبلىسى ەكونوميكاسىن ورگە سۇيرەپ قويماي, ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا ىقپالى بولادى دەگەن سەنىم بار.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي