وسىدان تۋرا 8 جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «امانگەلدى» گاز كوندەنساتى كەن ورنىنىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك پايدالانۋ ءۇردىسىنىڭ تۇساۋكەسەرىن وتكىزگەن ەدى.
«امانگەلدى گاز» جشس-نىڭ ەڭبەككەرلەرى وسى كەن ورنىن يگەرۋ جۇمىسىن باستاۋدان بۇرىن بۇل جەردە ۇلكەن دايىندىق جۇمىستارىن ءجۇرگىزدى. قاجەتتى جابدىقتار جەتكىزىلدى, كەنىشتىڭ قالىپتى جۇمىسىن باستاۋعا قاجەتتى قۇرىلىس نىساندارى بوي كوتەرىپ, 193 شاقىرىم قاشىقتىققا سوزىلعان 530 مم ديامەترلى «امانگەلدى» كەنىشى – كس-5» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى سالىندى. ءسويتىپ, 2003 جىلدىڭ قازان ايىندا جاڭا كەن ورنىن ونەركاسىپتىك نەگىزدە پايدالانۋ جۇمىسى باستالدى.
امانگەلدى جوباسى ەلىمىزدەگى گاز كەنىشتەرىنىڭ ىشىندەگى بىرەگەي جوبا بولىپ تابىلادى. ونىڭ گەولوگيالىق كۇردەلى سيپاتتاماسىنا بايلانىستى مۇنداي تاسىلمەن گاز ءوندىرۋ ءتاجىريبەسىنىڭ قازاقستاندا بالاماسى جوق. بۇل كەنىشتى يگەرۋ قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ جانە وتاندىق مامانداردىڭ كۇشىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. «امانگەلدى» كەن ورنىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ءوڭىرى وزبەكستان گازىن يمپورتتاۋدان ارىلىپ, ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزدى. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلدى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىسقا تارتىلىپ, وتاندىق مامانداردىڭ كاسىبي شەبەرلىگى شىڭدالدى. قازىر «امانگەلدى» كەنىشىندە جامبىل وبلىسىنىڭ 190 تۇرعىنى تۇراقتى تۇردە ەڭبەك ەتەدى. رەسپۋبليكا اۋماعىندا ناق وسىنداي جاڭا كەن ورىندارىن يگەرۋ جانە پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن قاجەتتى ۇلتتىق كادرلار الەۋەتى قالىپتاسا باستادى.
بۇگىندە بۇل كەن ورنىندا 24 ۇڭعىما جۇمىس ىستەپ تۇر. ورتاشا ەسەپپەن تاۋلىگىنە بۇل جەردە 942 مىڭ تەكشە مەتر تابيعي گاز جانە 76 توننا گاز كوندەنساتى وندىرىلەدى.
2010 جىلى مۇندا 344,1 ملن. تەكشە مەتر گاز جانە 24,15 مىڭ توننا كوندەنسات الىندى. وسى جىلى جوبا بويىنشا 323,6 ملن. تەكشە مەتر گاز جانە 27,7 مىڭ توننا كوندەنسات ءوندىرىلەدى. «امانگەلدى» كەنىشىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىستى جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى جانە جىلۋ وندىرەتىن كومپانيالارى باسقا وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا تۇراقتى تۇردە ارزان ءارى ساپالى گازبەن قامتاماسىز ەتىلۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. گاز جانە كوندەنسات ءوندىرۋ جوسپارى جۇيەلى ورىندالىپ كەلەدى. بۇل رەتتە مەمست-5542-87 تالاپتارىنا سايكەس وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ساپاسىنا ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. ءوندىرىلەتىن ءونىم ساپاسى وسى كەن ورنىندا قونىس تەپكەن, اككرەديتاتسيادان وتكەن زەرتحانادا تەكسەرىلىپ وتىرادى. امانگەلدى كەنىشى گازىنىڭ كالوريالىق قۋاتى يمپورتتالاتىن وزبەك گازىمەن سالىستىرعاندا 5-10 پايىز جوعارى.
«امانگەلدى» كەنىشىندەگى گاز ءوندىرۋ جۇمىسى 15 كۇندىك ۆاحتالىق ءادىس بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ۆاحتالىق جۇمىسشىلار ءۇشىن تۇرمىسقا قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالىنعان. ۆاحتالىق كەنتتە قازىرگى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرەتىن تۇرعىن ءۇي بلوكتارى, اسحانا, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن, كىر جۋاتىن ورىن, مادەني-سپورتتىق كەشەن, ارناۋلى تەحنيكالارعا قاجەتتى جىلى بوكس, جىلۋ ورتالىعى جانە باسقا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق نىساندار جۇمىس ىستەيدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2007 جىلعى ءساۋىر ايىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا بايلانىستى «قازترانسگاز» اق جانە «امانگەلدى گاز» جشس امانگەلدى توبىنداعى گاز كەنىشتەرىن زەرتتەۋ جۇمىستارىن دامىتۋ جونىندەگى جۇمىستى جۇيەلى ءجۇرگىزىپ كەلەدى. «قازترانسگاز» اق-قا قاراستى كەلىسىم-شارتتى اۋماقتا سەيسمولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلدى. «جارقۇم», «ايراقتى» جانە «اناباي» كەن ورىندارىن تەرەڭدەتە زەرتتەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. كەن ورنىن يگەرۋ جانە پايدالانۋ بارىسىندا ەكولوگيالىق شارالارعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنەدى. «قازترانسگاز» اق-تىڭ جامبىل وبلىسى اۋماعىنداعى گاز كەنىشتەرىن يگەرۋ بارىسىنداعى جەتىجىلدىق قىزمەتىن قورىتىندىلاي كەلىپ, بۇل ماقساتتاعى قوعامنىڭ اتقارىپ وتىرعان جۇمىسى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ءوڭىرى تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا, ەكونوميكانى دامىتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوساتىنىن اتاپ كورسەتۋ ءلازىم. ءيا, يگىلىكتى ءىس ودان ءارى شاپاعاتىن توگىپ, جالعاسا بەرمەك.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.