اقمولا وبلىسىنىڭ ورتالىعى كوكشەتاۋ قالاسىنا قونىس اۋدارعان كەز. جينالىستار كوپ شاقىرىلاتىن. پرەزيديۋمدا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى كىسىلەر ءجيى وتىراتىن باسقوسۋلاردان گازەتكە ەسەپ جازۋعا تۋرا كەلگەندىكتەن بارامىز. وسى جينالىستاردىڭ ماڭىزىن سالماقتاندىرۋ ءۇشىن الگى وكىلدەردىڭ اتى-ءجونىن ءتاپتىشتەپ, ءسويلەگەن سوزىنە ەكپىن تۇسىرە جازامىز.
ۋاقىت وتە ستيل وزگەردى. تاڭداپ بارىپ, تالعاپ جازۋعا تىرىسامىز. بىردە «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق ۇيىمىنىڭ ەسەپ بەرۋ-سايلاۋ جينالىسىنا شاقىرىلدىق. دايىندىق مىقتى. كونتسەرتتەر قويىلىپ, كورمەلەر ۇيىمداستىرىلعان. دەلەگاتتاردى بىلاي قويىپ, مەكەمە باسشىلارى, پارتيالار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىن قوسقاندا, جالپى ادام قاراسى 300-گە جۋىقتايدى. پرەزيديۋمدا ەكى ورىندىق قويىلعان. مەنى عانا ەمەس, بارشانىڭ جۇزىنەن «ەكىنشى كرەسلوعا كىم جايعاسادى؟» دەگەن سۇراق مەنمۇندالاپ تۇر. كوپ ۇزاماي ساحناعا وبلىس اكىمى, فيليال ءتوراعاسى سەرگەي دياچەنكو مەن سۇڭعاق بويلى, اشاڭ ءجۇزدى كىسى شيراق قيمىلداپ شىقتى. ءبىرازدان كەيىن جينالىس توراعاسىنىڭ ءتارتىپكە شاقىرعانىنا قاراماستان, زالدىڭ ءار بۇرىشىنان «وۋ, بۇل ءوزىمىزدىڭ يۆان اداموۆيچ قوي!» دەگەن تاڭدانىسىنان قۋانىشى باسىم داۋىستار ءدۇر ەتتى. پرەزيديۋمنان استانالىق ادامداردى ىزدەپ داعدىلانعاندىقتان بولار, العاشىندا تانىماپپىز. الدىمىزدا تسەلينوگراد اۋدانىنداعى «رودينا» اگروفيرماسى» جشس ديرەكتورى ساۋەر وتىر. ول «نۇر وتان» حدپ ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەكەن. كوپشىلىك جەتەكشى پارتيانىڭ جاڭاشىل ۇستانىمىنا ريزا بولدى. ءبىز دە ەسەپتى قۇلشىنا جازعانبىز.
ودان بەرى دە ءبىرشاما جىلدىڭ ءجۇزى وزگەردى. وزگەرمەگەن ءبىر نارسە بار. ول – جۇرتشىلىقتىڭ وسى ادامعا قاراتىپ ايتاتىن «ءوزىمىزدىڭ يۆان ءاداموۆيچى». كوشەدە كورسە دە, كوشەلى جينالىستا كورسە دە, تەلەديداردان كورسە دە وسىنى ايتادى. اۋقىمىندا قانشاما ىزەت-قۇرمەت جاتىر دەسەڭىزشى. يۆان اداموۆيچ تۋرالى, ونىڭ «روديناسى» تۋرالى اجەپتاۋىر ماقالا جازدىم. حالىق قۇرمەت ءسوزىن جاي ايتپايدى ەكەن. امبەباپ شارۋاشىلىق «التىن ساپانىڭ» ەڭ العاشقى جەڭىمپازى. بىلتىر تاعى دا يەلەندى. قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى جەتىستىكتەرىنىڭ «قاراوتكەل-2010» كورمەسىنىڭ «التىن بەلگىسىن» دە جارقىراتتى. كوكورىمگە بولەنگەن رودينا اۋىلىنىڭ ۇيلەرى ورتالىقتان جىلىتىلادى. سۋ جۇيەلەرىنىڭ ءوزى 40,6 شاقىرىمدى, ەلەكتر شامى تارتىلعان اسفالتتى كوشەلەردىڭ اۋماعى 40 شاقىرىمدى الىپ جاتىر. ۇيلەنۋ تويى مەن ءسابي تۋعانداعى ءداستۇرلى بازارلىق 50000 تەڭگەدەن ەكەن. ۇجىم مۇشەلەرى 13-ءشى جالاقى الادى. «جىل وقۋشىسى» مەن «التىن بەلگى» يەگەرلەرى 150000 تەڭگەنى يەمدەنەدى. وتكەن جىلعى 65 جىلدىق مەرەكەدە سوعىس ارداگەرلەرى س.گلۋشكو مەن پ.بوگاتىرەۆقا «ۆاز-2167» اۆتوكولىگى ءمىنگىزىلدى. اۋىل مادەنيەت وشاعى رەسپۋبليكانىڭ «ۇزدىك كلۋبى» اتانسا, الدىڭعى جىلى شارۋاشىلىق «جىلدىڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباسى» نوميناتسياسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق «پارىز» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
وسىلايشا جالعاستىرا بەرۋگە بولار ەدى. بىراق, مەنىڭ ايتپاعىم باسقا جىر. ەلباسىنىڭ «روديناعا» ساپارلارىندا بايقاعانىم, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «ءوزىمىزدىڭ يۆان اداموۆيچ» دەگەندى كىشكەنە وزگەرتىڭكىرەپ, اڭگىمەسىن «ەسىڭدە مە, يۆان...» دەپ باستايدى ەكەن...
ويىمنان كەتپەي جۇرگەن تاقىرىپتى اشا ءتۇسۋدىڭ ورايى كەلدى جۋىردا. شارۋاشىلىق 60 مىڭ گەكتار ەگىستىكتىڭ رەكوردتى ىرىزدىعىن قۇت قامباعا قۇيىپ, كوڭىلى جايلانعان تۇس. «ەسىڭدە مە, يۆان...» تەكتەن تەك ايتىلمايدى عوي, ەلباسىمەن كەزدەسۋلەرىڭىزدىڭ كەيبىر ساتتەرىن اڭگىمەلەسەڭىز» دەيمىن وعان. بۇل جولى كادىمگىدەي اشىلدى.
– پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋ كوپ بولعانىمەن, ەركىنسىپ كەتۋ مۇمكىن ەمەس, ءار كەزدەسۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىرلاي تۇسەدى, – دەيدى ي.ساۋەر. – نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن العاشقى كەزدەسۋىم 1989 جىلدىڭ تامىزىندا, ءبىزدىڭ استىقتى القابىمىزدى ارالاعان شاعىندا بولىپ ەدى. ول كىسى 22 شىلدەدە قازاقستان كومپارتياسى وك ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ سايلانعان. ال, مەنىڭ ديرەكتورلىق قىزمەتىمە ەكى جىل ەندى تولعان. مەنى تاڭ قالدىرعانى, بىرىنشىدەن, ونىڭ اڭعارىمپازدىعى, ەش نارسەنى قالت جىبەرمەيتىن قاسيەتى. قولىمدى جەڭ ىشىنە جاسىرىپ, ءوزىمدى بارىنشا سەرگەك ۇستاۋعا تىرىسقانىممەن, جول اپاتىنان كەيىن اۋرۋحانادان ەرتەرەك شىققانىما ەسكەرتۋ جاسادى. ەكىنشىدەن, ءوزىنىڭ نەگىزگى ماماندىعى مەتاللۋرگ ەكەندىگىنە قاراماستان, ءبىزدىڭ كەڭشاردىڭ جەر وڭدەۋ ەرەكشەلىگى, ەگىنشىلىك تەحنولوگياسى, تۇقىم سۇرىپتاۋ ماسەلەلەرى تۋرالى بىلىكتى عالىم اگرونوم دەڭگەيىندە پىكىر ءبىلدىرۋى.
ودان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن بىرنەشە رەت كەزدەستىم. اسىرەسە, 1993 جىلعى جاڭبىرلى قىركۇيەكتەگى شارۋاشىلىعىمىزعا ساپارى ايرىقشا ەسىمدە قالدى. كۇن جارىقتىق شايداي اشىلدى. پرەزيدەنت «مەن سىزدەرگە قولايلى اۋا رايى مەن جىلىلىق الىپ كەلدىم, ەندى استىقتى جيناپ الاسىزدار» دەپ قالجىڭداپ قويادى ء(دال سولاي بولدى دا). ودان كەيىن ءىس بارىسىنا اۋىسىپ: «سەن جاس ديرەكتورسىڭ, جەكەشەلەندىرۋدى نەگە قولدامايسىڭ, رەفورمالاردى جاقتاماعانىڭ با؟» دەپ, ماعان سىناي قارادى. مەن باتىلدانىپ, مەنشىك ءتۇرىنىڭ مۇنداي فورماسى سونشالىقتى وزگەرىس اكەلمەيتىنىن ايتىپ, جەكە پىكىرلەرىمدى ورتاعا سالدىم. ول مەنى مۇقيات تىڭداپ, سول كەزدەگى پرەمەر-مينيستر سەرگەي تەرەششەنكو مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى سەرگەي كۋلاگينگە مەنىڭ ايتقاندارىم بويىنشا ۇسىنىس جاساۋعا نۇسقاۋ بەردى. پرەزيدەنت كىسىنى تىڭداي بىلۋىمەن قاتار, قاراپايىم پىكىردىڭ ءوزىن نازاردان تىس قالدىرمايتىنىن, وسى ارقىلى ادامداردى قاناتتاندىرىپ وتىراتىنىن قوعام دامۋىنداعى ناقتى ىستەرىمەن ۇنەمى دالەلدەي بىلەتىنىنە ءتانتى بولدىم.
ءبىزدىڭ 1994 جىلعى 5 ماۋسىمداعى كەزدەسۋىمىز ۇمىتىلماس اسەر قالدىردى. اۋىلىمىزداعى ارداگەرلەر اللەياسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جەرگىلىكتى قاريالارمەن بىرگە ءوز اق قايىڭىن وتىرعىزدى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بەس جىلدىق مەرەكەسىندەگى سالتاناتتا ەلباسى قولىنان العاشقى ناگرادام – «دوستىق» وردەنىن العانىم ماڭگى ەستە ساقتالادى. ماراپاتتاۋ ءراسىمىنەن كەيىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, 40 مينۋتتاي اڭگىمەلەستىك. ول ماعان جوعارى لاۋازىمدى قىزمەت ۇسىندى. «مەن ءوز ورنىمدا ەلىمە كوبىرەك پايدا كەلتىرەمىن» دەگەندەي سىلتاۋمەن باس تارتتىم. قاتتى قينالدىم. بىراق, رەنجىگەن جوق. ودان كەيىنگى كەزدەسۋلەردە ماعان دەگەن پيعىلى مەن ىقىلاسىن وزگەرتكەن ەمەس.
مەملەكەت باسشىسى 2001 جىلعى 18 ناۋرىزداعى ساپارىندا دا اۋىلىمىزعا كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيمەن كەلدى. ەۋروستيلمەن كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن مەكتەبىمىزگە ريزا بولۋمەن قاتار, كوپ بالالى وتباسىنان ءدام تاتىپ, تەلەديدار سىيلادى. ماشينا-تراكتور شەبەرحاناسىندا ءوڭىر شارۋاشىلىق باسشىلارىمەن كەڭەس وتكىزدى. ال, 2008 جىلدىڭ 3 قىركۇيەگىندە گەرمانيا پرەزيدەنتى كەللەرمەن بىرگە تىكۇشاقپەن كەلۋى اۋىلىمىز ءۇشىن ناعىز مەيرامعا اينالدى.
وسىناۋ تاريحي تۇلعامەن العاش جۇزدەسىپ, كورىسىپ, قول الىسقانىمىزعا جيىرما جىلعا جاقىنداپ قالىپتى. بۇل قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلىمەن تۇسپا-تۇس ۇمىتىلماس كەزەڭ ەكەن. ەلباسىمەن, ۇلت كوشباسشىسىمەن ءاربىر كەزدەسۋ ءوزىندىك قيماس اسەرگە بولەيدى. ءاسىرەسە, قالىپتى جاعدايعا اينالعان «ەسىڭدە بار ما, يۆان...» دەپ باستالاتىن اڭگىمەسى تەرەڭ تاعىلىم-تولعانىسقا باستايدى. «قۇرمەتتى پرەزيدەنت مىرزا, ارينە, ەسىمدە جانە مۇنداي كەزدەسۋلەر ءالى تالاي بولادى دەپ ءۇمىتتەنەمىن. ءسىز ءبىزدىڭ «رودينامىزدىڭ» اسا قۇرمەتتى قوناعىسىز, ءاردايىم تورىمىزدەن ورىن الاسىز!»
ءبىز بۇعان ءسوز قوسىپ, تولعانىس تولقىندارىن بۇزعىمىز كەلمەيدى.
باقبەرگەن امالبەك.
اقمولا وبلىسى, تسەلينوگراد اۋدانى.