تاياۋدا ء«تىلاشار» تويلارى اتا-انا قاۋىمى مەن مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان بۇلدىرشىندەردى قۋانىشقا كەنەلتتى. سونىڭ ءبىرى, ءبىز قاتىسقان ءتىلاشار جورالعىسىندا توي يەسى توقتارقىزى عاليانىڭ بەتاشار ءسوزىن جينالعان ۇلكەن-كىشى ىقىلاس قويا تىڭدادى.
كەلىن ءتۇسىرىپ, قىز ۇزاتىپ, نەمەرەسىن ءبىلىم جولىنا ۇكىلەپ قوسقالى وتىرعان ارداقتى اجە ءوزىنىڭ اتا-اجە باۋىرىندا وسكەنىن, اكەسىمەن قارىنداستاي سىرلاسىپ, سىيلاسىپ وسكەنىن, وزىنەن كەيىنگى ءتورت سىڭلىسىنە قامقور اپكە, ءتىپتى ەكىنشى شەشەدەي بولعانىن ايتىپ, تۇرمىسقا شىعىپ ءسابي سۇيگەنىندە اكەسىنەن «بالامدى قالاي تاربيەلەسەم ەكەن؟» دەپ سۇراعانىن جەتكىزدى. اكەسى سوندا «قۇداي قوسقان قوساعىڭ ەكەۋىڭ كۇندەلىكتى ومىرلەرىڭمەن تاربيەلەڭدەر» دەپتى. «مىنە, اكەمنىڭ سول ءسوزى مەنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىم بولدى. توكەڭ ەكەۋمىز ەكى ۇل, ءبىر قىز وسىردىك. ۇشەۋى دە ەرجەتتى. ومىردەن ءوز ورىندارىن تاپتى. ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ, ابىروي-قۇرمەتكە جەتىپ وتىر. ەندى ءوز باۋىرلارىنان وربىگەن ۇل-قىزدارىنا كۇندەلىكتى ومىرلەرىمەن جاقسى تاربيە بەرەتىندەرىنە سەنىمدىمىن», دەدى. نەمەرەسى ەرسۇلتاندى شاقىرىپ, باتاسىن بەرىپ, ماڭدايىنان ءسۇيدى. «قىزىق وسىنىكى عوي, ورتامىزدا بولسىن», دەپ قاسىندا بوس تۇرعان ورىندىققا وتىرعىزدى. ء«اۋمين» دەپ بەت سيپاعان قوناقتار سوزگە ەرىك بەردى. بالا كۇندەرىنەن ەستەرىندە قالعان اكە-شەشە ءتالىمى مەن تاربيەسىن ايتىپ, «ەندىگى زامان جاستاردىكى, وسىلار جاقسى بولسا, ءبىز جاقسىمىز» دەپ, اق تىلەكتەرىن جاۋدىردى. ءبىر كەيۋانا «ەرسۇلتاننىڭ جەتى اتاسى دا قاسيەتتى ادامدار. اتالارىڭنىڭ ارۋاعى قولداسىن», دەپ باتاعا قول جايا بەرگەندە, وتىرعانداردىڭ ءبىرى «رۋعا بولىنگەندى قويايىقشى, ءبارىمىز قازاقپىز» دەپ, قاتقىلداۋ داۋىسپەن ءبولىپ جىبەردى. ساسىڭقىراپ قالعان كەيۋانا جايعان قولىن سوزعان كۇيى ۇندەمەي قالدى. جاڭا عانا جادىراپ, جايساڭ كۇيگە ەنگەن كوپشىلىك تىپ-تىنىش بولا قالدى. ءتور جاقتا وتىرعان ەتجەڭدىلەۋ ءجاميلا اپا ءسال قوزعالىپ, تاماعىن قىرناپ الىپ, بايسالدى داۋىسپەن «زامانداس, رۋدى ايتسىن. رۋ – بالانىڭ اتا-تەگى. مەكتەپتە دە جەتى اتاڭدى ءبىل دەپ ۇيرەتەدى ەكەن. قىرىق رۋدان قۇرالىپ, قازاق بولدىق. ءتاۋبا. رۋ-رۋعا ءبولىپ, ءبىر-بىرىنە ايداپ سالاتىن زامان وتكەن. بۇرا تارتقان رۋشىلدىقتان ساقتاسىن. ەرسۇلتان بالامىز اتا-تەگىن ءبىلىپ, سولارعا لايىق بولىپ ءوسسىن» دەدى. سول-اق ەكەن تومسىرايىپ قالعان جۇزدەر جادىراپ, قۋانىسىپ قالدى. باتاسىن اياقتاي الماي قالعان اپا دا «مەن باتامدى بەرەيىنشى», دەپ دۋ كۇلدىرىپ, تىلەگىن توكتى.
جاساڭداۋ ايەل «ەرسۇلتاننىڭ اجەسىمەن قازاقشا سويلەسەتىنىنە قۋانىپ وتىرمىن. ءبىز وتباسىندا قازاقشا سويلەسسەك, ۇرپاعىمىز انا تىلىنەن اجىراماي وسەدى. جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن بىلسەڭ دە, ءوز ءتىلىڭدى اياق استى ەتۋگە بولمايدى. نەمەرەلەردىڭ اكە-شەشەسى – ءبىزدىڭ بالالار عوي. وسىنى قۇلاقتارىنا قۇيىپ وتىرايىق. كۇندەلىكتى ومىرىڭمەن تاربيەلەۋ – كۇندەلىكتى ءوز ىسىڭمەن, ءجۇرىس-تۇرىسىڭمەن, جاقسى سوزىڭمەن ۇلگى كورسەتۋ», دەپ كىرىپ-شىعىپ جۇرگەن ەرسۇلتانعا ريزا كوڭىلمەن ءبىر قاراپ قويدى.
ەلباسى «رۋحاني جاڭعىرۋعا» ارنالعان ماقالاسىندا «وزگەرۋ ءۇشىن ءوزىمىزدى مىقتاپ قولعا الىپ, زامان اعىمىنا يكەمدەۋ ارقىلى جاڭا ءداۋىردىڭ جاعىمدى جاقتارىن بويعا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك», دەيدى. سوندىقتان, ءبىلىم كۇنى اياسىندا وتباسىلىق داستۇرگە ەنگەن وسىنداي جيىندى مادەني ورىنداردا اتا-انا, مۇعالىم جانە رەسمي مەكەمەلەر وكىلدەرى بولىپ وتكىزۋ قولعا الىنسا دەگەن وي كەلدى. ياعني, ءبىلىم كۇنى مەرەكەسى الدىندا جەتىمدەرگە, تۇرمىس جاعدايى تومەن وتباسىلارعا جاسالىپ جاتاتىن قامقورلىق شەرۋى بالالاردى ءبولىپ-جارماي-اق, ء«تىلاشار» مەرەكەسىنە اينالسا, مەكتەپ تابالدىرىعىن ءبىرىنشى رەت اتتايتىن بۇلدىرشىندەر ءۇشىن ەرەكشە ەستە قالارلىق سالتانات بولار ەدى.
«وتان – وتباسىنان باستالادى» دەيدى. اكە-شەشەنىڭ ءومىر سالتىنان ساناعا ءسىڭىپ, بويعا دارىعان وتانشىلدىق سەزىم جاس ورەندى ماقساتكەرلىككە باۋليدى, جاقسىلىققا جەتەلەيدى. «وتباسى – شاعىن مەملەكەت» دەگەن ءسوز بار. وتباسى – ۇرپاق ساباقتاستىعىنىڭ التىن بەسىگى. ۇل ەرجەتىپ, قىز بويجەتكەندە كوتەرىلەتىن جاس شاڭىراقتار – قازاق حالقىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ ءمولدىر قاينارى. سول شاڭىراقتاردا ىڭگالاعان سابيلەر ءومىر دەگەن قۇدىرەتتىڭ, ۇرپاقتىڭ جالعاسى. قوعام قۇرىلىمىنىڭ وزەگى ىسپەتتى وتباسىن قولداۋ, قورعاۋ, دامىتۋ – ۇرپاق ءۇشىن اتقارىلاتىن ۇلكەن مىندەت. قازىرگى ۋاقىتتا وتباسى ينستيتۋتىن دامىتۋ ماسەلەسى مەملەكەتتىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەنى اسا قۇپتارلىق, قۋانارلىق باعدار. بۇل ورايدا وتباسىنان, ءبىلىم مەن تاربيە باستاۋىنان ءنار العان قاراكوزدەرىمىزدىڭ ازاماتتىق قالىپتاسۋ وتكەلى ىسپەتتى مەكتەپتىڭ اتقارار مىندەتى, كوتەرەر جۇگى اسا جاۋاپتى. ياعني, وتباسى مەن مەكتەپ ىنتىماقتاستىعىنىڭ بەرىك ورنىعا الماۋىنىڭ قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعانى ورىندى. باسقاسىن ايتپاعاندا, نازىك سەزىمتالدىقتى, بيىك ادامگەرشىلىكتى, جوعارى بىلىمدىلىكتى قاجەت ەتەتىن ءجاسوسپىرىم قىزدار مەن ۇلدار تاربيەسىنىڭ جاۋاپتىلىعىن كوتەرۋ – وتباسى مەن مۇعالىمدەر قاۋىمى بىرلەسىپ اتقاراتىن قيىن دا كۇردەلى ءىس. مۇنداي ىنتىماقتاستىق بۇگىندە ءجيى ەستىلەتىن اتا-انانىڭ مەكتەپكە, مەكتەپتىڭ اتا-اناعا كوڭىلى تولمايتىن ءارتۇرلى اڭگىمەنىڭ دە جولىن كەسە الادى.