مەملەكەتتىك ءتىل جانە سوت سالاسى

قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى سوت جۇيەسىندەگى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ حال-احۋالىن ساراپقا سالدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعار­عى سوتى سوت جۇيەسىندەگى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ حال-احۋالىن ساراپقا سالدى. ايتۋلى باسقوسۋ قازاقستان تاۋەل­سىز­دى­گىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى بەكىتكەن تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جانە 22 قىر­كۇيەك – قازاقستان حالقى تىلدەرى مەرەكەسىنە ورايلاستىرىلىپ وتكىزىلدى. شا­را­عا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى­نىڭ اكىمشىلىگى, جوعارعى سوت كەڭە­سى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس, پارلامەنت, باس پروكۋراتۋرا, ادىلەت جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن مەملەكەتتىك قىز­مەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جوعارعى سوت جانىنداعى سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى جۇرگىزگەن ساراپتاما رەسپۋبليكا سوت­تا­رىن­دا قازاق تىلىندە قارالعان ىستەردىڭ سانى باياۋ بولسا دا جىل ساناپ ءوسىپ كەلە جاتقاندىعىن كورسەتەدى. مىسالعا, قى­زىلوردا, اتىراۋ, وڭتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ سوتتارىندا ىستەردىڭ 60 پايىزدان استامى مەملەكەتتىك تىلدە قارالعاندىعىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. الايدا, وسى كەزگە دەيىن ءالى دە شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. مىسالى, ىسكە قاجەتتى قۇ­جاتتاردى مەملەكەتتىك تىلدە دايىنداپ, ونىمەن سوتتا ەركىن جۇمىس جاساي بىلەتىن قورعاۋشىلاردىڭ ازدىعى قولبايلاۋ بولىپ وتىر. «مەملەكەتتىك ءتىلدى كەڭىنەن قول­دانۋ­عا بايلانىستى قيىندىقتار سوت سا­لا­سىنا دا ءتان. ءبىز وسى باسقوسۋدى ۇيىم­داستىرۋ ارقىلى بۇل ماسەلەنى ورتاعا سالىپ, شەشۋ جولدارىن بەلگىلەپ الامىز دەگەن سەنىمدەمىز. بۇل جەردە جاي عانا تالقىلاۋمەن شەكتەلىپ قال­ماي­ىق. قازاق ءتىلىنىڭ جاعدايىن جاق­سارتۋدى وزىمىزدەن باستاعانىمىز ءجون. قازىرگى كۇنى رەسپۋبليكا سوتتارىندا سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋشى سۋديالاردىڭ 75 پايىزى قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن, سوت تورەلىگىن مەملەكەتتىك تىلدە ساپالى ءجۇ­زەگە اسىرا الاتىن تۇلعالار», – دەدى جو­عارعى سوت توراعاسى بەكتاس بەكنازاروۆ. باسقوسۋعا ارنايى شاقىرىلعان پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دارحان مىڭباي ءوز سوزىندە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, جوعارى دەڭگەيدە جيىن ۇيىم­داس­تىرعان جوعارعى سوت باسشىلىعىنا العىسىن جەتكىزدى. سوت جۇيەسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا قوسىپ وتىرعان ەلەۋلى ۇلەسىن دە اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ وكىلى د. مىڭباي: «سوت سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن جوعارى ءبىلىمدى زاڭگەرلەر العاشقى­لار­دىڭ ءبىرى بولىپ, تولىققاندى قازاق ءتىلىن مەڭگەرىپ, نەعۇرلىم كەڭىرەك قولدانىپ, وزگەلەرگە ۇلگى بولۋى ءتيىس», – دەگەن پىكىرىن ورتاعا سالدى. جوعارعى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى و.جۇمابەكوۆ ءوز سوزىندە, سوت جۇيەسى­نىڭ قازاق تىلىنە قاشاندا بارىنشا كوڭىل بولەتىندىگىن ايتتى. جوعارعى سوت كەڭەسى سۋديالىققا ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ كەزىندە قازاق ءتىلىن مەڭگەرگەن, ءىس قاراي بىلەتىن تۇلعالارعا باسىمدىق بەرەتىندىگىنە ەرەكشە توقتالدى. «سوڭعى كەزدە سۋديا رەتىندە تاعايىندالعان, سوت توراعا­لى­عىنا ۇسىنىلعان تۇلعالار اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن تۇلعالار سانىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقاندىعى قۋان­تادى. ولاردىڭ اراسىندا تەك قازاق ۇلتى­نىڭ ەمەس, باسقا ۇلت وكىلدەرى دە بار», – دەدى جوعارعى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى. شارا بارىسىندا ءسوز العان جوعارعى سوت سۋدياسى ءا.قۇرىقباەۆ: «قازاقستان – ۋنيتارلىق ء(بىرتۇتاس) مەملەكەت بول­عان­دىقتان, سوت ءىسىن مەملەكەتتiك تiلدە جۇرگiزۋ ەشقانداي داۋ-داماي تۋعىزباۋى قاجەت. ال قىلمىستىق ىستەردىڭ مەملەكەتتىك تiلدە جۇرگiزiلۋi قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ ءىستى مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزۋگە بايلانىستى تالابىنا ەمەس, سۋديانىڭ, پروكۋروردىڭ, تەرگەۋ­شى­نىڭ مەملەكەتتىك تiلدi بiلۋ دەڭگەيىنە بايلانىستى ەكەنى راس. مەملەكەتتىك تiلدi بiلمەيتiن تەرگەۋشi قىلمىستىق ءىستى ورىس تiلiندە جۇرگiزەدi, سۋديا ءىستى ورىسشا قارايدى. زاڭدا كورسەتiلگەن قاجەت بولعان جاعدايدا ورىس تiلiن قولدانۋ مۇمكىندىگى مەملەكەتتىك تiلدi بىلمەيتىن cyديا مەن تەرگەۋشى ءۇشىن تىپتەن قولايلى», – دەگەن پىكىرىن جەتكىزدى. شارا بارىسىندا سوت ءىسىن مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزۋ تەك سوتتاردىڭ عانا جۇمىسى ەمەس. سوندىقتان دا بۇل ماسەلەگە قولىندا بيلىگى بار, جالپى قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ باسىندا تۇرعان باس پروكۋراتۋرا مەن ىشكى ىستەر جانە ادىلەت مينيسترلىكتەرى باسا نازار اۋدارسا دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى. كەزدەسۋ بارىسىندا جوعارعى سوت توراعاسى ب.بەكنازاروۆ قازىرگى تاڭدا حا­لىقتىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسىنە اينالعان مەملەكەتتىك ءتىل توڭىرەگىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ بارلىق سۇراقتارىنا تولىققاندى جاۋاپ بەردى. «ەگەمەن-اقپارات».