پارلامەنت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى بەتى

اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ قاجەت

ال ونىڭ باستى تەتىگى شاعىن نەسيە بەرۋ بولىپ تابىلادى

ەلباسى ءوزىنىڭ بيىلعى جول­داۋ­ىندا ۇكىمەت الدىنا ناقتى مىندەت قويعان بولاتىن. ول – 2020 جىلعا دەيىنگى جۇمىسپەن قامتۋ باع­دارلاماسى. 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاما ماقساتىنىڭ ءبىرى: – اۋىلدا كاسىپكەرلىكتى ءوسىپ-وركەندەتۋ; – ەكونوميكالىق جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى بويىنشا ءوز بەتىمەن جۇمىس ىستەۋشىلەردى, جۇمىس­سىزداردى, تابىسى از وتباسىلارىن وسى باعدارلاماعا قاتىستىرۋ. اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى قول­داۋ­دىڭ باستى مەحانيزمى شاعىن نەسيە بەرۋ بولىپ تابىلادى (ميكروكرەديتوۆانيە). قازىرگى كەزدە ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ ەسەبىنە سايكەس 2011 جىلدىڭ 1 توقسانىندا رەسپۋبليكا بويىنشا بەرىلگەن نە­سيەنىڭ ورتا ەسەپپەن العانداعى سىياقىسى 19 پايىزدان 30 پايىزعا دەيىن وزگەرۋدە. مۇنداي جوعارى نەسيەلىك پاي­ىزدار جانە كۇردەلى نەسيە الۋ ءۇر­دىسى كاسىپكەرلەردى نەسيەلىك تاۋەل­دىلىككە تۇسىرەدى, سونىمەن قاتار, وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ وزىندىك قۇ­نىن جوعارىلاتۋعا يتەرمەلەپ, ءبا­سەكەگە قابىلەتتىلىگىن تومەن­دەتەدى. – قازىرگى جاعدايدا, اۋىلدىق كا­سىپكەرلەر الدىنداعى كۇردەلى ءما­سەلەنىڭ ءبىرى – ول بانكتەرگە قويى­­لاتىن كەپىلدىك. سامان ۇيلەر مەن جەر تەلىمى كەپىلدىككە الىن­بايدى. سونىمەن بىرگە, وتىمدىلىك كوەف­في­تسيەن­تى وتە تومەن. سونىمەن قاتار, مىندەتتى تۇردە بەرىلەتىن كىرىستى راس­تاۋ جانە بيزنەس جوباسىن داي­ىن­داۋ اۋىلداعى جۇمىسسىزدار ءۇشىن ۇلكەن شەشىلمەيتىن ماسەلە بولىپ وتىر. وسىمەن ءبىر مەزگىلدە, 2007-2008 جىلدارداعى داعدارىستى ەسكەرەتىن بولساق, بانكتەردىڭ كاسىپ­كەرلەرگە بەرەتىن نەسيە كولەمى ءبىر­قاتار تومەندەگەن. تومەن كولەم­دەگى قارجى ءبولىنۋ سەبەبى: – اۋىلداعى كەپىلدىك قامسىز­دان­دىرۋدىڭ تومەن وتىمدىلىگى; – ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردىڭ جانە بانكتەردىڭ پايىزدىق ستاۆ­كا­لا­رىنىڭ جوعارىلىعى; – قارىز الۋدىڭ كۇردەلى پرو­تسە­دۋراسى (جاستىڭ شەكتەلۋى, كىرىستى راستاۋ, قارىز الۋدىڭ قىمبات ساق­تاندىرۋى, بيزنەس جوباسىن دا­ي­ىن­داۋ جانە ت.ب.); – ينۆەستيتسيالاردىڭ كوبى ءىرى جانە كۇردەلى جوبالارعا بەرىلەدى; – وڭتۇستىك قازاقستانداعى باس­تى تاۋار وندىرۋشىلەر ۇساق كاسىپ­كەرلەردى قۇرايتىندىقتان, نەسيە الۋ قيىنعا سوعادى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇر­عىندارىنىڭ كوپشىلىگى اۋىل تۇر­عىندارى بولعاندىقتان (62,5 پايىز – 1,5 ملن. ادام), بۇل ماسە­لە­نىڭ ماڭىزدىلىعى مەن اۋقىمى زور. ۇزاق ۋاقىت ءتيىستى دەڭگەيدەگى نە­سيەلەندىرۋ جۇمىستارى بولما­عان­دىقتان, ايماقتا الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق داعدارىس تۋىنداپ وتىر, ولار: – جۇمىسسىزدىق; – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ وبلىس ورتالىعىنا جىلىستاۋى; – جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە قوسىم­شا قارجى كوزدەرىنىڭ جوقتىعى; – قىلمىستى ورتانىڭ تەرەڭ­دەۋى; – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تومەن الەۋمەتتىك كۇنكورىس دەڭگەيى; – اۋرۋ-سىرقاۋلىق دەڭگەيىنىڭ جو­عارىلاۋى مەن وسى ماسەلە­لە­ر­دەن تۋىندايتىن قيىندىقتار; وسىعان وراي الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق جاعدايدى دامىتۋدىڭ تۇبەگەيلى شارالارىن قولدانۋ ار­قاسىندا قارجىلاندىرۋعا مۇقتاج حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ قا­جەتتىگى پايدا بولدى. سول ساتتە جەر­گىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ شەشىمىمەن ايماقتىق قارجى ينس­تيتۋتىن قۇرۋ ۇيعارىلدى. بۇل شەشىم ەل ۇكىمەتىنىڭ حاتتاما تاپسى­رى­سىنا جانە مەملەكەتتىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان يندۋس­تريا­­لىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلا­ما­­سى­نا سايكەس كەلەتىنىن ايتۋ قاجەت. باعدارلامانىڭ ماڭىزدى ماق­ساتىنىڭ ءبىرى – اۋىلداعى حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن, اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىن جەڭىل نەسيەلەندىرۋ مەن شاعىن نەسيە بەرۋ, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن, ار­نايى تەحنيكا مەن قۇرال-ساي­مان­داردى ليزينگكە بەرۋدى دامىتۋ ار­قىلى كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل تۇرعىدا اتالعان ماسەلەدە وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى «ماكسيمۋم» ايماقتىق ينۆەستي­تسيا­لىق ورتالىق جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جەتىستىكتەرىن ايتۋعا بولادى. بۇگىنگى ۋا­قىتتا, «ماكسيمۋم» ايماقتىق ين­ۆەستيتسيالىق ورتالىعى باسقا قار­جى مەكەمەلەرىنە قاراعاندا وڭ­تۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنداعى بىرەگەي ۇلگىلى قارجى ينستيتۋتى بو­لىپ وتىر: بۇگىنگى كۇنى «ماك­سي­مۋم­نىڭ» تازا پايداسى 123 ملن. 834 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ەڭ ما­ڭىزدىسى, قارجى جىلى اياقتالعان ۋاقىتتا «ماكسيمۋم» ءوزىنىڭ تازا پايداسىنان ديۆيدەنتتەر رەتىندە جەرگىلىكتى بيۋد­جەتكە قوماقتى قار­جى بولەدى ەكەن. اعىمداعى جىلى «ماكسيمۋم» وبلىستىق بيۋدجەتكە شامامەن 55 ملن. 596 مىڭ تەڭگە قۇيعان. جوعارىدا ايتىلعاننىڭ نەگىزىندە جانە «ماكسيمۋم» ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى وڭىرلىك قارجى ينستيتۋتى دامۋىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ونىڭ وڭ تاجىريبەسىن قورىتۋ جانە ەلدىڭ باسقا وبلىستارىندا «جول كارتا­سى» مەن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» سياقتى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ­دىڭ قۇرالى رەتىندە سايكەس ۇلگىنى ورناتۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراستىرۋ قاجەت. ۇسىنىستىڭ ناقتىلى ءجۇ­زەگە اسىرىلۋى جاڭا كاسىپورىندار مەن جۇمىس ورىندارىنىڭ اشى­لۋىنا, سالىق سالۋ قورىنىڭ ۇل­عايۋىنا, ايماقتىڭ ىسكەر بەلسەن­دىلىگىنىڭ جوعارىلاۋىنا جانە تەز ارادا ەكونوميكا تىنىسىنىڭ كە­ڭەيۋىنە ۇلەس قوسادى. بەرىك بەكجانوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.