قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كوشباسشىلىعى الەم نازارىندا
لينن پاسكوۋ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى:
– مەنىڭ ويىمشا, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق شەشىم قابىلدادى جانە ونىڭ يادرولىق سىناقتاردى توقتاتۋ, ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى دەر كەزىندەگى وتە وزەكتى ماسەلە. بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اۋماعىنا بارعان ساپارى بارىسىندا ءبىز ءسىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ يادرولىق قارۋلانۋعا قارسى باستاماسى ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا كوزىمىز جەتتى. ايماقتاعى قازاقستاننىڭ كوشباسشىلىعى – بۇل بۇگىندە بۇكىل الەم ءۇشىن داۋسىز اقيقات.
دجوناتان گرانوف, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى:
– قازاقستاننىڭ ءوز جەرى اۋماعىندا جاسالعان بارلىق يادرولىق سىناقتان كەيىن يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى ايتۋعا تولىق مورالدىق قۇقىعى بار. قازاقستان ادامزاتتىڭ بولاشاعى يادرولىق قارۋسىز بولۋى كەرەكتىگى تۋرالى بارلىق داۋسىمەن ءمالىمدەيدى. بۇكىل ادامزات بۇل باستاماعا بارىنشا قولداۋ كورسەتەدى. پرەزيدەنت نازارباەۆ جاڭا كىتابىندا قازاقستان يسلام مەن حريستياننىڭ, شىعىس پەن باتىستىڭ دامۋىنىڭ جانە ءداستۇرلەرىنىڭ توعىسقان جەرىندە تۇرعاندىعىن, سونىمەن بىرگە بۇل قۇندىلىقتاردى ۇيلەسىممەن جالعاستىرىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتەدى. ناق وسى پليۋراليزم مەن تولەرانتتىق, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم يدەيالارىنىڭ بۇكىل الەمدە باسىمدىققا يە بولاتىندىعىنا ۇمىتتەنەمىن جانە تولىق سەنەمىن.
مايكل كوەن, نيۋسكۋلل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:
– قازاقستان ورتالىق ازيانىڭ الەم تانىعان كوشباسشىسى. ءبىز ءۇشىن سىزدەردىڭ ەلىڭىزدىڭ باسشىسىنىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى جانە باسقا دا ماسەلەلەر جونىندەگى پىكىرى اسا قۇندى. ءبىز قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ءدارەجەدەگى باستامالارىن قولدايمىز.
سالا سالاح, ەگيپەتتىڭ بۇۇ-داعى وكىلدىگىنىڭ قىزمەتكەرى:
– ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكا جانە يادرولىق قارۋلانۋ سالالارىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بارلىق باستاماسىن قولدايمىز. مەنىڭ ويىمشا, بۇكىل ادامزات بۇل ماسەلەنى قولدايدى جانە وعان تولىق تۇسىنىستىكپەن قارايدى. ناق وسىنداي ماسەلەلەردى تەك تەوريا جۇزىندە عانا ەمەس, ءىس جۇزىندە دە كوتەرىپ كەلە جاتقان ءاربىر مەملەكەت اسا زور قۇرمەتكە يە بولا الادى.
دجەنيفەر تەرري, حالىقارالىق قارىم-قاتىناس سالاسىنىڭ ساراپشىسى (اقش):
– قازاقستان مەن اقش بارلىق سالالاردا, ونىڭ ىشىندە, يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا دا وتە تىعىز بايلانىس جاساپ كەلەدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى ىشىندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ماسەلەلەرگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ كەلەدى. ول يادرولىق سىناق پوليگونىن جاپتى جانە الەمدەگى ەڭ قۋاتتى يادرولىق قارۋ ارسەنالىنان باس تارتتى. اقش سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدى بىلەدى جانە قۇرمەت تۇتادى.
مەليسا حولمس, بۇگىنگى زاماننىڭ ساياساتى جانە باسقارۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى:
– پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1991 جىلى سەمەي پوليگونىن جاپقاندىعىن ەسكە الا وتىرىپ, تەك ءبىز قازىر عانا بۇل شارانىڭ بۇكىل ادامزات ءۇشىن قانداي ماڭىزدى تاريحي قادام بولعاندىعىن باعالاۋ مۇمكىندىگىنە جەتىپ وتىرمىز. بۇرىن ءبىز بۇل تۋرالى ويلانعامىز جوق. ال قازاقستان ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋدان باس تارتقاننان كەيىن بۇكىل الەمدە قازاقستانعا دەگەن سەنىم مەن قۇرمەت بارىنشا ءوسىپ وتىر. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ وسى شەشىمىمەن ەلىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا نەگىز قالاپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بىرگە ول ايماقتىق جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە زور ۇلەس قوستى. ءوتكەن جىلى قازاقستان ەقىۇ-عا توراعالىق ەتتى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ وراسان زور ەڭبەگىنىڭ جەمىسى.
مارك شنايدەر, ەتنوسارالىق ءوزارا تۇسىنىستىك قورىنىڭ پرەزيدەنتى:
– قازاقستان اقش ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بۇكىلالەمدىك قوعامداستىقتىڭ ايرىقشا سەرىكتەسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا قازاقستاننىڭ جانە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ بارلىق باستامالارى ماڭىزدى سيپاتقا يە. مەن قازاقستاندا ەكى رەت بولدىم. وسى ساپارلارىم بارىسىندا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدىڭ دامۋىنا, اسىرەسە, ءساۋلەتتى دە سالتاناتتى استانانىڭ كەلبەتىنە ەرەكشە تاڭ قالدىم. قازاقستان سونىمەن بىرگە, دىنارالىق ۇنقاتىسۋ جانە ۇلتارالىق كەلىسىم ماسەلەلەرى بويىنشا ۇلگى بولىپ تابىلادى. مەن قازاقستاندا بارلىق كونفەسسيالار اراسىنداعى ءوزارا سىيلاستىق پەن تولەرانتتىقتىڭ ناقتى كورىنىستەرىنە كۋا بولدىم.