«قازمىرىش» كومپانياسىنىڭ جەتىستىگى
جاقىندا كەندى التايدا ەلىمىزدە يندۋستريالىق يننوۆاتسيانى دامىتۋدا ەرەكشە ورىن الاتىن يگىلىكتى وقيعا بولدى. «قازمىرىش» جشس-ءنىڭ ريددەر مەتاللۋرگيالىق كەشەنىن بۇقتىرما گيدروەنەرگەتيكالىق ستانساسىنا قوساتىن ل-231 اتاۋىمەن جوعارى كەرنەۋلى ەلەكتر جەلىسى ىسكە قوسىلدى. ونىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىنە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ پەن «قازمىرىش» جشس پرەزيدەنتى نيكولا پوپوۆيچ قاتىستى.
ريددەر قالاسىندا ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىس سوڭعى جىلدارى وسە تۇسكەن بولاتىن. ءاسىرەسە, ول «قازمىرىش» جشس وندىرىستىك ءبولىمشەلەرىندە بارىنشا ۇنەمدەلىپ, ۋاقىتشا شەكتەۋلەر قويىلاتىن. ريددەردى ەلەكترمەن قامتۋ نەگىزىنەن كوپ جىلدار بويى 110 كيلوۆولتتىق ءۇش ەلەكتر جەلىلەرى مەن ريددەر جىلۋ ورتالىعى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلىپ كەلدى.
بۇقتارما گەس-ءى پايدالانۋعا 1960 جىلى بەرىلگەندە ارقايسىسىنىڭ قۋاتتىلىعى 75 مۆت. تۇراتىن 9 اگرەگات ورناتىلعان بولاتىن. سودان بەرگى ۋاقىتتا ول اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىمەن عانا شەكتەلدى. ال «قازمىرىش» جشس جاڭالاۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋ ءناتيجەسىندە ستانسا جىلىنا 2,8 مدرد. كۆت/ساعات ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋگە قول جەتكىزدى. تەك سوڭعى 12 جىلدىڭ ىشىندە عانا گەس-ءتى مودەرنيزاتسيالاۋعا 30 ملن. اقش دوللارى جۇمسالعان. سونىڭ ناتيجەسىندە ستانسانىڭ قۋاتتىلىعى 45 مەگاۆاتقا ارتقان. 2007 جىلى «قازمىرىش» جشس ريددەر قالاسىن تولىق ەلەكتر قۋاتىمەن ءۇزىلىسسىز قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۋاتتىلىعى 110 كۆت. جوعارعى كەرنەۋلى ەلەكتر جەلىسىنىڭ قۇرىلىسىن قولعا العان بولاتىن. ۇزدىكسىز دامىپ كەلە جاتقان ريددەر مەتاللۋرگيالىق كەشەنىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قازاقمىرىش بۇقتىرما گيدروەلەكترستانساسىن كولەمدى تۇردە مودەرنيزاتسيالاۋدى دا قاتار قولعا الدى.
– «قازمىرىش» جشس جالعا الۋ كەلىسىم-شارتىندا ستانسانى مودەرنيزاتسيالاۋ, ينۆەستيتسيالاۋ جانە قايتادان جوندەۋ جۇمىستارىن جاساۋ باعدارلامالارى كورسەتىلگەن بولاتىن. 1997 جىلدان بەرى 40 ميلليون اقش دوللارى قارجىسى جۇمسالعان.
جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ باعدارلامالارى بەكىتىلدى. مۇنىڭ بارلىعى باسقا دا ستانسالار سەكىلدى بەسجىلدىق مىندەتتەمەلەر مەن باعدارلامالار قابىلداعان. اسىرەسە, ۇزاق جىلدار بويى جوندەۋ كورمەگەن قۇرال-جابدىقتار ايىرباستالىپ, جاڭالاندى. اگرەگاتتار جاڭالانىپ, ورتالىقتاندىرىلعان اۆتوماتتى باسقارۋ جۇيەسىنە قوسىلعان, – دەيدى بۇقتىرما گيدروەنەرگەتيكالىق كەشەنىنىڭ ديرەكتورى سەرگەي كوبلوۆ.
راسىندا 100 كيلومەترگە جۋىق جەرگە تارتىلعان جاڭا ەلەكتر جەلىسى «قازمىرىش» جشس ەنەرگەتيكتەرىنىڭ ايتۋلى ەڭبەگى دەسە دە بولعانداي. ونىڭ قۇرىلىسىنا پروگرەستى تەحنيكالىق شەشىمدەر قولدانىلعان. پوليمەرلىك ساقتاعىشى بار مىرىشتالعان مەتالل باعاندارى پايدالانىلعان. مونتاجداۋ جۇمىستارى تەڭىز دەڭگەيىنەن 600-1830 مەتر بيىكتىكتە وتكەنىن, ءتىپتى كەيبىر جەرلەرى اسپانداعى بۇلتتارمەن استاسقانىن ايتساق, مونتاجداۋ جۇمىسىنىڭ قانداي كۇردەلى جاعدايدا اتقارىلعانىن اڭعارۋعا بولادى.
– ەندىگى كەزەكتە ريددەر اۋماعى ەشقانداي ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعىن كورمەيدى. بۇل دەگەنىڭىز بىرىنشىدەن, وندىرىستىك ورىنداردىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا ءتيىمدى بولسا, ەكىنشىدەن, ريددەرلىكتەر دە ونىڭ يگىلىگىن كورەدى, – دەدى وبلىس باسشىسى ب.ساپارباەۆ.
ەندىگى كەزەكتە جاڭا جەلىنىڭ قۋات كوزدەرى چاشينسكي قۇمىن وڭدەۋ فابريكاسىن سالۋعا, وبرۋچەۆ كەن ورنىن يگەرۋگە, ريددەر مەتاللۋرگيالىق كەشەنىنىڭ «گيدروپوليمەت» بازاسىن دامىتۋعا پايدالانىلماق. ال ەكىنشى كەزەڭدە «چەكمار» كەن ورنىن يگەرۋگە جانە كومپانيانىڭ كەن بازاسىن الداعى ۇزاق جىلداردا ەلەكتر قۋاتىمەن ءۇزىلىسسىز قامتاماسىز ەتۋگە جۇمسالماق. وسىلايشا پەرسپەكتيۆالى جوسپار بويىنشا ريددەر ءوندىرىستىك ايماعى 2020 جىلعا دەيىن ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋدى 35-40 پايىزعا وسىرمەك. بۇل دەگەنىڭىز پايدالاناتىن ەلەكتر قۋات كوزى 200-210 مۆت-قا كوبەيەدى دەگەن ءسوز.
وڭداسىن ەلۋباي,
شىعىس قازاقستان وبلىسى.