جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسى – كەلەشەك كىلتى

ەلىمىزدەگى كۇن ساناپ كوبەيىپ وتىرعان جۇمىسسىز ادامداردىڭ سانى ازاياتىن كۇن دە الىس ەمەس. مەملەكەت باسشىسى ءوز جول­داۋىن­دا قازاقستان حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءجو­نىن­دە ۇكىمەت­كە بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەرە كەلە, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ­دىڭ تۇبەگەيلى جاڭا سترا­تەگياسىن ازىرلەۋ مىندەتىن جۇكتە­گەن بولا­تىن. كەمەل كە­لەشەكتىڭ كىلتىنە اينالار «جۇ­مىس­پەن قام­تۋ-2020» باع­دار­لا­ما­سى بويىنشا ەلىمىزدە 1,5 ملن. قازاقستاندىق جۇ­مىسپەن قامتى­لىپ, كەدەيلىك كور­سەتكىشى 6 پايىز­عا دەيىن ازايتىلادى شىلدەنىڭ 1-ىندە ىسكە قوسىل­عان باعدارلاما ءۇش باعىتتان تۇ­را­دى. بىرىنشىدەن ۇكىمەت تەگىن كا­سىپ­تىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرادى. جول­اقى, اي سايىن جاتاتىن جەرى ءۇشىن وتەماقى مەن شاكىرتاقىنى ءوز موي­نىنا الادى. كەلەسى باعىتى تۋ­عان جەرىندە ەكى قولعا ءبىر جۇ­مىس تاپپاي وتىرعان­دارعا ۆاحتا­لىق تاسىلمەن اقشا تا­بۋىنا جول اشىلادى. كوشىپ-قو­نۋى­نا سۋبسيديا, جالدامالى باسپانا, جاڭا جەردە بىلىكتىلىگىن كوتە­رۋگە جانە پسيحولوگيالىق بەيىمدەلۋگە قول ۇشىن بەرەدى. ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءما­سىموۆ­تىڭ ۇكى­مەت وتىرىسىندا اتاپ كورسەت­كە­نىن­دەي, جاڭا باعدارلاما حالىققا شاراپاتىن تيگىزىپ, ءتيىمدى باع­دار­لاماعا اينالۋى ءتيىس. باعدارلامانىڭ باستى باعىتى اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جاردەمدەسۋ بولىپ تابىلادى. جال­پى, ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالى­سا­تىنداردىڭ, جۇمىسسىزدار مەن تا­بىسى تومەن وتباسىلاردىڭ كوپ­شى­لىگى اۋىلدى جەرلەردە تۇراتى­نىن ەسكەرسەك, ونىڭ ۇستىنە ەلدى مە­كەندەردە جالدامالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ وڭايعا تۇسپەي­تىنىن ەسەپكە الساق, اۋىل كاسىپ­كەر­لىگىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور بولماق. «وسى باعىتتىڭ باستى تە­تىگى شاعىن نەسيەلەۋ جۇيەسى ار­قىلى جۇزەگە اسادى. تۇپكى قارىز الۋشىعا ءۇش ميلليون تەڭگەگە دەيىنگى سومادا بەس جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ميكروكرەديت بەرۋ كوز­دە­لەدى. كرەديت بويىنشا نەگىزگى قا­رىزدى وتەۋ بويىنشا 18 ايعا دە­يىن, الايدا كرەديت مەرزىمى ۇزاق­تىعىنىڭ ۇشتەن بىرىنەن اسپايتىن مەرزىمگە جەڭىلدىكتى كەزەڭ ۇسى­نى­لۋى مۇمكىن. «بۇل ورايدا ميكروكرەديتتەر تۇتىنۋشى ماقسات­تارى­نا, باسقا قارىزداردى جابۋعا جانە جىلجىمايتىن م ۇلىك ساتىپ الۋعا بەرىلمەيدى. ميكروكرەديتتەۋگە ميكروكرەديتتىك ۇيىم­دار­مەن قاتار باعدارلاماعا الەۋەتتى قاتىسۋشىلار قۇراتىن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر دە ىسكە تارتىلا­تىن بولادى», – دەيدى ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گ. ابدىقالىقوۆا. بۇعان قوسا, اۋىلداعى كاسىبىن جاڭا باس­تاۋشى ءۇشىن قاجەت بولسا ينفرا­قۇ­رىلىم, ياعني جول قۇرىلىسى, جابدىقتاۋ, كارىز, تەلەفون جانە ەلەكتر جەلىلەرىن جۇرگىزۋ شارا­لارى مەملەكەت ەسەبىنەن وتەلەدى. باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعى­تى بويىنشا ازاماتتاردىڭ تۇر­عى­لىق­تى جەرىندە جۇمىسقا ورنا­لا­سۋعا نەمەسە جەكە ىسىمەن اينا­لى­سۋعا ءمۇم­كىندىگىنىڭ بولماۋىنا بايلا­نىس­تى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ونداي ازاماتتارعا باس­قا ءوڭىر­لەر­دەن جۇمىس ۇسىناتىن بولادى. ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالى­سۋ­شىلار, جۇمىسسىزدار ءجا­نە تابى­سى از ادامدار قاتا­رىن­داعى قازاق­ستان رەسپۋب­ليكا­سى ازاماتتارىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردەن كوشۋى باستاپقى كە­زەڭ­دە ءبىر اۋ­دان­نىڭ ىشىندە نەمەسە ءبىر وبلىس شەگىندەگى ءبىر اۋداننان باسقا اۋ­دانعا جۇزەگە اسىرىلادى. باعدار­لا­مانىڭ اتالعان باعىتىنا ەكو­نو­ميكالىق الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن ءوز بەتىنشە جۇ­مىسپەن اينالىسۋشىلار, جۇ­مىس­سىزدار, نە ەڭبەككە جارامدى تابى­سى از ادامدار قاتىسا الادى. بۇل رەتتە ەكونوميكالىق الەۋەتى تومەن ەلدى مەكەندەردى ايقىنداۋ كريتەريلەرىن اۋىل شارۋاشى­لىعى مينيسترلىگى مەن ەكونو­مي­كا­لىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگى ازىرلەيتىن بولادى. سوعان سايكەس, جەر­گىلىكتى ات­قارۋشى ورگاندار اتال­عان مينيسترلىكتەرمەن كەلىسىم بو­يىن­شا ەكونوميكالىق الەۋەتى ءتو­مەن ەلدى مەكەندەردىڭ تىزبەسىن ايقىندايدى. بۇدان سوڭ, ەكونو­مي­كالىق الەۋەتى تومەن ەلدى مە­كەن­دەردىڭ تىزبەسىن پرەمەر-مي­نيستردىڭ توراعالىعى­مەن رەسپۋب­لي­كالىق ۆەدومستۆوارا­لىق كوميس­سيا­سى بەكىتەدى. توقتالا كەتەتىن ءجايت, وسى باعىتتا باسقا ءوڭىر­گە جۇ­مىسقا ورنالاسۋ بويىن­شا كوشىپ كەلۋ مەن ولاردى باسپانامەن قام­تۋ ءۇشىن جالعا بەرىلەتىن ءۇي مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا­لا­نادى. «مۇنشالىقتى اۋقىمدى باع­دار­لامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جۇ­مىسپەن قامتۋ ورگاندارىن ينستي­­تۋت­تىق جەتىلدىرۋ كوزدەلەتىنى ءسوز­سىز. سوعان وراي ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىر­لەرىندە اۋداندار مەن قالا­لار دەڭ­گەيىندە قوسىمشا جۇمىس­پەن قامتۋ ورگاندارى قۇرىلادى. بۇدان ءبو­لەك, باعدارلامانى ءتيىمدى ىسكە اسى­رۋ ءۇشىن قۇقىقتىق بازا قالىپ­تا­ساتىن بولادى. بۇل رەتتە «جۇ­مىس­پەن قام­تۋ تۋرالى» زاڭعا ۇكىمەت پەن ورتا­لىق اتقارۋشى ورگاندار قۇزىرەتىنە سايكەس تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ قارا­س­تى­­رى­لا­دى. ونىڭ ىشىندە جاڭادان «الەۋ­مەتتىك كەلىسىم-شارت», «جالا­قى­­نى سۋبسيديالاۋ», «جۇ­مىسپەن قام­­تۋعا ءجار­دەم­دەسۋ­دىڭ بەلسەندى شارالارى», «ءوز بەتىنشە جۇمىس­پەن اينالىسۋشىلار» سەكىلدى ۇعىم­دار ناقتىلاناتىن بولادى. «جۇمىسپەن قامتۋ باعدار­لا­ما­سىن تالقىلاۋ ءجا­نە ءتۇسىن­دىرۋ­گە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار دا بەلسەندى تۇردە تارتى­لا­تىن بولادى. جالپى العاندا, ۇكى­مەت 2016 جىل­عا قاراي باعدارلا­ما­مەن ءبىر جارىم ميلليونعا جۋىق ادام­دى قامتۋدى جوسپارلاۋدا. سو­نىڭ ءنا­تيجەسىندە ەلىمىزدەگى كەدەيلىك دەڭ­گەيىن 6 پايىزعا دەيىن تومەن­دەتىپ, جۇمىس­سىز­دىق دەڭگەيىن 5,5 پايىزدان اسىرماي ۇستاپ وتىرۋ ءمىن­دەتى كوزدەلۋدە. مۇنداي كورسەت­كىشتەرگە قول جەتكىزۋ ازامات­تارى­مىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا وڭ ىقپال ەتىپ, الدىمىزداعى ستراتە­گيا­لىق مىندەتتەردى ءتيىمدى ىسكە اسى­رۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلاي­مىز», – دەيدى گ. ابدىقالىقوۆا. ءابدىراحمان قىدىربەك.