كوڭىلدە جۇرگەن ماسەلە
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12 شىلدەسىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانە ورتا ازيا مۇفتيلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى, باس ءمۇفتي, شەيح ءابساتتار قاجى دەربىسالىنىڭ كاسىپكەرلەر مەن ەل حالقىنا جولداعان «جارىلقاۋشى ايدا جۇرتقا جەڭىلدىك جاسايىق» اتتى ءۇندەۋىن جاريالاعان بولاتىن. ءبىز بۇگىن سول ۇندەۋگە بايلانىستى رەداكتسياعا كەلگەن ءبىر توپ وقىرمان حاتىن جۇرت نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز. ءابساتتار قاجى دەربىسالى ايتقانداي ورازا كەزىندە كوتەرىلەتىن باعانى, كەرىسىنشە 10 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ ءىسى – يسلام مەن ورازاعا دەگەن قۇرمەتتىڭ ىشىندەگى ەڭ ابزالى. ونى ساۋدا توڭىرەگىندە جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ساداقاسى, قايىرىمدىلىعى دەپ تۇسىنگەن دۇرىس. مىسالى, اراب مەملەكەتتەرىندە مەيرامحانا مەن ءدامحانا يەلەرى رامازان ايىنداعى اۋىزاشار كەزىندە كوشەدەگى ادامداردى اۋىزاشارعا شاقىرادى. ال كۇندىز اسحانالارى جۇمىس ىستەمەيدى. ويتكەنى, ورازا كەزىندە كۇندىز تاماقتانۋعا بولمايتىنى ەسكەرىلگەن. ال بىزدە رامازان ايىندا كۇندىز اس بەرىلىپ جاتادى. راس, ءومىر بار جەردە ءولىمنىڭ دە بارى اقيقات. قايتىس بولعان كىسىنىڭ جەتىسى, قىرقى ورازامەن تۇسپا-تۇس كەلۋى ابدەن مۇمكىن. ونداي جاعدايلار بەلەڭ العان كۇننىڭ وزىندە اس تەك كەشكىلىك ۋاقىتتا بەرىلگەنى ويعا قونىمدى. ال رامازان ايىندا ەلدى جيناپ, تاماق بەرۋ – ۇلكەن كۇنا. بۇل ايدا ءتىپتى كەشكى ۋاقىتتاردا وتەتىن تۋعان كۇن, سىرعا سالۋ, قىز ۇزاتۋ, ۇيلەنۋ سياقتى توي-تومالاقتىڭ بارىنە شەكتەۋ قويىلۋى قاجەت دەپ بىلەمىز. الاتاۋ اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسى. الماتى قالاسى.حالىقتىڭ جايىن ويلاۋ دەگەن وسى
ءابساتتار قاجى دەربىسالىنىڭ ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەمەن قازاقستاندا» جارىق كورگەن «جارىلقاۋشى ايدا جۇرتقا جەڭىلدىك جاسايىق», – دەپ اتالاتىن ۇندەۋىن مەن دە اسا قىزىعۋشىلىقپەن وقىپ شىقتىم. باس ءمۇفتيدىڭ ونداعى بارلىق وي-تۇجىرىمدارى ماعان دا ۇلكەن وي سالدى. سوندىقتان رەسپۋبليكامىزدىڭ بەدەلدى باسىلىمىنا ءوز پىكىرىمدى جولداعاندى ءجون كوردىم. ەڭ الدىمەن ايتارىم, ءابساتتار قاجى دەربىسالى بۇل ۇندەۋىندە مۇسىلمان باۋىرلارىمىزدىڭ قامىن ويلاپ, سولاردىڭ مۇددەسىن كوزدەپ وتىر دەسەم, ءوزىمدى باس ءمۇفتيدىڭ رامازان ايىندا دۇكەندەر مەن بازارلاردا ازىق-ت ۇلىكتەردىڭ, سونداي-اق قوناقۇيلەر مەن قوعامدىق قىزمەتتەردىڭ باعاسىن 10 پايىزعا جەڭىلدەتۋ جونىندەگى پىكىرى وتە ءتانتى ەتتى. ەندى سونى سول سالالاردا قىزمەت اتقاراتىن كىسىلەر قىزۋ قولداسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. سونداي -اق ءابساتتار قاجى دەربىسالى اتالعان ۇندەۋدە ورازا كەزىندە مەيرامحانالار مەن جيىن-تويلاردا ىشىمدىكتىڭ ەشبىر ءتۇرى ىشىلمەۋى, ونىڭ دۇكەندەردە ساتىلماۋى جونىندە دە ماسەلە كوتەرەدى. مەنىڭشە, بۇل ويلار دا بارشا جۇرەگىندە يمانى بار ازاماتتاردى بەي-جاي قالدىرمايدى. مەن وسى ۇندەۋدى تولىعىمەن قولدايمىن. جۇرگەن جەرلەرىمدە جۇرتشىلىققا ونىڭ ماڭىزى مەن ەرەكشەلىگىن ايتۋدان جالىقپايمىن. كامشات دونەنباەۆا, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى. قوستاناي وبلىسى.سالاماتتى ءومىر سۇرەيىك
تاياۋدا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ءدىنباسىمىز قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانە ورتا ازيا مۇفتيلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي, شەيح ءابساتتار قاجى دەربىسالى حازىرەتتىڭ قاسيەتتى رامازان ايى قارساڭىنداعى مينيسترلەر مەن ۆەدوموستۆا جەتەكشىلەرىنە, وبلىس, قالا, اۋدان باسشىلارىنا, كاسىپكەرلەرگە جانە جالپى حالىققا ارناعان ۇندەۋىن وقىپ, كوپتى كورگەن ارداگەر رەتىندە ءۇن قوسۋدى ءجون كوردىم. جالپى, باس ءمۇفتي حالقىمىزدى يماندىلىققا باستاپ, جامان ادەتتەردەن اۋلاق بولۋعا شاقىرىپ, ءتول ءدىنىمىز – يسلامدى ناسيحاتتاۋدا قىرۋار جۇمىس اتقارۋدا. وسىنداي جەمىستى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە قازىر ءدىن جولىنا ءتۇسىپ, يماندىلىققا بەت بۇرعان قانداستارىمىز دا كۇن ساناپ كوبەيىپ كەلەدى. اسىرەسە, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بولار جاس ۇرپاقتىڭ دىنگە دەگەن كوزقاراسىنىڭ جاقسارعانى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. ءمۇفتيدىڭ جىل سايىن حالىققا جولدايتىن ۇندەۋىن وقىپ, سانالارىنا توقىعان كوپتەگەن ازاماتتار قازىردە قۋانىش-تويلارىن اراق-شاراپسىز وتكىزۋدە. وعان كۇندەلىكتى ومىردە ءوزىمىز دە كۋا بولىپ ءجۇرمىز. ەندى, مىنە, ەل تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل تولعان ەلەۋلى مەرەيتويدا تاعى ءبىر ۇندەۋىن جاريالادى. وندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلىپتى. اتاپ ايتساق, ءدىنباسىمىز, كاسىپكەرلەردەن قاسيەتتى ايدا ازىق-ت ۇلىك, قىزمەت ءتۇرىنىڭ باعاسىن قىمباتتاتپاي, كەرىسىنشە, اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن 10 پايىزعا ارزانداتۋدى سۇرايدى. راسىندا, جىل سايىن ورازا باستالىسىمەن بازارداعى ازىق-ءتۇلىك باعاسى تىم شارىقتاپ كەتەتىنى بەلگىلى. سونىمەن قاتار, بارلىق جاماندىقتىڭ باستاۋى سانالاتىن اراق-شاراپتان مۇلدە اۋلاق بولۋعا شاقىرادى. «جۇرتىمىز قاسيەتتى ايدا اراق-شاراپتان, اللاتاعالا تىيىم سالعان باسقا دا حارام ارەكەتتەردەن اۋلاق بولسا دەيمىن. مەيرامحانالار مەن جيىن-تويلاردا ىشكىلىكتىڭ ەشبىر ءتۇرى ىشىلمەسە, دۇكەندەردە ساتىلماسا...»-دەيدى ءمۇفتي ءوز ۇندەۋىندە. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ع.س.) تە ءوز حاديسىندە «اللاتاعالا ىشىمدىك ىشكەندى, ىشكىزگەندى, ساتقاندى, ساتىپ العاندى, ونى جاساپ شىعارعاندى لاعىنەتتەگەن» – دەپتى. سوندىقتان, قۇرمەتتى وتانداستار, ءدىنباسىمىز ءابساتتار قاجى دەربىسالى ءحازىرەتتىڭ وسىناۋ يگى باستاماسىن قولداي وتىرىپ, تەك رامازان ايىندا عانا ەمەس, حارام ارەكەتتەن, اراق-شاراپتان مۇلدە اۋلاق بولىپ, سالاماتتى ءومىر سۇرۋگە شاقىرامىن. الدا كەلە جاتقان قاسيەتتى ايدى اق نيەتپەن, جاقسى تىلەكپەن قارسى الىپ, اللاتاعالانىڭ رازىلىعىنا بولەنەيىك دەگىم كەلەدى. سەيىتجان تابارىكوۆ, ەڭبەك ارداگەرى. سەمەي قالاسى.جەڭىلدىك جاساۋدى ءجون كوردىك
ۇندەۋدىڭ ماقساتى – رامازان ايىنىڭ قادىر-قاسيەتىن ارتتىرىپ, مۇسىلماندارعا ورازا ايى كىرگەندىگىن شىنايى سەزدىرۋ. شىندىعىندا, قاسيەتتى رامازان ايىن ءوز دارەجەسىندە اتاپ ءوتۋ جانە قۇرمەت كورسەتۋ ءيسى مۇسىلمان بالاسىنىڭ ءبىر مىندەتى ىسپەتتى. سول سەبەپتى استانالىق ءبىر توپ كاسىپكەرلەر ءدىنباسى ءا.دەربىسالى حازىرەتتىڭ ۇندەۋىنە ءۇن قوسا وتىرىپ, رامازان ايى قارساڭىندا ءوز ساۋدا ورتالىقتارىمىزدا جۇرتشىلىققا 10 پايىزدىق جەڭىلدىك جاساۋدى ءجون كوردىك. سونداي-اق, ەلىمىزدەگى بارشا كاسىپكەرلەردى باس ءمۇفتيدىڭ ۇندەۋىنە قولداۋ بىلدىرۋگە شاقىرامىز. اللاتاعالا قاسيەتتى رامازان ايىندا بارشا جۇرتشىلىققا راقىمى مەن مەيىرىمىن توگىپ, ريزىعىمىزدى مول ەتسىن دەپ تىلەيمىز. ۆەدات دالكيران, «حان شاتىر» ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى, سەرديۋك بوگدان, «رامستور» ساۋدا ورتالىعىنىڭ استانا جانە قاراعاندى ايماقتىق ديرەكتورى; نۇرلان الجانقۇلوۆ, «اليت» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى; ساۋلە دانيارقىزى, «كاۋسار» حالال كەشەنىنىڭ باسشىسى; قۋانىش نۇرقيانوۆ, «باكارا» ەت كومبيناتىنىڭ ديرەكتورى; تالعات جىلقىباەۆ, «ءتورت ت ۇلىك» حالال ەت دۇكەنىنىڭ ديرەكتورى.