ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن 2011 جىل ءتاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەپ جاريالاندى. مەرەيتوي قارساڭىنداعى ءتۇرلى شارالار بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىق ۇرانىمەن وتۋدە. وسىناۋ مەرەكەلى كۇنگە بەرەكەلى تىرلىگىمىزدىڭ, باياندى ءبىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا جەتتىك. ەكونوميكالىق الەۋەتىمىز ارتىپ, تۇرمىس-تىرشىلىگىمىز وڭالدى. ساياسي سالادا دا اسقارالى بەلەستەردى باعىندىرىپ, حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىمىز بيىكتەي ءتۇستى. استانادا 56 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى مەن حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرگەن ەقىۇ ءسامميتى تاريحىمىزداعى جارقىن بەتتەردىڭ بىرىنە اينالارى داۋسىز. ەندى, مىنە, يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ ميسسياسى دا قازاقستانعا سەنىپ تاپسىرىلدى. مۇنىڭ ءبارى پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆتىڭ الەم مويىنداعان ۇلكەن تۇلعا ەكەنىن, ەلىمىزدىڭ جەر شارى حالىقتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ۇنقاتىسۋلارعا بەلسەنە ارالاسا باستاعانىن ايعاقتايدى.
ادامزات كۇردەلى تاريحي كەزەڭگە اياق باستى. وتپەلى كەزەڭنىڭ اسا اۋىر قارجىلىق داعدارىسى قالىپتاسقان قيىن جاعدايدان بىرلەسىپ شىعۋدىڭ مىندەتىن قويىپ وتىر. الەم حالقىنىڭ ەتنوستىق شىعۋ تەگىنە, ناسىلىنە, تىلىنە, ءدىني سەنىمىنە, قانداي الەۋمەتتىك توپقا جاتاتىندىعىنا قاراماستان, قوعامداعى قيىندىق-كەدەرگىلەردى بىرلەسىپ شەشۋگە دەگەن مۇددەلىلىگى بارعان سايىن ارتىپ كەلەدى. ساۋساق بىرىكپەي, ينە ىلىكپەيتىنى سەكىلدى ءوزارا قاۋىمداسۋ, ءتۇسىنىسۋ, ورتاق مامىلەگە كەلۋ ارقىلى عانا مەملەكەت, ۇلت بىرلىگىن نىعايتاتىنىمىز ەشقانداي دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىنى ءسوزسىز. بۇل ورايدا كەڭدىك پەن كەمەڭگەرلىككە, سابىرلىلىق پەن مەيىرىمدىلىككە شاقىراتىن ادامي, ىزگى قۇندىلىقتاردى بويعا ۇيالاتۋ – مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەر توعىسىنىڭ باستى كەپىلى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
وسى تۇرعىدان العاندا, يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنان كۇتەرىمىز كوپ. جۋىردا استانادا ءوتكەن 7-ءشى بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزگە يسلام مەن باتىس وركەنيەتتەرى اراسىندا دوستىق ۇنقاتىسۋعا دانەكەر بولۋدىڭ تاماشا ءمۇمكىندىگى تۋعىزىلعانىن اتاپ ءوتىپ, يسلام الەمىن جاڭعىرتۋ باعىتتارىن ۇسىندى. بۇدان يسلام ءدىنى داعدارىسقا ۇشىرادى, قاعيداتتارىن وزگەرتۋ كەرەك دەگەن وي تۋماسا كەرەك. يسلامنىڭ ۇلى ءىلىم ەكەنىن تالداپ, ءتۇسىندىرۋدىڭ ءوزى ارتىق.
بۇگىندە الەم حالقىنىڭ بەستەن ءبىرى وسى ءدىندى ۇستانادى, 1,5 مىڭ جىل بەدەرىندە دۇنيەنىڭ ءار قيىرىنا كەڭىنەن تاراپ, ءىلىم مەن ءبىلىمنىڭ عاجايىپ ۇلگىلەرىن تۋدىردى. قازىر دە ادامدار سابىرلىلىق, توزىمدىلىك, ۇستامدىلىق, قايىرىمدىلىق قاسيەتتەرىن دارىتاتىن ءدىن رەتىندە مويىندايدى. كەيبىرەۋلەر «يسلام فۋندامەنتاليزمى» دەگەندى جەلەۋ ەتىپ, ەكسترەميستىك, تەررورلىق ارەكەتتەرمەن قانشا بايلانىستىرسا دا كولەڭكە تۇسىرە الماسى انىق. وسىنداي بەدەلدى دىندەردىڭ اتىن جامىلىپ, ساياسي رەڭك بەرەتىن, ىرىتكى سالاتىن, وزدەرىنىڭ قيتۇرقى ويلارىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇمتىلاتىن جاندار قاي جەردەن بولسا دا كەزدەسەرى انىق.
ءوز دامۋىندا كۇردەلى كەزەڭدى باستان كەشىرىپ وتىرعان يسلام قوعامىنا جاڭارۋ ۇدەرىسى اۋاداي قاجەت ەكەنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى. 1,5 ميلليارد حالقى بار مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ بىرتەكتى, تۇتاس دۇنيەسىن قالىپتاستىرۋ ايرىقشا ماڭىزدى. بۇل ورايدا ساياسي, ەكونوميكالىق جاڭعىرۋلاردىڭ, ءباسەكەلەستىككە ۇيرەنۋدىڭ ءرولى زور. باسقوسۋدا پرەزيدەنت يسلام الەمىن جاڭعىرتۋعا بايلانىستى قازاقستان بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋدى كوزدەيتىن بەس باسىم باعىتتى اتادى. ولار: يسلام الەمى ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى اياسىندا جاڭا باعىت قالىپتاستىرۋ, حالىقارالىق يننوۆاتسيا ورتالىعىن, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىمەن بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستى كەڭەيتۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ. وسى ۇسىنىستار فورۋمعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان زور قولداۋ تاۋىپ, يسلام وركەنيەتىن دامىتۋدىڭ جولدارى جان-جاقتى سارالاندى.
ءدىن – كوزگە كورىنبەيتىن, ىشكى تۇيسىكپەن عانا سەزەتىن, جۇرەك قالاۋىمەن ادام جانىن نۇرلاندىراتىن وتە نازىك سەنىم. كەي جاستارىمىزدىڭ ءدىن مەن سەكتانى شاتاستىرىپ, الدانىپ جاتقانى الاڭداتپاي قويمايدى. ولاردىڭ اداسۋشىلىعىن كەيبىرەۋلەر ءوز پايداسىنا جاراتىپ, ونىڭ سوڭى ۇلكەن وكىنىشكە سوقتىراتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. مەنىڭشە, يسلامنىڭ شىن بولمىسىن ءتۇسىندىرىپ, ەسترەميستىك, تەررورلىق, باسقا دا قانقۇيلى ارەكەتتەرمەن ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىنىن دارىپتەمەي بولمايدى. وكىنىشتىسى سول, وسى جاعىن جەتكىزۋ ءالى دە كەمشىن. قازاقستان حالقىنىڭ باسىم بولىگى – مۇسىلماندار. ولاي بولسا, نەگىزگى ءدىن رەتىندەگى ورنىن دا ايقىنداعان ارتىقتىق ەتپەيدى. ايتپەسە, سىرتتان كەلگەن ميسسيونەرلەر تاسقىنىن, حالقىمىزعا جات بوگدە دىندەردى توقتاتۋ قيىن. دىنگە قاتىستى جاڭا زاڭ قابىلداۋدى دا كەشىكتىرمەگەن دۇرىس.
يسلام وركەنيەتى تورتكۇل ءدۇنيەگە يگى ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. وسى ءبىر ۇدەرىس بازبىرەۋلەردىڭ شىمبايىنا باتىپ, سەسكەندىرەتىن ءتارىزدى. وسى سالانىڭ ماماندارىن كوپتەپ دايارلاۋ دا كۇن تارتىبىندەگى وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. قورىتا ايتقاندا, تۇپكى يدەياسى ىزگىلىككە, ادامگەرشىلىككە نەگىزدەلەتىن يسلام ءدىنى مەن وركەنيەتىن ءبىر-بىرىنەن بولە-جارا قاراۋعا بولمايدى.
ءدىلبار بەگالينا, م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى فيلوسوفيا كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى.