سىلكىنىس

پروبلەمالىق ماسە­لە­لەردىڭ شەشىمىن تابۋى ەڭ  ال­دى­مەن اۋدان ەكونوميكاسىن ىلگەرى باستىرۋ مەن تۇرعىنداردىڭ الەۋ­مەتتىك-تۇرمىستىق دەڭگەيىن كوتە­رۋ ىسىنەن باستاۋ الماق. بۇل با­عىتتا شۇعىل قولعا الىنعان ءىس-شا­رالارعا اۋدان جۇرتشىلىعى ءدان  ريزا ەكەنىن ءىسساپار بارى­سىن­­دا ايقىن اڭعاردىق. ءارى قازتالوۆ ايماعىندا وركەن جايعان جاڭا باستامالارعا اۋداننىڭ جاڭا باسشىسى تابىلعاش ساپاروۆتىڭ ۇيىتقى بولعانىن دا بايقاپ قالعاندايمىز. گاپ مىنادا. قازتالوۆ وڭىرىن­دە گاز, مۇناي, كەن وندىرۋگە با­عىت­تالعان ءوندىرىس ورىندارى جوق. سونداي-اق, جارتىلاي شولەيت اي­ماققا ورنالاسقان اۋدان جەرى ەگىس­تىك سالۋعا قولايسىز. مۇنداي جاع­دايدا جاڭا جۇمىس ورىندا­رىن اشۋ ءىسى دە تۇيىققا تىرەلە بەرمەك. دەگەنمەن, جاڭا باسشى وسىناۋ جىلجىماستاي كورىنگەن ءىستىڭ دە ءجونىن تاپقان سەكىلدى. پيلوتتىق جوبانى جەڭىپ العان قازتالوۆ اۋدانىنا ءجۇز ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىنىپتى. وسى ار­قىلى كاسىپكەرلىكپەن اينالىس­قىسى كەلەتىن تۇرعىنداردى قار­جى­لىق تۇرعىدان قولداۋ تەتىگى جاسالىپتى. ياعني, اتالعان قارا­جات كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا بەلدى بەكەم بۋعان, بۇل ءۇشىن ارنايى ازىرلىك كۋرسىنان وتكەن ادامدارعا بەرىلمەك. قازتالوۆ – وبلىستاعى مال وسىرۋگە قولايلى وڭىرلەردىڭ ءبىرى. مۇنداي ماقسات­تى ىسكە اسىرامىن دەۋشىلەرگە دە پيلوتتىق جوبانىڭ شاپاعاتى تيمەك. سارىوزەن مەن قاراوزەننىڭ قويناۋىندا, بۇرىنعى ەكى اۋدان­نىڭ ىزىندە قونىس تەپكەن قاز­تالوۆ وبلىستاعى تولىقتاي گاز وتكىزىلگەن وڭىرلەردىڭ قاتارىنا  كىرەدى. الايدا اۋداننىڭ جالپاق­تال وكرۋگى اۋماعىندا تابيعي گاز قۇبىرى تارتىلماعان قاراسۋ, تالدىقۇدىق, تالدىاپان جانە كوكتەرەك اۋىلدارى بار. ايتالىق قاراسۋعا جاڭاقالا اۋدانىنىڭ ايدارحان اۋىلىنان كوگىلدىر وتىن تارتۋ جونىندە جوبالاۋ-سمە­تالىق قۇجاتتار ازىرلەنگەن. ءدال بۇگىنگى كۇنى جوعارىدا اتالعان وزگە اۋىلداردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ مۇمكىندىگى بولماي وتىر­عانىن, ول الداعى جىلداردىڭ ەنشىسىندەگى ءىس ەكەنىن اشىق ايتۋعا تۋرا كەلەدى. اۋدان تۇرعىندارىن اۋىز سۋمەن قامتۋ ىسىندە دە كەشەندى شارالار ىسكە اسىپ كەلەدى. بۇل ما­سەلە جونىندە ۇلكەن قيىندىق­تار­عا تاپ بولعان بولاشاق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دەۋگە بولادى. اتال­عان اۋىلعا سارىوزەننەن سۋ تارتۋ جونىندە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جات­تار جاسالعان. بۇعان ءتيىستى قاراجات وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن. ال مەردىگەرلىك جۇمىس­تاردى اتقارۋعا  ءارى جوبانى تو­لىق اياعىنا دەيىن جەتكىزۋگە قا­جەتتى قاراجاتتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قاراستىرۋ  كوز­دەلگەن. ونىڭ جالپى مولشەرى – 550 ميلليون تەڭگە. سونداي-اق, اۋداننىڭ بىرقاتار اۋىلدارىندا «اقبۇلاق» باعدار­لاماسى بويىنشا بۇرىنعى سۋ جۇيەلەرى تازارتىلىپ, تازا سۋ قوندىرعىسى قۇرىلىستارى باس­تال­عان. ايماقتا جەر استى سۋ كوزدەرى جەتكىلىكتى جەرلەر جوق ەمەس. وعان ءتيىستى زەرتتەۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلۋدە. مۇنداي كورىنىس تەرەڭكول اۋىلدىق وكرۋگىنە ءتان. سونىمەن بىرگە, جەر استى سۋ كوزدەرىنە مۇلدەم تاپشى ەلدى مەكەندەر دە بارشىلىق. ارنايى جاسالعان گەودەزيالىق كارتادا سونىڭ ءبارى كورىنىس تاپقان. تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن قامتۋ جونىندەگى تاكتيكالىق جانە ستراتەگيالىق شەشىمدەر دە سول كارتاعا سايكەس الىنباق. ياعني, جەر استى سۋ كوزدەرى جوق مەكەندەرگە ونى جەتكىزۋدىڭ وزگە جول­دارى بەلگىلەنبەك. ومىردەن كورگەنى مەن كوڭىلگە تۇيگەنى مول, بۇگىنگى زامان تىنى­سى جونىندە دە قۇندى وي-پىكىرلەر ايتا الاتىن اقساقالدار قازتالوۆ اۋدانىندا دا از ەمەس. اۋدان باسشىسى ت.ساپاروۆ وسى قۇندى­لىقتى بۇگىنگى كۇن تالابىنا ورايلاستىرا العانى, ارداگەرلەر كەڭەسى مەن اقساقالدار القاسىنىڭ قىزمەتىن جاڭاشا مازمۇنمەن تولىق­تىرۋعا باستاما­شى بولا بىلگەنى ءوز الدىنا ءبىر بولەك اڭگىمە. اۋداندا سەرپىندى ىستەردىڭ قانات جايۋىنا ولاردىڭ قوسقان ۇلەستەرى قوماقتى. سونىڭ ءبىرى كەڭ اۋقىمدى اباتتاندىرۋ جۇمىس­تارى. اۋدان بيۋدجەتىندە باسى ارتىق قاراجات بولماعان­دىقتان, بۇل ىستەر نەگىزىنەن قولدا باردى ۇقىپتى پايدالانۋ, ءبىردى ەكى ەتۋ, جانە دۇركىن-دۇركىن سەنبىلىكتەر ۇيىمداستىرۋ ارقىلى جۇ­زەگە اسۋدا. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇگىندە قازتالوۆ اۋدانىندا سونى سەرپىلىس تە, سىلكىنىس تە بار. العا ناقتى مىندەتتەر مەن مەجەلەر قويىل­عان. وسىعان دەيىنگى بارلىق جەتىستىكتەردى اۋدان جۇرتشىلىعى ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. تەمىر قۇسايىن. باتىس قازاقستان وبلىسى, قازتالوۆ اۋدانى.