قازاقستان دۇنيە ءجۇزىنىڭ قازاقتارىن وسىمەن ءتورتىنشى رەت قۇرىلتايعا شاقىرىپ وتىر. العاش رەت الەمدەگى قانداستارىمىز تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرى بولعان الماتىدا باس قوستى. بۇل ەركىندىك العانىمىزعا ءبىر-اق جىل وتكەن ۋاقىت ەدى. سوعان قاراماستان, ەلباسىمىز جەر شارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى اعايىننىڭ باسىن قوسىپ, ولاردى جاس مەملەكەتىمىزدىڭ العاشقى جەتىستىكتەرىمەن تانىستىردى. بۇل جيىننىڭ تاريحي ماڭىزى بولدى. وسىدان سوڭ الەمنىڭ ءار قيىرىنان باستاۋ العان ۇلى كوش قازاق جۇرتىنا قاراي بەت تۇزەدى.
ەكىنشى رەت قانداستارىمىز رۋحاني الەمنىڭ بەسىگى بولىپ سانالاتىن قاسيەتتى تۇركىستان شاھارىندا 2002 جىلى باس قوستى. الىستان جەتكەن اعايىن سىرتتاي تامسانىپ جۇرگەن تاريحي عيماراتتار مەن قۇندى ءجادىگەرلىكتەردى ءوز كوزدەرىمەن كوردى. قازاق ەلىنىڭ ون ءبىر جىل ىشىندەگى ىلگەرى باسقان قادامدارىنا ءتانتى بولدى. بۇل جىراقتا ءجۇرگەن اعايىننىڭ ءبىرسىپىراسى قازاق جەرىنە كەلىپ تۇبەگەيلى ورنىققان تۇس ەدى.
مەملەكەت باسشىلىعى ءۇشىنشى رەت الەم قازاقتارىن 2005 جىلى ەسىلدىڭ جاعاسىنان بوي كوتەرگەن جاڭا شاھارعا شاقىردى. قانداستارىمىز جاس استانانىڭ كوركىنە تامسانىپ, ەلدىڭ تۇپقازىعى بەرىك ەكەنىن اڭعاردى. اتامەكەنىنە دەگەن ارمان-اڭسارى بۇرىنعىدان دا ارتا ءتۇستى. ەلباسىمىز ايتقانداي, بۇل كەزدە سىرتتاعى قازاقتار «اتامەكەننەن ءبىر نارسە السام دەپ ەمەس, قايتا وعان بەرسەم» دەپ كەلەتىن بولدى. تۋعان توپىراققا دەگەن ادالدىق پەن جاناشىرلىق پسيحولوگياسى قالىپتاستى.
ەندى مىنە, جەر جۇزىندەگى باۋىرلارىمىز اراعا التى جىل سالىپ, تاعى دا استاناعا كەلىپ جاتىر. بۇل كەلىستىڭ ءجونى بولەك. وسى جىلدار ىشىندە سىرتتاعى اعايىننىڭ كوپشىلىگى ەلگە ءبىرجولا تابان تىرەدى. جىلى ورىندارىن سۋىتپاي, وزدەرى تۋىپ-وسكەن ەلدە تۇراقتاپ قالعاندارى دا جەتكىلىكتى. بىراق ولار ەشقاشان دا اتامەكەنىنەن تامىر ءۇزگەن ەمەس. جىراقتا جۇرگەن تۋىستارىمىزدىڭ ىشىندە ءوز ەلدەرىندە قازاقتىڭ اتىن شىعارىپ, بيىك لاۋازىمدى قىزمەت ىستەپ جۇرگەندەرى بارشىلىق. ءتىپتى ءوسىپ-جەتىلگەن ەلىندە مينيستر بولعاندارى دا بار. ولاردىڭ ءبىرازى وسى قۇرىلتايعا قاتىسادى. مەملەكەت باسشىسى ءار ءتۇرلى شارالار اياسىندا ولاردى قابىلداپ, قانداستارىمىزدىڭ تىرشىلىگىنە قاتىستى ماسەلەلەر ءجونىندە ۇنەمى اقىلداسىپ وتىردى.
بۇل جولعى قۇرىلتايدىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى ايتۋلى شارا تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. دەمەك, قۇرىلتاي قوناقتارىمەن بىرلەسىپ, وسى جيىرما جىلدا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى سارالايمىز. وسى مەرزىم ىشىندە قازاقستاننىڭ العا باسقان قادامدارى ءساتتى بولدى. بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ مەرەيلى مەكەنىنە اينالدىق. حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمعا توراعا بولدىق. الەمنىڭ ىرگەلى ەلدەرىنىڭ باسشىلارىن شاقىرىپ, سارىارقانىڭ ءتورىندە سامميت وتكىزدىك. استانامىز ءار كۇن سايىن ارۋدايىن جاسانىپ, كوزدىڭ جاۋىن الاتىن بولدى. مەملەكەتشىلدىك سالت-داعدى قالىپتاستى. دۇنيە ءجۇزىنىڭ ىرگەلى ەلدەرى قازاق جۇرتىمەن كادىمگىدەي ساناساتىن بولدى. وسى ىلگەرىلەۋ مىسالدارىنىڭ ءبارى الەمنىڭ ءار قيىرىنان جيىلعان قازاقتاردىڭ تىلىنە تيەك ەتەر ورتاق تاقىرىبى بولماق.
دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايى – ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى. بۇل جيىن الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەتنوستىق قازاقتاردىڭ, ياعني قانداستارىمىزدىڭ كەزدەسۋى مەن ارالاسۋىنىڭ اسا زور تەتىگىنە اينالىپ ۇلگەردى. وسى قۇرىلتايعا 30-دان استام شەتەلدەن 358 وكىل كەلەدى. ءدۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايى شەتەلدەردەگى قانداستارىمىزدىڭ رەسپۋبليكا اۋماعىنا ءوز ەركىمەن كوشىپ كەلۋىنە ۇلكەن سەبەپشى بولا الادى.
وزگە ەلدەردى مەكەندەپ وتىرعان قانداستارىمىزدىڭ ىشىندە دە رۋحاني ءونىم بەرەتىندەرى بار. ولار قازاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ودان ءارى بايىتا ءتۇسۋگە كۇش-جىگەرىن جۇمساپ, جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. سول ونىمدەردىڭ ءبىرازى وسى قۇرىلتاي كەزىندە قوناقتار الدىندا كورسەتىلەتىن بولادى.
ەتنوستىق قازاقتاردىڭ باستى جيىنىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – سىرت ەلدەردى مەكەندەيتىن قانداستارىمىزدىڭ نازارىن اتامەكەنگە اۋدارۋ, كوشىپ كەلگەن ورالماندارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋ جايىن اقىلداسۋ. بۇل جولعى قۇرىلتايعا جاس دەلەگاتتار كوپتەپ شاقىرىلىپ وتىر. مۇنداعى كوزدەلگەن ماقسات – قۇرىلتاي بارىسىندا شەتەلدەردە تۇراتىن قازاق جاستارىنىڭ جانە قازاقستاندا ءبىلىم الىپ جاتقان شەتەل قازاقتارىنىڭ سۇرانىسى مەن ماقسات-مۇراتتارىن زەرتتەۋ. شەتەلدە تۇراتىن جانە قازاقستاننىڭ وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان قازاق جاستارىنىڭ ءومىرىن زەرتتەۋ ارقىلى ولاردى قازاقستانعا تارتۋدىڭ جاڭا ءادىستەرى مەن تىڭ فورمالارىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىلمەك. اتالعان فورمالار مەن ءادىس-تاسىلدەر بولاشاقتا مەملەكەت ءۇشىن ورالمان جاستاردى وقىتۋ جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە دە جول اشادى.
قۇرىلتايدىڭ اياسىندا ۇلتتىق ونەر مەن سالت-داستۇرلەردى ناسيحاتتايتىن كەڭ كولەمدەگى مادەني ءىس-شارالار وتكىزىلەدى. اتاپ ايتساق, شەتەلدە تۇراتىن قازاق جاستارىنىڭ اراسىندا قازاقتىڭ ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن جارىس, حالىقارالىق جىر ءمۇشايراسىن جانە شەتەلدەن كەلگەن قازاق جاستارىنىڭ كونتسەرتىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار, مادەني شارالار شەڭبەرىندە قولدانبالى قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەسى اشىلادى. بۇل كورمەگە قىتاي, موڭعوليا, وزبەكستان جانە تاعى دا باسقا شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردىڭ قولونەر بۇيىمدارى قويىلادى.
دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ IV قۇرىلتايى تەك مەرەكەلىك شارالار جيىنتىعى عانا بولمايدى. حالىقارالىق ءمانى بار بۇل باسقوسۋ اتامەكەندە جانە شەتەلدەردە تۇراتىن ۇلت وكىلدەرىنە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. اتامەكەننەن الىس ءجۇرسە دە ەلىنىڭ ەرتەڭىن ويلايتىن قانداستارىمىزدىڭ ءاربىر وي-پىكىرى ماڭىزدى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەر تۇستا ەلدەن جىراقتا جۇرگەن قازاقتاردىڭ ايتارى بار ەكەنى انىق.
دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ ءۇش قۇرىلتايى دا ءوز مىندەتىن اتقارىپ, قيىرداعى قانداستارىمىزبەن بايلانىستى جاقسى جولعا قويۋعا ىقپال ەتكەن بولاتىن. ەندى قازاقستاننىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارىپ, الەمدىك ءۇردىستەرگە قول سوزعان كەزىندە وتكىزىلىپ وتىرعان ءتورتىنشى قۇرىلتايدىڭ دا تاعىلىمدى بولاتىنىنا سەنىم مول.
باۋىرجان وماروۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت مينيسترلىگى ءتىل كوميتەتىنىڭ توراعاسى.