جاقىن ارادا قىتايدىڭ گۋيانگ قالاسىندا بىلتىردان بەرى حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ء(اىۆا) باستاماسىمەن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان دۇنيەجۇزىلىك بوكس سەرياسىنىڭ (WSۆ) باسەكەلەرى اياقتالادى.
وسى باسەكەگە باعا بەرەتىن بولساق, كلۋبتىق كوماندالار اراسىندا قاراشا ايىنان بەرى جالعاسقان جارىس جامان ءوتتى دەپ ايتا المايمىز. جارىس ەرەجەسى بويىنشا, ازيا, امەريكا جانە ەۋروپا قۇرلىقتارىندا قۇرىلعان كوماندالار ءوزارا كەزدەسكەن سوڭ, ۇزدىكتەرى جارتىلاي فينالعا شىعىپ, 6-7 مامىر كۇندەرى قىتايدا وتەتىن فينالدىق سىنعا جولداما الدى. وسى جولدامانى العان كوماندانىڭ ءبىرى – ءبىزدىڭ «استانا ارلاندارى» بولسا, ەكىنشىسى – فرانتسيانىڭ «پاريج يۋنايتەد» كلۋبى.
ءبىزدىڭ بوكسشىلارعا جولداما الۋ وڭاي بولمادى. جارتىلاي فينالدىق باسەكەدە «لوس-اندجەلەس ماتادورس» كومانداسىمەن كەزدەسكەن «ارلاندار» فينالعا شىعۋ ءۇشىن بارىن سالىپ, بۇكىل كۇش-قايراتىن جۇمسادى دەسە بولادى. وسى كەزدەسۋدىڭ الدىندا دا «ارلاندارعا» توپتىق جەكپە-جەكتە «باكۋ الاۋلارىنا» قارسى قولعاپ ءتۇيىستىرۋ وڭاي بولماعانىن ايتۋ كەرەك. ەندى, مىنە, ءبارى ارتتا قالدى. ەڭ باستىسى – بىلىكتى مامان بولات مانكەنوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «استانا ارلاندارى» فينالدا. فينالدا جەڭىمپاز اتانعان كوماندا AIBA تاراپىنان قوماقتى قارجىعا يە بولسا, ءباسەكە باستالعان كەزدەن بەرى ءار كوماندادا ەڭ ۇزدىك ءناتيجە كورسەتىپ, WSۆ رەيتينگىندە جوعارى باعاعا يە بولعان بوكسشى 2012 جىلعى لوندون وليمپياداسىنا بەرىلەتىن جولداما ءۇشىن باق سىناساتىن بولادى. بۇل جولداماعا ءبىزدىڭ بوكسشىلار اراسىنان قانات ءابۋتالىپوۆ پەن ەرجان ءمۇساپىروۆ تالاساتىن بولدى. ولاردىڭ جەكپە-جەكتەرىن 27-28 مامىر كۇندەرى بوكسشىلار اراسىندا وتەتىن جەكەلەگەن چەمپيوناتتا تاماشالايتىن بولامىز. ال ازىرشە وقىرماندار نازارىنا «استانا ارلاندارى» قۇراما كومانداسىنىڭ باس باپكەرى بەيبىت ەسجانوۆپەن بولعان اڭگىمەنى ۇسىنۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. كوماندا باپكەرىمەن «استانا ارلاندارىنىڭ» لوس-اندجەلەستەن كەلگەن كۇنىنىڭ ەرتەڭىندە, الماتىعا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋگە بارار الدىندا كەزدەسكەن ەدىك.
– 18 ءساۋىر كۇنى تاڭەرتەڭ لوس-اندجەلەستە كەش باتقان كەزدە www.worldseriesboxing.com cايتىنان «استانا ارلاندارى» مەن «لوس-اندجەلەس ماتادورس» كومانداسىنىڭ اراسىنداعى كەزدەسۋدىڭ ەسەبىن باقىلاپ وتىرعان ەدىك. بىراق جەكپە-جەكتىڭ بەينەماتەريالى بولماعان سوڭ, كورە المادىق. ەرجان مەن باقىت جەڭىلگەندە وزىمىزگە-ءوزىمىز سەنبەدىك. ءسىز سول جەرگە جىگىتتەردى باستاپ باردىڭىز عوي. كەزدەسۋ قالاي ءوتتى دەپ ويلايسىز؟
– جەكپە-جەكتەر وڭاي بولعان جوق. ەڭ جەڭىل سالماقتاعى قانات ءابۋتالىپوۆ ءوز تاسىلىمەن, ءتاجىريبەسىمەن ۇتتى. قارسىلاسى ارگەنتينالىق فەرناندو مارتينەستىڭ قاناتقا كۇشى جەتپەدى. ەرجان ءمۇساپىروۆ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جاقسى بوكستاسىپ كەلدى. بىراق اقش-تا شارشاڭقىرادى ما, مۇمكىن فينالعا شىققاننان كەيىن پسيحولوگيالىق جاعىنان ءوزىن دايىنداي المادى ما, وسى جولعى جەكپە-جەكتە ەريك موگەل فلورەستەن ۇتىلدى. ال باقىت ءسارسەكباەۆ جەڭىلگەن جوق. تورەشىلەردىڭ نەگە وعان جەڭىلىس بەرگەنىن تۇسىنبەي قالدىق. ارينە, ءبىر جاعىنان باقىتتى دا تۇسىنۋگە بولادى. بيىل ول 30-عا كەلەدى. ول ەندى كەشەگى 20 جاستاعى شاۋىپ جۇرەتىن جىگىت ەمەس. ونىڭ جەڭىلگەنىنە جاسى اسەر ەتتى مە دەپ ويلايمىن. مارات مولداگەرەەۆ تۋرالى ايتسام, ول بىزگە كەيىن كەلگەن جىگىت. ونىڭ بوكسپەن اينالىسقانىنا 5-6 جىل بولدى. حالىقارالىق ارەنادا تاجىريبەسى جوق. سوعان قاراماستان, ول جەڭىسكە جەتتى. ال بەرنات يشتۆان امەريكالىق بوكسشىمەن مۇنىڭ الدىندا كەزدەسكەن بولاتىن. سول كەزدە باكۋدە وتكەن ايقاستا ول حاۆەر توررەستى ۇتقان ەدى. ولار ءبىر-ءبىرىن جاقسى بىلەدى. يشتۆاننىڭ بوكسپەن اينالىسقانىنا 3 جىل بولدى. سوندىقتان مەن ول رينگكە كوتەرىلگەندە ازداپ الاڭداعانىم راس.
– وسى جارىس قاراشا ايىنان باستالدى عوي. قازىر جارتى جىل وتكەندە قۇراماعا قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟ قاي بوكسشى كوڭىلىڭىزدەن شىقتى, قايسىسىنا كوڭىلىڭىز تولمادى دەگەندەي.
– «استانا ارلاندارى» جوباسى اشىلعاندا ءبىراز بوكسشى شاقىرىلدى. راس, العاشقى كەزدە كوبى بۇل جوبانى تۇسىنبەي قالدى. ءبىز دە تۇسىنبەي, ۇلتتىق قۇراما كوماندامەن قارىم-قاتىناسىمىز قالاي بولادى ەكەن دەپ ويلاپ ءجۇردىك. سوندىقتان كوپ ارىپتەستەرىمىز جىگىتتەرىن كومانداعا بەرگىسى كەلمەدى.
– كومانداعا العاشقى كەزدە ءبىراز جىگىتتەر الىنعان ەدى. كەيىن ولار نەگە كورىنبەي كەتتى؟
– باعدات الىمبەكوۆ, نۇرلان سەيتىمبەت, ازامات سماعۇلوۆ, بەرىك ابدراحمانوۆ, ميراس بايىرحانوۆ سياقتى جىگىتتەر بۇل جوباعا دايىن ەمەس ەكەندەرىن كورسەتتى. ەندى جاڭا ماۋسىمدا ءبىز كوماندانى كۇشەيتەتىن بولامىز. بىزدە قازىر اۋىر سالماقتا پروبلەما بار. ميليۋتين ستانكوۆيچ جوباعا دايىن ەمەس. جاس جىگىت, 20-دا عانا. بۇل – اۋىر سالماق ءۇشىن وتە از جاس. بەرنات يشتۆان دا جاس جىگىت. 1989 جىلعى. گانادان كەلگەن امپونساح ماكسۋەلل دە دايىن ەمەس. ونىڭ تاجىريبەسى وتە از.
– ولاردى قالاي تاڭداپ الدىڭىزدار؟
– شىلدە ايىندا لوندوندا جەرەبە بولعان. سوندا بۇل جوبادا لەگيونەر بولۋى كەرەك دەلىنگەن. تاڭداپ الماساڭ, WSۆ باسشىلارى كۇشتەپ بەرەتىن ەدى. ءسويتىپ, بىزگە WSۆ ماماندارى شەتەل بوكسشىلارى تۋرالى مالىمەت بەرىپ, ولاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جەكپە-جەكتەردى كورسەتتى. ءبىز وسى كاسسەتالاردى كورىپ, وزىمىزگە لايىق جىگىتتەردى الۋ ءۇشىن لوندونعا بارعان ەدىك. بىراق لەگيونەرلەردى تاڭداۋعا كەلگەندە ءبىزدىڭ كوماندانىڭ ءنومىرى 9 بولدى دا الدىمىزداعى 8 كوماندا ءبىز قاراپ جۇرگەن بوكسشىلاردى الىپ كەتتى.
– الدارىڭىزدى وراعان كىمدەر سوندا؟
– اقش, يتاليا, ءۇندىستان كوماندالارى. ۇندىلەر كوپ لەگيونەرلەردى الدى. قازىر ونىڭ نە سەبەپتەن قۇرىلماي قالعانىن بىلمەيمىن. سودان كەيىن ونىڭ لەگيونەرلەرىن كورەيا كومانداسى الىپ كەتتى. سوندىقتان امال جوق, بىزگە يشتۆان, ستانكوۆيچ پەن ماكسۋەللدى الۋعا تۋرا كەلدى.
– وزبەك لەگيونەرلەرى بىزگە قالاي كەلدى؟ ولار ورتا جولدا قوسىلدى عوي؟
– بىزدە اۋىر سالماقتا پروبلەما بولعان سوڭ, لەگيونەرلەردى ىزدەي باستادىق. قازاقتاردى الۋعا بولمايدى. نەگە دەسەڭىز, لەگيونەرلەر كوپ بولۋى كەرەك. سول سەبەپتەن ءبىز امالسىزدان الىسقا بارماي, جاقىن شەتەلدىڭ بوكسشىلارىن ىزدەي باستادىق.
– ولارعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– رامجون احمەدوۆ بىزگە كوپ كومەكتەستى. ءبىز ساردور ابدۋللاەۆقا زور ءۇمىت ارتقان ەدىك. نەگىزى, ونىڭ تاجىريبەسى مول. بىزگە كەلگەندە ونىڭ سالماعى 130 كيلو بولاتىن. قازىر 119-عا ءتۇستى. بۇل دا ول ءۇشىن ءالى كوپ. وعان تاعى 8-10 كيلو ءتۇسىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىز.
– بوكسشىلاردىڭ جارىسقا دايىندىعىن, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋىن, كۇندەلىكتى رەجىمىن ايتىپ بەرسەڭىز. وسىنىڭ ءبارى قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– جىگىتتەردىڭ دايىندىعىن ءبارىمىز اقىلداسىپ ىستەيمىز. ءدارىگەرلەرىمىز بار. يۋسۋپ شامۋزوۆ دەگەن دارىگەرىمىز حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ مەديتسينا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى. باقىت ءسارسەكباەۆتىڭ باپكەرى كارىم ماحمۇدوۆ, تاعى ءبىر باپكەرىمىز ولەگ كوۆالچۋگ ءبارىمىز بوكسشىلارعا جاۋاپ بەرەمىز. ەندى فينالعا از ۋاقىت قالدى عوي. شارشاعان جىگىتتەردى ۇيلەرىنە دەمالۋعا جىبەردىك. ءمۇساپىروۆ, سارسەكباەۆ, ءسىلام وتباسىلى جىگىتتەر. بالالارىنىڭ ماڭدايىنان ءبىر يىسكەپ قايتسىن. وسى بوكسشىلاردىڭ ءبارى 6-7 مامىر كۇندەرى قىتايدا «پاريج يۋنايتەد» كومانداسىنا قارسى جەكپە-جەك وتكىزەدى. ال 27-28 مامىر كۇندەرى قانات ءابۋتالىپوۆ پەن ەرجان ءمۇساپىروۆ جەكەلەگەن چەمپيوناتتا وليمپيادا جولداماسى ءۇشىن كۇش سىناسادى. قانات الجيرلىك ءابدىلحافيد بەنشابلامەن, ال ەرجان قىتاي جيمين ۆانگپەن كەزدەسەدى. وسى جەكپە-جەكتە جەڭگەنگە 20 000 اقش دوللارىمەن قوسا, وليمپيادا جولداماسى بەرىلەدى. جەڭىلگەن بوكسشى 10 000 اقش دوللارىن الادى. ال 6-7 مامىردا فينالدا جەڭگەن كومانداعا 500 000 دوللار تابىس ەتىلەدى. ۇتىلعان ۇجىمعا 150 000 اقش دوللارى تيەدى.
– فينالدا قانات سىلامعا كوپ ءۇمىت ارتامىز. بىراق ءبىر بايقاعانىمىز, ول جانكۇيەرلەردىڭ قولداۋىنا سەنىپ بوكستاساتىن سياقتى ما, قالاي؟
– ول جىگىتتىڭ تاجىريبەسى جەتكىلىكتى. ونىڭ ءتاسىلى سونداي بولعان سوڭ, وزىنە سەنىپ بوكستاسادى. قانات ءار سەكونتتى باقىلاپ وتىرادى. ءوزىنىڭ دايىندىعىنا سەنەدى. ءبىز دە ونىڭ الداعى جەكپە-جەگىنە سەنەمىز. قانات ءوزى بىزگە كەش كەلدى. سول سەبەپتەن رەيتينگتە جيناعان ۇپايى از بولدى دا, وليمپيادا جولداماسى ءۇشىن كەزدەسۋگە وتپەي قالدى. ول ەرتە كەلگەندە بىزگە قاتتى كومەكتەسەتىن ەدى. سوعان قاراماستان, قازىر جاقسى ناتيجە كورسەتىپ وتىر.
– كەلەسى ماۋسىمعا كىمدەردى شاقىراسىزدار؟
– كلۋبتاعى جىگىتتەردى ايتسام, ءمىرجان راحىمجانوۆ, قانات ءابۋتالىپوۆ, مەرەي اقشالوۆ, ەرجان ءمۇساپىروۆ, قانات ءسىلام قالادى. باقىت سارسەكباەۆتى بىلمەيمىن. ونىڭ جاسى بولسا كەلىپ قالدى. ءارى قاراي بوكستاسا ما, جوق پا, بىزگە بەلگىسىز. بىزدە اۋىر سالماقتا پروبلەما كوپ دەپ جاڭا ايتتىم عوي. ستانكوۆيچ پەن ماكسۋەللدەن قۇتىلاتىن شىعارمىز. ولاردىڭ تاجىريبەسى ازداۋ, ۋاقىت بولسا ءوتىپ بارادى. بىزگە بىردە-ءبىر جەڭىس اكەلمەسە, ولاردى نەگە ۇستاۋعا ءتيىسپىز؟!
– بوكسشىلاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى قالاي ەكەن؟
– ماتەريالدىق جاعدايى جاقسى. جاقسى ايلىق الادى. ولاردىڭ ايلىعىن WSۆ باسشىلارى شەشكەن. ال لەگيونەرلەر ءبىزدىڭ جىگىتتەردەن كوبىرەك الادى. ولاردىڭ جالاقىسى لوندوندا وتكەن جەرەبەدە بەلگىلى بولعان. وتكەن جەكپە-جەكتەردە ءاربىر بوكسشى جەڭىس ءۇشىن 5 000, ال جەڭىلىس ءۇشىن 1000 اقش دوللارىن الىپ وتىردى. جالاقىسى – 2 500 اقش دوللارى بولدى.
– سارسەكباەۆتىڭ وليپياداعا بارۋى مۇمكىن بە؟
– وسى جارىستا باقىت وليمپيادا جولداماسى ءۇشىن تالاسا المادى. ەندى ول باسقا جارىستاردا ءوزىن كورسەتە السا, كوماندا وسى جىگىت بىزگە ءالى كەرەك دەپ شەشسە, وليمپياداعا بارۋى مۇمكىن.
جارىسقا قانات ەكەۋىنىڭ دە بارعانى دۇرىس بولار ەدى. ول ءۇشىن ءسارسەكباەۆ 69 كيلوعا اۋىسسا, قانات 75-تە قالسا دەيمىن. 75-تە سەرىك ساپيەۆ تە بار. قازىر ەشتەڭە ايتا المايمىن. ءبارىن ۋاقىت كورسەتەدى.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.