2010 جىلدىڭ 26 شىلدەسى كۇنى الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىنىڭ مايورى كەنجەباي جۇمابەكوۆ وسى قالاداعى قويمالاردىڭ بىرىنەن قىتايدان الاياقتىق جولمەن كونتراباندالىق تاۋار اكەلگەن كاسىپكەردى تۇتقىندايدى. مايور كەنجەباي جۇمابەكوۆكە «قورعاس» بەكەتىندەگى سەنىمدى ادامدار كۇدىكتى تاۋار وتكەنىن, ونىڭ يەسى بۇعان دەيىن دە تالاي رەت زاڭ بۇزۋشىلىققا بارعان كاسىپكەر ايەل ەكەنىن حابارلاپ ۇلگەرگەن بولاتىن.
قىلمىس بولعان ورىنعا بىرنەشە اداممەن كەلگەن كەنجەباي جۇمابەكوۆ كۇدىكتىنىڭ تاۋارلارىن تەكسەرمەك بولادى. كوكبەتتىككە سالىنعان كاسىپكەر ايەل سول ارادا پوليتسيا قىزمەتكەرىنە قوقان-لوقى كورسەتىپ, اۋزىنا كەلگەن بالاعاتىن ايامايدى. ول كاسىپكەر ايەلدىڭ جاقتاستارى مەن سەرىكتەرى دە قارسىلىق كورسەتىپ باعادى. سول ارادا تامام جۇرتتىڭ كوزىنشە پوليتسيا مايورى ك.جۇمابەكوۆكە:
– سەن, مايور, كىممەن بايلانىسىپ تۇرعانىڭدى ءبىل. مەنىڭ ارتىمدا كىمنىڭ تۇرعانىن بىلەسىڭ بە؟. ەندى قىزمەتىڭمەن قوشتاسا بەر, ءبىتتى جاقسى بولمايدى! – دەپ ايعايعا باسادى كاسىپكەر ايەل. بۇل سوزدەردى سول ارادا بولعان ادامداردىڭ بارلىعى دا ەستيدى. ال كاسىپكەر ايەل بولسا پوليتسيا مايورىنا ايبات شەككەن كۇيى, باعىنباي ۇيىنە كەتىپ قالادى.
سول كۇننىڭ ەرتەسىندە, ياعني, 2010 جىلدىڭ 27 شىلدەسى كۇنى كاسىپكەر ايەل ءوز اياعىمەن الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىنا كەلىپ, مايور كەنجەباي جۇمابەكوۆكە جولىعادى. ول ايەل الدىمەن پوليتسيا مايورىن جوعارىدا ايتقان قورعاۋشىسىمەن قورقىتىپ-ۇركىتەدى. ونىمەن قويماي, وسى ءىستى جاۋىپ تاستاۋعا جانە دە بۇدان بىلاي دا مايوردىڭ اناۋ دوكەي سياقتى «كرىشاسى» بولۋعا ۇسىنىس جاساپ, مايورعا ءىرى كولەمدە پارا ۇسىنادى. بۇل ارەكەتىنەن ەشتەڭە شىقپاعان سوڭ كاسىپكەر ءوزىنىڭ ءبىر توپ سىبايلاستارىمەن بىرىگىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرى ك.جۇمابەكوۆتى ايىپتاپ, شۋ كوتەرەدى. ونىڭ بۇل ايتقاندارىنا سەنىپ قالعان ءبىراز باسىلىمدار, جۋرناليستەر – الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىن عايباتتاپ, كاسىپكەر ايەلدى اشىق قولداپ, جالعان حابارلار تاراتا باستايدى.
وسىدان كەيىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شىنايى شىندىقتى شىڭىراۋدان شىعارۋعا تۋرا كەلەدى. الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ايدوس احماديەۆ 2010 جىلدىڭ 21 قازانىندا ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, الاياقتىقپەن اتى شىققان كاسىپكەردىڭ بۇكىل قىلمىسىن جۋرناليستەردىڭ الدىندا جايىپ سالادى. قارجى پوليتسياسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ا.مۇحامەديەۆ الاياق ايەل جالعان قۇجات جاساپ «قورعاس» بەكەتى كەدەنىنە 1,5 ميلليون تەڭگە تۇراتىن ستانوكتار مەن قۇبىرلار اكەلە جاتىرمىن دەگەن جالعان مالىمەت بەرەدى. شىن مانىندە تەكسەرىس كەزىندە انىقتالعانداي, ول كورسەتكەن زاتتار ەمەس, 9,3 ميلليون تەڭگە تۇراتىن ءۇي جيھازدارى مەن كوپشىلىك تۇتىناتىن تاۋارلار الىپ وتكەنىن, سونىمەن الاياق كاسىپكەر ايەلدىڭ ءىرى كولەمدە ەكونوميكالىق قىلمىس جاساعانىن, پوليتسيا مايورى كەنجەباي جۇمابەكوۆ پەن ونىڭ قاسىنداعى سەرىكتەرىنە دە وتىرىك جالا جاپقانىن, كاسىپكەر ايەل جالالارىنىڭ ەش نەگىزسىز ەكەنىن, ءسويتىپ, پروكۋروردىڭ سانكتسياسى بويىنشا 2010 جىلدىڭ 20 قازانىندا ونىڭ تۇتقىندالعانىن, قازىر ونىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالعانىن حابارلايدى.
سونىمەن قاتار ا.مۇحامەديەۆ, 2010 جىلدىڭ 27 شىلدەسىندە كاسىپكەر ايەلدىڭ الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىنىڭ مايورى كەنجەباي جۇمابەكوۆكە ونىڭ قىزمەت ورنىندا پارا بەرىپ جاتقان كەزىندە تۇتقىندالعانىن, سول كۇننىڭ ەرتەسىندە كاسىپكەردىڭ پارا ۇسىنۋشى رەتىندە ايىپتالىپ وتىرعانىن, پروكۋراتۋرا تاراپىنان ايەلدىڭ پوليتسيا قىزمەتكەرى ك.جۇمابەكوۆكە پارا بەرىپ جاتقان ءساتىنىڭ بەينەتاسپاعا تولىق ءتۇسىرىلىپ الىنعانىن, ونىڭ بۇلتارتپاس دالەل ەكەنىن قوسا مالىمدەدى.
كاسىپكەر 2010 جىلدىڭ 8 قازانىندا رەبەنچۋك باستاعان ادۆوكاتتارمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرى ك.جۇمابەكوۆتىڭ ودان ءىرى كولەمدە پارا العىسى كەلگەنى سياقتى جالعان اقپارات تاراتادى. جوعارىداعى باسىلىمدار تاعى دا «جاپا شەككەن-مىس» دەپ, كاسىپكەر ايەلدى قولداپ, الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىن ايىپتاپ, اقپاراتتار تاراتادى. ول جالعان اقپاراتتا كاسىپكەر پوليتسيا قىزمەتكەرى ك.جۇمابەكوۆتىڭ ودان 10 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە پارا تالاپ ەتكەنىن, كاسىپكەردىڭ ونداي كولەمدە اقشاسى بولماعاندىقتان ك.جۇمابەكوۆكە نەبارى 7 مىڭ اقش دوللارىن بەرمەك بولعانىن ايتادى. نەگىزىندە الاياق كاسىپكەر پارا بەرىپ جاتقان جەرىندە تۇتقىندالادى.
وسى ارادا تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن ماسەلە «ۆرەميا» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى توحنياز كۇشىكوۆتىڭ الگى كاسىپكەر ايەلدىڭ كونتراباندالىق جولمەن قىتايدان تاۋار وتكىزىپ, ۇستالعانى تۋرالى حابارى وسىدان ءۇش جىل بۇرىن جاريالانعان بولاتىن. اتاپ ايتقاندا, كاسىپكەر باسقاراتىن ونىڭ «ازامات ترەۆەل» كومپانياسىنىڭ قىتايدان زاڭسىز جولمەن ەكى جۇك كولىگىن وتكىزگەنى, دەكلاراتسيادا 19 ميلليون 400 مىڭ تەڭگە تۇراتىن ءاسۇيى جيھازدارى دەپ جالعان كورسەتىپ, شىن ءمانىندە, باسقا تاۋارلار وتكىزىپ ۇستالعانى, سوڭىندا «ازامات ترەۆەل» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى ءىرى كولەمدە, ياعني 5 ميلليون تەڭگە ايىپپۇل ءتولەگەنى حابارلانعان.
مىنەكي, وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعانداي, الاياق ءبىر عانا كاسىپكەردىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ابىرويىنا, ەكونوميكاسىنا قانشالىقتى زيان كەلتىرىپ وتىرعانىن, ال, ءالى اشىلماعان, اشىلسا دا الاياق كاسىپكەر سياقتىلاردىڭ وزدەرى ويلاپ تاپقان قورعاۋشىسى سياقتىلاردىڭ ەسەبىنەن قانشاما جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە جاتقانىن ويلاعاندا توبە شاشىڭىز تىك تۇرادى. ەلىمىزدەگى كەڭ ەتەك العان جەمقورلىق, وعان جول بەرىپ وتىرعانداردىڭ ءتۇپتىڭ-ءتۇبى جازالاناتىنىنا ءبىز سەنەمىز. الماتى قالالىق قارجى پوليتسياسىنىڭ مايورى كەنجەباي جۇمابەكوۆ سىندى قىراعى, ءوز ىسىنە ادال, مەملەكەتكە بەرىلگەن ازاماتتاردىڭ قاتارلارى بۇدان دا كوپ بولسا, قانداي ادىلەتتىلىك ورنار ەدى دەسەڭىزشى! «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن!» دەگەن دانا حالقىمىزدىڭ بۇل قاناتتى ءسوزىنىڭ استارىندا كوپ نارسە جاتىر.
تاياۋدا كاسىپكەر ايەلدىڭ ىسىنە الماتى قالاسىنىڭ مەدەۋ اۋداندىق سوتى نۇكتە قويدى.
بەيسەن نارىنباي, جۋرناليست.
الماتى.