وتاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى رىنوكتاعى باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋ جولىنداعى ءىس-ىزدەنىستەر بيىل قاراعاندى ايماعىندا قۇلاشىن كەڭگە جايعالى وتىر. جاقىندا قابىلدانعان «ەكسپورت-2020» ەكسپورتتى دامىتۋ جانە جىلدامداتۋ باعدارلاماسى وعان قولايلى مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى دەپ كۇتىلۋدە. ول ۇكىمەتتىڭ 2010 جىلدىڭ 29 قاراشاسىنداعى 1625 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن جەرگىلىكتى ونىمدەردى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ شىعىنىنىڭ ورنىن تولتىرۋ جولى ارقىلى شىعارۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ جاساۋ جاعدايلارى مەن ەرەجەلەرىنە سايكەس ىسكە اسىرىلادى.
ونىڭ نەگىزگى ماقساتى ەكسپورتقا بەيىمدەلگەن جانە ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس جۇيەسىندەگى جۇمىس ىستەۋشى ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىنداردىڭ قاتارىن ۇلعايتۋ جانە قازاقستاندىق ونىمدەر ەكسپورتى گەوگرافياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن كەشەندى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. كورسەتىلەتىن مۇنداي كومەك شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك بۋىنداعى وتاندىق كومپانيالارعا, جۇمىس ىستەۋشى جانە وڭدەۋ جۇيەسىندەگى ءمۇمكىندىگى بار ەكسپورتتاۋشىلارعا ارنالعان.
بۇعان بايلانىستى سالماق جۇگىن ەكسپورت جانە ينۆەستيتسيالار جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىگى مەن «قازەكسپورتگارانت» ەكسپورتتىق نەسيەلەۋ قامسىزداندىرۋ كورپوراتسياسى» اق كوتەرەدى. باعدارلامانى دايىنداعان وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسىنان بىلگەنىمىزدەي, ەكسپورتتاۋشىلار شىعىنى تۇرلەرىنىڭ ورنىن تولتىرۋعا شەت ەلدەردە ءونىمدەردى جانە تاۋارلىق بەلگىلەردى تىركەۋ, ونى سەرتيفيكاتتاۋ, وتاندىق تاۋارلاردى جارنامالاۋ, كورمەلەرگە قاتىسۋ, مامانداردى وقىتۋ نەمەسە شەتەلدىك ساراپشىنى قازاقستاندىق وندىرىسكە تارتۋ جاتادى ەكەن. جانە ءبىر تۇسىندىرىلگەندەي ەكسپورتتاۋشىنىڭ نەگىزدەلگەن جانە قۇجاتتالعان شىعىنداردىڭ 50 پايىزى كولەمىندە شىعىنداردىڭ ءبىر نە بىرنەشە ءتۇرىنىڭ ورنى تولتىرا الۋىنا ءمۇمكىندىگى بار. سونىمەن بىرگە, وتاندىق كاسىپورىنداردى سەرۆيستىك قولداۋ اياسىندا ەكسپورتتىق رىنوكتار بويىنشا ماركەتينگتىك جانە ساراپتامالىق كومەك, يمپورتتاۋشى ەلدەردىڭ رىنوكتىق احۋالى تۋرالى ساۋدالىق اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ, قازاقستاندىق وندىرىسشىلەردىڭ تاۋارلارىن تانىستىرۋ بويىنشا تۇساۋكەسەرلىك شارالار ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ, وتاندىق ءونىمدەردى تۇتىنۋشىلاردى ىزدەستىرۋ جۇرگىزىلەدى. سىرتقى ەكونوميكالىق كەلىسىمدەگى اراسىندا مىندەتتەردى ورىنداۋ بويىنشا كوممەرتسيالىق جانە ساياسي تاۋەكەلدى قامسىزداندىرۋ وسى باعىتتاعى شارالاردىڭ ءبىرى. جالپى العاندا, جاڭا بيزنەس-باستامالاردى قولداۋدا ەكسپورتقا ءبىرىنشى شىعۋشىلارعا, ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتۋشىلەرگە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارى بولىپ تابىلاتىن ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىندارعا باسىمدىق بەرىلەتىندىگىن اتاپ وتپەسكە بولمايدى. ەلىمىزدەگى بەلگىلى بانكتەردىڭ جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋگە ىنتالىلىعى دا ءىستى العا باستىرۋى ءتيىس.
بىزدە بۇگىندە ءتول ءونىمدەرىمىزدىڭ سىرتقى رىنوكتا دا ءوتىمدىرەك بولا الاتىن تۇرلەرى بارشىلىق. اتالعان باعدارلامانىڭ سوعان مۇمكىندىك كەڭەيتپەكتىگى كوڭىلگە قونادى. ءوندىرىسى قالىپتاسقان, كۇش-قابىلەتى نىعايعان بىرقاتار كاسىپورىندارعا زور ۇمتىلىس تۋعىزاتىندىعى داۋسىز. ەكسپورتتى دامىتۋ ەكونوميكامىزدى وركەندەتۋدىڭ ورەلى جولى ەكەنى انىق. سول ءۇشىن باعىتتالعان جاڭا قادام ىسكەر توپتار اراسىندا جىلى قابىلداندى. قازاقستاندىق ءونىمدى الىسقا تانىتۋ ىزدەنىستەرىنە سونى سەرپىن بەرەتىندىگى ءۇمىت ۇلكەيتۋدە, – دەيدى كاسىپكەرلەردىڭ ورتالىق قازاقستان قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى تالعات دوسكەنوۆ.
ازىرگە ىشكى رىنوكتا سىرتقى ونىمدەردىڭ ۇلەسى سالماقتىراقتىعى بەلگىلى. سايىپ كەلگەندە, ەكسپورتتىق الەۋەتتى كوتەرۋگە ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ باتىل بەت تۇزەۋى جايدان-جاي ەمەس. شارۋاشىلىقتىڭ قاي سالاسىندا بولماسىن باسەكەلەسە الاتىن تاۋارلار تابىلادى. ماسەلەن, قاراعاندىلىق ءدارىگەر عالىمداردىڭ ماقتانىشى «ارگلابين» پرەپاراتى ءبىراز ەلگە تانىمال. الايدا, ەكسپورتقا شىعارىلۋ كولەمى كوڭىل كونشىتپەيدى. وتاندىق دارىلىك ءونىمدەردىڭ 85 پايىزىن قايتا وندىرىلگەن پرەپاراتتار قامتىسا, ال بىرەگەي پرەپاراتتار رىنوگى 15 پايىزدان اسپايدى. سوندىقتان سىرتتان جەتكىزىلەتىن تۇرلەرى ءالى باسىم. ەل ۇكىمەتىنىڭ فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋدىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىندا وسى مەرزىم ارالىعىندا مەملەكەت قاجەتتىگىن قاناعاتتاندىرۋدا وتاندىق ءدارى-دارمەكتەر ۇلەسىن 50 پايىزدىق دەڭگەيگە جەتكىزۋ بەلگىلەنگەن. بۇل رەتتە قاراعاندىداعى «فيتوحيميا» حالىقارالىق عىلىمي-وندىرىستىك حولدينگى» اق جانىنان قۇرىلعان ءوندىرىستىك كەشەنگە ۇلكەن مىندەت جۇكتەلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە ەكسپورتتىق ۇلەس تە ۇمىتىلمايدى. ءوندىرىستى وسىعان لايىق قايتا جاراقتاندىرۋ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە ءمان بەرۋ بۇگىنگى كۇندەگى جۇمىستىڭ باستى باعىتىنا اينالىپ كەلەدى. قاراعاندى قۇيۋ زاۋىتى وندىرىستىك بىرلەستىگى سياقتى ەكسپورتقا ءونىم شىعارۋ جونىندە ىسكەرلىك بايلانىستى ورناتىپ, تەرەڭدەتۋشىلەر بۇدان بىلاي قاراي ارتا تۇسەتىندىگى ايقىن.
بۇعان دەيىن بۇل توڭىرەكتە ءتاجىريبە ازدىعى, قارجىلىق مۇمكىندىك جەتىمسىزدىگى قول ۇزارتپاي كەلگەن ەدى. ەندى ءساتىن سالسا, بۇلار جولدان ىسىرىلاتىن سىڭايلى. ەكسپورتتى قولداۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسى سوعان ارقاۋ بولماق. ءيا, ەندىگى ماقسات – ەكسپورت.
ايقىن نەسىپباي.
قاراعاندى.